
۱ تا ۱۱ ق (۶۲۲ تا ۶۳۲ م)
مدینه: ده سال در کنار پیامبر
در مدینه علی داماد پیامبر شد، در بیشتر جنگها پرچمدار و مدافع او بود و از سوی او به مأموریتهای مهم رفت. این دوره با حج وداع، غدیر خم و درگذشت پیامبر پایان مییابد.
حدود نیمهٔ ربیعالاول سال ۱ ق (حدود ۲۷ سپتامبر ۶۲۲ م) علی حدود ۲۴ ساله
هجرت علی به مدینه همراه زنان خاندان
قبا، کنار مدینه
علی سه روز در مکه ماند تا امانتهایی را که مردم نزد پیامبر گذاشته بودند به صاحبانشان برگرداند. سپس همراه فاطمه دختر پیامبر، مادرش فاطمه بنت اسد و چند زن دیگر، بیشتر راه را پیاده رفت و در قبا به پیامبر رسید که منتظر او مانده بود.
سال ۱ ق، چند ماه پس از هجرت (حدود ۶۲۲–۶۲۳ م) علی حدود ۲۴ ساله
پیمان برادری: علی، برادر پیامبر
مسجد پیامبر، مدینه
پیامبر در مدینه میان مهاجران مکه و یاران مدنی پیمان برادری بست تا بار زندگی تازه را با هم بکشند. او هر کس را با دیگری برادر کرد و علی را برادر خود خواند. علی بعدها بارها با این عنوان از خود یاد کرده است.
۱۷ رمضان ۲ ق (حدود ۱۳ مارس ۶۲۴ م) علی ۲۵ ساله
جنگ بدر
بدر، میان مکه و مدینه
نخستین جنگ بزرگ مسلمانان با قریش کنار چاههای بدر، میان مکه و مدینه، رخ داد. علیِ حدوداً بیستوچهارساله در نبرد تنبهتن آغاز جنگ، ولید بن عتبه را از پا درآورد و در پیروزی سهم بزرگی داشت. بسیاری از بزرگان قریش در این جنگ کشته شدند و کینهٔ آن تا سالها بعد ماند.
۱ ذیالحجه ۲ ق (بنا بر یک روایت) (حدود ۲۵ مه ۶۲۴ م) علی حدود ۲۵ ساله
ازدواج علی و فاطمه
مدینه
پیامبر دخترش فاطمه را به همسری علی درآورد. مهریه از فروش زره علی فراهم شد و زندگی تازه در خانهای با چند وسیلهٔ ساده آغاز شد. نسل پیامبر از همین خانواده و فرزندانشان ادامه یافت.
صفحهٔ این رخداد۱۵ رمضان ۳ ق (حدود ۱ مارس ۶۲۵ م) علی ۲۶ ساله
تولد حسن، نخستین فرزند
مدینه
نخستین فرزند علی و فاطمه به دنیا آمد و پیامبر نامش را حسن گذاشت. پیامبر حسن و برادرش حسین را بسیار دوست داشت و در برابر مردم در آغوش میگرفت.
۷ شوال ۳ ق (حدود ۲۳ مارس ۶۲۵ م) علی ۲۶ ساله
جنگ احد
کوه احد، شمال مدینه
قریش برای انتقام بدر با سپاهی بزرگ به کنار کوه احد، نزدیک مدینه، آمدند. وقتی تیراندازان مسلمان جای خود را ترک کردند ورق برگشت، حمزه عموی پیامبر کشته شد و بسیاری گریختند. علی از کسانی بود که با زخمهای فراوان کنار پیامبر ماند و از او دفاع کرد.
سال ۴ ق (حدود ۶۲۵–۶۲۶ م) علی ۲۷ ساله
درگذشت فاطمه بنت اسد، مادر علی
گورستان بقیع، مدینه
مادر علی، که در کودکی پیامبر را هم مانند فرزند خود نگه داشته بود، در مدینه درگذشت. گزارش شده است که پیامبر پیراهن خود را کفن او کرد و پیش از خاکسپاری در قبرش دراز کشید تا قدردانیاش را نشان دهد.
۳ شعبان ۴ ق (حدود ۸ ژانویه ۶۲۶ م) علی ۲۷ ساله
تولد حسین
مدینه
دومین پسر علی و فاطمه به دنیا آمد و پیامبر او را حسین نامید. حسین بعدها همراه پدر در جنگهای جمل، صفین و نهروان حاضر بود.
شوال ۵ ق (حدود فوریه–مارس ۶۲۷ م) علی حدود ۲۸ ساله
جنگ خندق (احزاب)
خندق، شمال غربی مدینه کنار کوه سلع
قبیلههای عرب با همدستی یهودیان پیمانشکن، با سپاهی بزرگ مدینه را محاصره کردند و مسلمانان دور شهر خندق کندند. پهلوان نامدار عرب، عمرو بن عبدوَدّ، از خندق گذشت و هماورد خواست؛ علی به میدان رفت و او را کشت. پس از چند هفته، با سرما و طوفان و اختلاف میان مهاجمان، محاصره شکست.
ذیالقعده ۶ ق (حدود مارس–آوریل ۶۲۸ م) علی ۲۹ ساله
صلح حدیبیه: علی نویسندهٔ پیمان
حدیبیه، نزدیک مکه
پیامبر با گروهی برای عمره به سوی مکه رفت، اما قریش راه را بستند و سرانجام پیمان صلحی نوشته شد. علی نویسندهٔ پیمان بود؛ نمایندهٔ قریش با عنوان «رسول خدا» مخالفت کرد و پیامبر خودش آن را پاک کرد. علی سالها بعد، هنگام نوشتن پیمان داوری در صفین، این صحنه را به یاد آورد.
محرم ۷ ق (حدود مه–ژوئن ۶۲۸ م) علی حدود ۳۰ ساله
فتح خیبر
خیبر، شمال مدینه
سپاه مسلمانان قلعههای خیبر را در شمال مدینه محاصره کرد و چند روز کاری از پیش نرفت. پیامبر گفت فردا پرچم را به مردی میدهم که خدا و پیامبرش را دوست دارد و آنها هم او را دوست دارند، و آن را به علی داد. علی قلعهٔ قموص را گشود و مَرحَب، جنگجوی نامدار خیبر، را از پا درآورد.
جمادیالاول ۸ ق (حدود اوت–سپتامبر ۶۲۹ م) علی ۳۱ ساله
شهادت جعفر، برادر علی، در موته
موته، جنوب اردن امروزی
جعفر بن ابیطالب، برادر بزرگتر علی، یکی از سه فرمانده سپاهی بود که پیامبر به مرزهای شام فرستاد. او در نبرد با سپاه روم کشته شد و پیامبر او را «جعفر طیّار» (پروازکننده در بهشت) نامید. علی در نامههایش به معاویه با افتخار از او یاد میکند.
حدود ۲۰ رمضان ۸ ق (روایتها دربارهٔ روز ورود از ۱۰ تا ۲۰ رمضان است) (حدود ۱۱ ژانویه ۶۳۰ م) علی حدود ۳۱ ساله
فتح مکه
خانهٔ کعبه، مکه
پیامبر با سپاهی دههزارنفره، بیجنگ بزرگ، وارد مکه شد و مردم شهر را بخشید. سعد بن عباده، پرچمدار انصار، شعار انتقام داد و پیامبر پرچم را از او گرفت. در یک گزارش، پیامبر علی را فرستاد تا پرچم را از او بگیرد و شعار مهربانی بدهد؛ در گزارشهای دیگر پرچم به پسر سعد، قیس، یا به زبیر سپرده شد. در یک گزارش، علی برای پایین انداختن بتی از بالای کعبه بر دوش پیامبر ایستاد.
شوال ۸ ق (حدود ژانویه–فوریه ۶۳۰ م) علی ۳۱ ساله
جنگ حنین
درهٔ حنین، میان مکه و طائف
چند هفته پس از فتح مکه، قبیلههای هوازن و ثقیف در درهٔ حنین بر سر سپاه مسلمانان کمین زدند. بیشتر سپاه در آغاز گریخت و تنها گروه کوچکی، از جمله علی و عباس، کنار پیامبر ماندند. سپس سپاه بازگشت و پیروز شد.
رجب ۹ ق (حدود اکتبر–نوامبر ۶۳۰ م) علی ۳۲ ساله
جانشینی در مدینه هنگام تبوک (حدیث منزلت)
مدینه
پیامبر هنگام سفر طولانی به تبوک، علی را برای سرپرستی خانواده و شهر در مدینه گذاشت. منافقان این کار را به طعنه بیاعتنایی به علی خواندند و او خود را به پیامبر رساند. پیامبر به او گفت: «آیا خشنود نیستی که نسبت تو با من مانند نسبت هارون با موسی باشد، جز آنکه پس از من پیامبری نیست؟»
حدود ۱۰ ذیالحجه ۹ ق (حدود ۲۰ مارس ۶۳۱ م) علی حدود ۳۲ ساله
خواندن پیام برائت در حج
منا، کنار مکه
پس از نزول آغاز سورهٔ توبه (برائت)، پیامبر علی را به مکه فرستاد تا آن را در روزهای حج برای مردم بخواند. پیام این بود که از سال بعد مشرکان حق حج ندارند و کسی نباید برهنه طواف کند. منابع دربارهٔ اینکه ابوبکر سرپرست حج ماند یا بازگشت، روایتهای متفاوتی دارند.
۲۴ ذیالحجه ۹ ق (حدود ۳ آوریل ۶۳۱ م) علی حدود ۳۲ ساله
مباهله با مسیحیان نجران
مدینه
گروهی از بزرگان مسیحی نجران برای گفتوگو دربارهٔ عیسی به مدینه آمدند. پیامبر بر پایهٔ آیهٔ مباهله پیشنهاد کرد هر دو طرف با نزدیکترین کسانشان حاضر شوند و لعنت خدا را بر دروغگو بخواهند، و همراه علی، فاطمه، حسن و حسین بیرون آمد. مسیحیان از مباهله کنار کشیدند و پیمان صلح بستند.
رمضان ۱۰ ق (دسامبر ۶۳۱ م) علی ۳۳ ساله
مأموریت یمن و مسلمان شدن قبیلهٔ همدان
یمن، سرزمین قبیلهٔ همدان در شمال صنعا
پیامبر علی را با گروهی به یمن فرستاد. او نامهٔ پیامبر را برای قبیلهٔ بزرگ همدان خواند و آنان در یک روز مسلمان شدند. علی در یمن میان مردم داوری هم میکرد و پیامبر برای درستی داوریاش دعا کرده بود.
۹ ذیالحجه ۱۰ ق (روز عرفه) (۷ مارس ۶۳۲ م) علی ۳۳ ساله
حج وداع: آخرین حج پیامبر
عرفات، کنار مکه
پیامبر با دهها هزار مسلمان به حج رفت؛ حجی که بعدها «حج وداع» نام گرفت. علی از یمن خود را به مکه رساند، با همان نیت پیامبر احرام بست و در قربانی با او شریک شد. پیامبر در این سفر دربارهٔ حرمت جان و مال مردم سخن گفت.
۱۸ ذیالحجه ۱۰ ق (۱۶ مارس ۶۳۲ م) علی ۳۳ ساله
غدیر خم
غدیر خم، نزدیک جحفه میان مکه و مدینه
در راه بازگشت از حج، کنار برکهٔ خم نزدیک جحفه، پیامبر کاروانها را نگه داشت، دست علی را بالا برد و گفت: «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست.» شیعیان این را اعلام جانشینی علی میدانند؛ اهل سنت سخن را میپذیرند اما «مولا» را به معنای دوست و یاور میفهمند.
۲۸ صفر ۱۱ ق (مشهور شیعه) (۲۵ مه ۶۳۲ م) علی حدود ۳۴ ساله
درگذشت پیامبر؛ علی پیکر او را غسل داد و به خاک سپرد
خانهٔ پیامبر کنار مسجد، مدینه
پیامبر پس از چند روز بیماری در خانهٔ خود در مدینه درگذشت. علی همراه چند تن از بنیهاشم پیکر او را غسل داد، کفن کرد و در همان خانه به خاک سپرد. در همان ساعتها گروهی در سقیفه برای جانشینی او گرد آمده بودند.
- سخن ۶۹هنگام غسل دادن پیکر پیامبر (ص)سخنی از امام (ع) هنگام غسل و کفن کردن رسول خدا (ص): پدر و مادرم فدایت ای رسول خدا! در زندگی پاک و خوشبو بودی و در مرگ هم پاک و خوشبو هستی.
- سخن ۷۰نیایش دربارهٔ نور پیامبر (ص) کنار قبرشخدایا! این نخستینِ هر شمار و همراهِ جاودانگی است؛ نور توست که با آن بر تاریکیهای شبگون و بلندیهای نیستی چیره شدی، و او را به یاری خودت، از سوی خودت، به سوی خودت و برای شناخت خودت راهنما و راهبر قرار دادی. جانش نمونهٔ یکتایی در لاهوت (جهان الهی) است، و…
- سخن ۷۱اشک و سوگ بر مزار پیامبر (ص)پدر و مادرم فدایت، ای رسول خدا! به خدا سوگند، شکیبایی زیباست مگر در دوری از تو، و بیتابی زشت است مگر در غم تو. سوگ از دست دادن تو بسیار بزرگ است، و هر سوگی پیش از تو و پس از تو ناچیز است.

