سخنانسخن ۱۰۱۲ دقیقه خواندن
رفتن طلحه و زبیر به بهانهٔ عمره
سخنی از امام (ع) با عبدالله بن عباس
طلحه و زبیر از امام اجازهٔ «عمره» (زیارت مکه) خواستند و پس از گرفتن سوگند به وفاداری از نزد او رفتند. پس از رفتن آن دو، عبدالله بن عباس نزد امام آمد. امام به او گفت قصدشان فتنه است: در مکه برای جنگ با او جمع میشوند و یعلی بن منیه مال برای این کار برده است. ابنعباس پرسید چرا بازداشتشان نکرد. امام گفت پیش از انجام کار و فقط به گمان، کسی را کیفر نمیدهد و از عدالت بیرون نمیرود.
خطاب به: عبدالله بن عباس
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
هنگامی که پس از بیرون رفتن طلحه و زبیر از نزد امام، نزد او آمد
لمّا دخل علیه بعد خروج طلحة و الزبیر من عنده
و عبدالله بن عباس گفت:
فقال عبد اللّه بن العباس:
طلحه و زبیر را دیدم!
قد رأیت طلحة و الزبیر!.
امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
آن دو برای عمره از من اجازه خواستند؛ من هم با سوگندهای محکم از آنان پیمان گرفتم که خیانت نکنند، پیمانشکنی نکنند و تباهی به بار نیاورند، و سپس به آنان اجازه دادم.
إنّهما استأذنانی للعمرة؛ فأذنت لهمّا بعد أن استوثقت منهما بالأیمان أن لا یغدرا و لا ینكثا و لا یحدثا فسادا.
پسر عباس! به خدا سوگند، آن دو جز آشوب هیچ قصدی نداشتند.
و اللّه، یا ابن عبّاس، ما قصدا إلاّ الفتنة.
انگار آن دو را میبینم که به مکه رفتهاند تا برای جنگ با من بکوشند؛
فكأنّی بهما و قد صارا إلی مكّة لیسعیا إلی حربی.
چرا که یعلی بن منیه، آن خائنِ بدکار، داراییهای عراق و فارس را با خود برده است تا در این راه خرج کند.
فإنّ یعلی بن منیة الخائن الفاجر قد حمل أموال العراق و فارس لینفق [علی] ذلك.
بهزودی این دو مرد کارِ مرا به هم میریزند و خون شیعیان و یارانم را بر زمین میریزند.
و سیفسد هذان الرّجلان علیّ أمری، و یسفكان دماء شیعتی و أنصاری.
عبدالله بن عباس گفت:
فقال عبد اللّه بن العباس:
ای امیر مؤمنان! اگر این موضوع برایت روشن بود، پس چرا به آنان اجازه دادی؟ چرا زندانیشان نکردی و در زنجیرشان نکشیدی تا شرّشان را از سر مسلمانان کم کنی؟
یا أمیر المؤمنین؛ إذا كان عندك الأمر معلوما فلم أذنت لهما؛ و هلاّ حبستهما و أوثقتهما بالحدید و كفیت المسلمین شرّهما؟.
امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پسر عباس! آیا از من میخواهی که به ستم دست بزنم، و پیش از نیکی، بدی را آغاز کنم، و بر پایهٔ گمان و تهمت کیفر دهم، و برای کاری که هنوز انجام نشده بازخواست کنم؟
یا ابن عبّاس؛ أتأمرنی أن أبدأ بالظّلم، و بالسّیّئة قبل الحسنة، و أعاقب علی الظّنّة و التّهمة، و أواخذ بالفعل قبل كونه.
هرگز! به خدا سوگند، از پیمانی که خدا از من گرفته است تا به عدالت داوری کنم و سخنِ روشنِ جداسازِ حق و باطل بگویم، دست نمیکشم.
كلاّ. و اللّه لا عدلت عمّا أخذ اللّه علیّ من الحكم بالعدل، و القول بالفصل.
پسر عباس! من به آن دو اجازه دادم در حالی که میدانم از آنان چه سر خواهد زد؛ اما در برابرشان خدا را پشتیبان خود گرفتم.
یا ابن عبّاس؛ إنّنی أذنت لهما و أعرف ما یكون منهما؛ لكنّنی استظهرت باللّه علیهما.
به خدا سوگند، حتماً آن دو را میکشم، و گمانشان نومید خواهد شد، و در این کار به آرزوی خود نمیرسند؛ چرا که خدا آن دو را به سزای ستمشان به من، و شکستنِ بیعتشان (پیمان فرمانبرداری) با من، و شورششان بر من گرفتار میکند.
و اللّه لأقتلنّهما، و لیخیبنّ ظنّهما، و لا یلقیان من الأمر مناهما؛ فإنّ اللّه یأخذهما بظلمهما لی، و نكثهما بیعتی، و بغیهما علیّ.
منابع (۱)
- ورد فی الجمل للمفید ص 166. مرسلا.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۲۴. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن




