از کجا شروع کنم؟
اگر بار نخست است که سخن علی را میخوانید، این متنها کوتاهترند و راحتتر به دل مینشینند. بعد میتوانید در روزگار علی سفر کنید.
سخنان کوتاه
پاسخهای کوتاه علی به پرسشهای هر روز؛ هر کدام یک دقیقه خواندن دارد.
سخن ۱ارزش زنده ماندن برای شناختن خدامرا خوشحال نمیکرد که خدای برتر، در کودکی جانم را میگرفت و به بالاترین درجههای بهشت میبرد.
سخن ۱۱، میان ۳۶ تا ۴۰ قهر روزِ بیگناه برای ما عید استاین چیست که به نمایش گذاشتهاند؟- سخن ۱۴، میان ۳۶ تا ۳۹ قعید فطر، عید چه کسی است؟و این روز تنها برای کسی عید است که خدای پاک روزهاش را پذیرفته، شبزندهداریاش را ارج نهاده، از تلاشش خشنود شده و گناهش را بر او آمرزیده است.
- سخن ۱۹به مرد پرگو: آنچه به کارت آید بگوای مرد! تو داری برای دو فرشتهٔ نگهبانت نامهای به سوی پروردگارت املا میکنی؛ پس از چیزی سخن بگو که به کارت میآید، و آنچه را به کارت نمیآید رها کن.
سخن ۲۶، میان ۳۵ تا ۴۰ قحالت چطور است؟ پاسخ به عبدالله بن جعفرپسرکم! چگونه است حال کسی که با ماندنش نابود میشود، و با تندرستیاش بیمار میگردد، و از همان جا که در امان است به سراغش میآیند؟!
سخن ۲۷، میان ۳۵ تا ۴۰ قچگونه صبح کردی؟ پاسخ به امام حسینچگونه صبح میکند کسی که از سوی خدا دو نگهبان (دو فرشتهٔ ثبت اعمال) بر او گماشته شده است، و میداند که خطاهایش در دیوان (کارنامهٔ اعمال) نوشته شده است؛ پس اگر پروردگارش به او رحم نکند، بازگشتگاهش آتشهاست؟- سخن ۳۱خنده در تشییع جنازه و فراموشی مرگای مردم! انگار مرگ بر کسانی جز ما نوشته شده، و انگار حق بر کسانی جز ما واجب شده است!
سخن ۳۴، میان ۳۶ تا ۴۰ قسادگی خوراک و پوشاک به پیروی از پیامبرای ابوالجنوب! رسول خدا (ص) را دیدم که خشکتر از این میخورد و زبرتر از این میپوشید - و به جامهاش اشاره کرد -.
سخن ۴۱تسلیت به سوگواران: مرگ با شما آغاز نشدهخدا پاداشتان را بزرگ کند و مردهتان را بیامرزد.
سخن ۵۲شنوندهٔ غیبت شریک گوینده است؛ به امام حسنپسرم! گوشت را از شنیدن سخن زشت پاک نگه دار، همانطور که زبانت را از گفتن آن پاک نگه میداری؛ چراکه شنونده، شریکِ گوینده است.
سخن ۵۳به دو مردی که به نیاکانشان مینازیدندآیا به تنهای پوسیده و جانهای ماندگار در آتش دوزخ میبالید؟!
سخن ۵۵نیکوکار به خودش نیکی میکندهر کس کار نیکی کند، فقط در حق خودش کرده است؛ پس از دیگری تشکر کاری را نخواه که در حق خودت کردهای، و با آن لذّتت را کامل کردهای، و با آن آبرویت را نگه داشتهای.
سخن ۵۶صدقهٔ بسیار، وقتی پذیرش اعمال معلوم نیستبه خدا سوگند، من اگر میدانستم خدای برتر حتی یک کار واجب را از من پذیرفته است، حتماً دست نگه میداشتم.
سخن ۵۸دعا در برابر ستایشِ رو در روسخنی از او (ع) خطاب به گروهی که رو در رو ستایشش کردند: خدایا! تو مرا بهتر از خودم میشناسی، و من خودم را بهتر از اینان میشناسم.
خطبههای کوتاه
خطبههای کوتاهتر؛ آهنگ و نیروی سخن او را در چند بند میشنوید.
خطبه ۵۵، صفر ۳۷ قشب هریر در صفین؛ نبرد یکسره تا پیروزیمردم! کارِ شما و کارِ دشمنتان به جایی رسیده است که میبینید؛ دیگر از آنان جز آخرین نفس چیزی نمانده است.
خطبه ۲۷خطبهٔ بینقطهٔ عقد ازدواجستایش از آنِ خداست؛ پادشاهِ ستوده، مالکِ پرمهر، صورتبخشِ هر نوزاد، و پناهگاهِ هر راندهشده.
خطبه ۵۰، شوال ۳۶ قحرکت به سوی شام، پس از نماز مغربستایش از آنِ خداست هر بار که شبی فرا رسد و تاریک شود؛ و ستایش از آنِ خداست هر بار که ستارهای سر بزند و غروب کند.
خطبه ۵۳، ذیالحجه ۳۶ قماجرای بستن آب فرات در صفینستایش از آنِ خداست که آنچه را گسسته است استوار نمیکند، و آنچه را استوار کرده است نمیگسلد. اگر او میخواست، دو نفر از این امت با هم اختلاف پیدا نمیکردند، آدمیان در هیچیک از کارهای او با هم ستیز نمیکردند، و فردِ فروتر حقِّ شخصِ برتر را انکار نمیکرد.
نامهها
نامه به یک نفر دربارهٔ یک کار روشن؛ مقصودش را زود میفهمید.
نامه ۱، میان ۱۱ تا ۳۵ قبه سلمان: دنیا مانند مار استاز بندهٔ خدا، علی بن ابیطالب، به سلمان.
نامه ۲، میان ۱۱ تا ۳۵ قتسلیت به سلمان برای مرگ همسرشاز بندهٔ خدا، علی بن ابیطالب، به سلمان.- نامه ۳، میان ۳۵ تا ۳۶ قبرابری همه در بیتالمال؛ به عمار و ابوالهیثماز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عمار بن یاسر و ابوالهیثم بن تیهان.
- نامه ۴، میان ۳۶ تا ۳۷ قشادی و اندوه برای دنیا؛ به ابن عباساز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عبدالله بن عباس.
دعاها
نیایشهای او؛ سادهترین راه برای شنیدن صدای درونش.
دعا ۳آمرزش وعدههای شکسته و لغزشهای زبانخدایا! برای من بیامرز آنچه را تو از من به آن داناتری؛ پس اگر به آن بازگشتم، تو هم با آمرزش به سویم بازگرد. خدایا! برای من بیامرز آنچه را از سوی خودم وعده دادم و نزد من وفایی به آن نیافتی.- دعا ۱۰، ۳۶ قنفرین پس از خبر حرکت معاویهخدا راهبرش را به راه راست نبرد، و پیشفرستادهاش را کامیاب نکند؛ جز به کندی راه نرود، و جز به شیر برنخورد.
- دعا ۴پناه از یکی نبودن درون و بیرونخدایا! به تو پناه میبرم از اینکه در نگاهِ تیزِ چشمها ظاهرم نیکو شود، و در آنچه برای تو در دل پنهان میدارم باطنم زشت شود؛ و با همهٔ آنچه تو از من آگاهی، در پیِ خودنماییِ خودم برای مردم بمانم؛ پس خوبیِ ظاهرم را به مردم نشان دهم و با بدیِ کارم به سوی تو…
- دعا ۵سپاس سلامت و درخواست بینیازی از خداستایش از آنِ خداست که صبح کردم و مرده نبودم و نه بیمار؛ نه رگهایم به دردی و بلایی زده شده و نه به بدترین کارم بازخواست شدهام؛ نه نسلم بریده و نه از دینم برگشتهام؛ نه منکر پروردگارم شدهام و نه از ایمانم رمیده و بیگانهام؛ نه عقلم آشفته شده و نه به عذاب…
سفارشها
سفارشهای او به فرزندان و یاران؛ پند برای زندگی هر روز.
- سفارش ۵، جمادیالاول ۳۶ قبه ابن عباس هنگام گماشتن بر بصرهای پسر عباس! تو را به تقوای (خداپرهیزی و خودنگهداری) خدای ارجمند و بزرگ، و عدالت با کسانی که خدا کارشان را به تو سپرده است، سفارش میکنم.
سفارش ۶، میان ۳۸ تا ۳۹ قبه زیاد بن ابیه: دادگر باشبه عدالت رفتار کن و از زورگویی و بیدادگری بپرهیز؛ چرا که زورگویی به آوارگی میانجامد و به کیفر و انتقام شتاب میبخشد.- سفارش ۱۰، میان ۳۶ تا ۴۰ قمالیات، نه از خوراک و پوشاک مردموقتی به سراغشان رفتی، که هیچ نیرویی جز از سوی خدا نیست، با آنان همانگونه رفتار کن که به تو فرمان میدهم؛ اگر از فرمانم سرپیچی کنی، خدا به جای من تو را بابت آن بازخواست میکند؛ و اگر خبر برسد که برخلاف فرمانم رفتار کردهای، برکنارت میکنم.
- سفارش ۱۱، میان ۳۷ تا ۳۸ قبه مالک اشتر: سختگیری را با نرمی بیامیزبرای آن کار کسی جز تو نیست؛ پس به سوی آن برو، خدا رحمتت کند.