خطبههاخطبه ۵۵۱ دقیقه خواندن
شب هریر در صفین؛ نبرد یکسره تا پیروزی
خطبهای از او (ع) در یکی از روزهای صفین
شب هَریر در صفین (شب جمعه، حدود ۱۰ تا ۱۲ صفر ۳۷ هجری)، در اوج جنگ و پیش از آنکه شامیان قرآنها را بر نیزه کنند. علی به یاران گفت: کار به جایی رسیده که از دشمن جز آخرین نفس نمانده است. فردا بامداد خودش به سوی آنان میرود و با شمشیرش داوری را به خدا میسپارد. سپس چند بیت شعر خواند تا یاران را برانگیزد.
خطاب به: سپاهیان و یاران علی در صفین
بخشهایی از این متن در نهجالبلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۷۶
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
به نام خدای بخشندهٔ مهربان
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
مردم! کارِ شما و کارِ دشمنتان به جایی رسیده است که میبینید؛ دیگر از آنان جز آخرین نفس چیزی نمانده است.
یا أیّها النّاس؛ إنّه قد بلغ بكم الأمر و بعدوّكم ما ترون؛ فلم یبق منهم إلاّ آخر نفس.
وقتی کارها رو به پیش میآیند، پایانشان از آغازشان شناخته میشود.
و إنّ الأمور إذا أقبلت اعتبر آخرها بأوّلها.
منابع (۲)
- ورد فی السقیفة ص 216. عن أبان، عن سلیم، عن علی علیه السّلام. و فی وقعة صفین ص 476. عن عمر بن سعد، عن أبی ضرار، عن عمار بن ربیعة، عن علی علیه السّلام. و فی الإمامة و السیاسة ص 143. مرسلا. و فی الأخبار الطوال ص 188. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 82.مرسلا. باختلاف بین المصادر.
- ورد فی المصادر السابقة. باختلاف بین المصادر. و ورد اشتبهت فی نسخ النهج. و ورد تشابهت فی غرر الحكم ج 1 ص 221 الحدیث 82. مرسلا. و فی عیون الحكم و المواعظ ص 141. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 6 ص 55. مرسلا.
این جماعت بیآنکه دینی داشته باشند در برابر شما تاب آوردند، تا آنجا که ما به آنان آسیبی زدیم که زدیم و آنان هم به شما آسیبی زدند که زدند.
و قد صبر لكم القوم علی غیر دین، حتّی بلغنا منهم ما بلغنا و بلغوا منكم ما بلغوا.
فراخوان او (ع) به نبرد یکسره با دشمن تا پیروزی
پس ـ خدا رحمتتان کند ـ آمادهٔ نبردِ یکسره با دشمنتان شوید تا خدا میان ما و آنان داوری کند، و او بهترینِ داوران است.
فتأهّبوا، رحمكم اللّه، لمناجزة عدوّكم حتّی یحكم اللّه بیننا و بینهم و هو خیر الحاكمین.
و من فردا صبح، اگر خدا بخواهد، خودم به سراغشان میروم و با همین شمشیرم آنان را به داوریِ خدای توانا و بزرگ میکشانم.
و أنا غاد علیهم بنفسی بالغداة إن شاء اللّه، و محاكمهم بسیفی هذا إلی اللّه - عزّ و جلّ -.
سپس امام (ع) این شعر را خواند:
ثم أنشأ علیه السّلام:
«دبّوا دبیب النّمل لا تفوتوا / و أصبحوا فی حربکم و بیتوا» آرام و پیوسته چون مورچگان پیش بروید تا کار از دستتان نرود، / و صبح و شب در کارِ جنگتان بمانید، «حتّی تنالوا الثّأر أو تموتوا / أو لا فإنّی طالما عصیت» تا خونخواهی کنید یا بمیرید؛ / و اگر چنین نکنید، چه بسیار که از من نافرمانی شده است.
دبّوا دبیب النّمل لا تفوتوا و أصبحوا فی حربكم و بیتوا حتّی تنالوا الثّأر أو تموتوا أو لا فإنّی طالما عصیت
«قد قلتم لو جئتنا فجیت / لیس لکم ما شئتم و شیت» گفتید: کاش نزد ما میآمدی؛ پس آمدم. / آنچه شما خواستید و من خواستم، در دست شما نیست، «بل ما یرید المحیی الممیت» بلکه آن چیزی میشود که زندهکننده و میراننده میخواهد.
قد قلتم لو جئتنا فجیت لیس لكم ما شئتم و شیت بل ما یرید المحیی الممیت
منابع (۱)
- ورد فی السقیفة ص 216. عن أبان، عن سلیم، عن علی علیه السّلام. و فی وقعة صفین ص 476. عن عمر بن سعد، عن أبی ضرار، عن عمار بن ربیعة، عن علی علیه السّلام. و فی الإمامة و السیاسة ص 143. مرسلا. و فی الأخبار الطوال ص 188. مرسلا. و فی مناقب الخوارزمی ص 189. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 7. مرسلا. و فی ص 82. مرسلا. و فی جمهرة خطب العرب ج 1 ص 382 الرقم 273. مرسلا. باختلاف بین المصادر.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۴، صفحهٔ ۵۵۶. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن




