علی از خودش میگوید
۵۹ متن، به ترتیبِ روزگار علی.

۱۱ تا ۳۵ قپس از پیامبر: بیستوپنج سال صبر۶
- خطبه ۳۸، ۱۱ قپس از رحلت پیامبر؛ کشتی نجات از فتنههاشکیبایی بردباری است، و بردباری زیور است، و تقوا (پروای خدا داشتن و خود را از گناه نگه داشتن) دین است، و حجت (دلیلِ روشنِ خدا بر مردم) محمد (ص) است، و راه، همان راهِ راست (صراط) است.
- خطبه ۱۲، ربیعالاول ۱۱ قخطبهٔ وسیله؛ اسلام و جایگاه امام در قیامتستایش از آنِ خدایی است که پندارها را از رسیدن به وجودش بازداشت، و خردها را در پرده داشت
- خطبه ۳۹، ربیعالاول ۱۱ قوقتی امام را برای بیعت با ابوبکر آوردندستایش از آنِ خداست که محمد (ص) را از میان ما پیامبر برگزید و او را به سوی ما فرستاد.
- سخن ۸۳، میان ۲۳ تا ۲۴ قروز شورا، پیش از بیعت با عثمانبهترین چیزی که آغازکنندگان با آن آغاز کردهاند، گویندگان به زبان آوردهاند و سخنگویان بر لب راندهاند، سپاس خدا و ستایش اوست آنگونه که سزاوار اوست، و درود بر پیامبر، محمد و خاندانش.
- سخن ۹۳، ذیالقعده ۳۵ قبه ابنعباس: عثمان مرا شتر آبکش میخواهدای پسر عباس! عثمان فقط میخواهد مرا شترِ آبکشی با دلوِ بزرگ کند که پیوسته جلو بیایم و عقب بروم. برایم پیام فرستاد که بیرون بروم.
- سخن ۸۷، میان ۳۳ تا ۳۵ قسرزنش مغیره بن اخنس در بگومگو با عثمانای پسرِ ملعونِ بینسل، و ای درختی که نه ریشه دارد و نه شاخه! ای پسرِ بردهٔ فراری! تو شرّ مرا کم میکنی؟!
۳۵ تا ۳۶ قآغاز خلافت و جنگ جمل۱۱
- سخن ۹۴، ذیالحجه ۳۵ قپس از قتل عثمان: دیگری را بجوییدمرا به کار شما نیازی نیست.
- سخن ۹۶، میان ۳۵ تا ۳۶ قبه ابنعباس: معاویه را بر شام نمیگمارمای پسر عباس! به خدا سوگند شک ندارم که این نظر برای سامان دادن به کار همین دنیای نقد (دنیای زودگذر) بهتر است.
- سخن ۱۰۱، ۳۶ قرفتن طلحه و زبیر به بهانهٔ عمرهآن دو برای عمره از من اجازه خواستند؛ من هم با سوگندهای محکم از آنان پیمان گرفتم که خیانت نکنند، پیمانشکنی نکنند و تباهی به بار نیاورند، و سپس به آنان اجازه دادم.
- سخن ۱۰۶، ربیعالثانی ۳۶ قدر ربذه، پاسخ به پیشنهادهای فرزندش حسن (ع)بنشین، پسرم! و مانند کنیزکان نزد من ناله و زاری مکن؛ و از آنچه من بهتر از تو میدانم دست نگه دار.
- خطبه ۴۴، جمادیالاول ۳۶ قپیمانشکنی طلحه و زبیر و رفتن به بصرهستایشِ بسیار از آنِ خداست، در هر کار و هر حالی، در بامداد و شامگاه. گواهی میدهم که جز خدا خدایی نیست؛ یگانه است و شریکی ندارد، و محمد بنده و فرستادهٔ اوست. خدا او را برای رحمت به بندگان و زندگیِ سرزمینها برانگیخت؛ زمانی که زمین پر از فتنه و گمراهی شده بود و…
- خطبه ۴۵، جمادیالاول ۳۶ قکفش وصلهدار و هدف از حکومتارزش این کفش چقدر است؟
- نامه ۱۷، جمادیالاول ۳۶ قستمگر یا ستمدیده؛ فراخوان کوفیان از ذیقاراز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به مؤمنان و مسلمانانی که در کوفهاند.
- خطبه ۴۷، جمادیالاول ۳۶ قپس از کشته شدن طلحه در جنگ جملستایش از آنِ خداست که پیش از هر آغازی آغاز است و پس از هر پایانی پایان. آغاز بودنش ایجاب میکند که آغازی نداشته باشد، و پایان بودنش ایجاب میکند که پایانی نداشته باشد.
- سخن ۱۱۱، جمادیالاول ۳۶ قخبر از کشندهٔ خود، پیش از دیدار زبیراو قاتل من نیست.
- سخن ۱۰۲، میان ۳۶ تا ۳۷ قپاسخ به تهمت بنیامیه دربارهٔ خون عثماندروغ گفتند! آنان فقط فرمانروایی را میخواهند.
- نامه ۳۰، ۳۶ قعثمان بن حنیف و مهمانی اشراف بصرهاز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عثمان بن حنیف.
۳۶ تا ۳۷ قکوفه و جنگ صفین۱۱
- نامه ۵۳، ۳۶ قرد ادعاهای معاویه دربارهٔ خلیفهها و عثماناز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به معاویه پسر ابوسفیان.
- نامه ۵۴، ۳۶ قدعوت معاویه به نبرد تنبهتناز بندهٔ خدا و پسر بندهٔ او، علی بن ابیطالب، برادر فرستادهٔ خدا (ص)، پسرعمو و جانشین او، غسلدهنده و کفنکننده و پردازندهٔ بدهی او، همسر دختر پاکدامنش بتول، و پدر دو نوهاش حسن و حسین، به معاویه پسر ابوسفیان.
- نامه ۵۹، ۳۶ قرد اتهام کشتن طلحه و زبیراز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به معاویه پسر ابوسفیان.
- نامه ۶۳، ۳۶ قبرتری خاندان پیامبر، در پاسخ به معاویهاز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به معاویه پسر ابوسفیان.
- سخن ۱۲۱، میان ۳۶ تا ۳۷ قدرنگ در صفین؛ نه ترس، نه شکاما این سخن شما که همهٔ اینها از ناخوشداشتنِ مرگ است؛ من کِی و کجا هرگز از جنگ بدم آمده است؟!
- خطبه ۵۲، میان ۳۶ تا ۳۷ قدر نبرد صفین؛ برانگیختن یاران به جنگستایش از آنِ خداست، بر نعمتهای فراوانش بر همهٔ آفریدگان، چه نیکوکار و چه بدکار؛ و بر حجتهای (دلایل روشن و تمام) رسایش بر آفریدگان، چه آنان که فرمانش را بردند و چه آنان که نافرمانیاش کردند.
- سخن ۱۲۲، میان ۳۶ تا ۳۷ قاجل نگهبان است؛ پاسخ به درخواست محافظتسخنی از امام (ع) در جنگ صفین، هنگامی که از او خواستند از خود محافظت کند: همین بس که اجل (پایانِ مهلتِ عمر) نگهبان است.
- نامه ۶۴، صفر ۳۷ قفرق بنیهاشم و بنیامیه در روزهای صفیناز بندهٔ خدا، علی بن ابیطالب، امیر مؤمنان، به معاویة بن ابیسفیان.
- خطبه ۵۵، صفر ۳۷ قشب هریر در صفین؛ نبرد یکسره تا پیروزیمردم! کارِ شما و کارِ دشمنتان به جایی رسیده است که میبینید؛ دیگر از آنان جز آخرین نفس چیزی نمانده است.
- سخن ۱۲۹، صفر ۳۷ قدیروز فرمانده، امروز فرمانبر؛ پس از ماجرای داوریسخنی از او (ع) خطاب به مردم، پس از آنکه دربارهٔ داوری به آشفتگی افتادند و از کنار او پراکنده شدند: مردم! کار من با شما همواره همانطور بود که دوست داشتم، تا اینکه جنگ شما را فرسود و از پا درآورد.
- سخن ۵۷، میان ۳۶ تا ۳۷ قبه یاری که او را بسیار ستودسخنی از امام (ع) به مردی از یارانش که فراوان او را ستوده و از گوشبهفرمانی و پیروی خود به او گفته بود: کسی که شکوهِ خدای پاک در جانش بزرگ شده و جایگاهِ او در دلش والا است، سزاوار است که به خاطر همین بزرگی، هرچه جز خداست در چشمش کوچک باشد.
۳۷ تا ۳۸ قداوری، خوارج و از دست رفتن مصر۱۰
- خطبه ۳، ۳۷ قیگانگی خدا، پس از بازگشت از صفینستایش از آنِ خداست؛ خدایی که ستایشِ خود را به دل بندگانش انداخت، و آنان را با سرشتی آشنا به پروردگاریِ خویش آفرید. با آفریدههایش بر هستیِ خود دلیل آورد، و با نوپدید بودنِ آفریدههایش بر ازلی بودن (بیآغاز بودن) خود گواهی داد، و با شباهتِ آفریدهها به یکدیگر…
- خطبه ۵۹، میان ۳۷ تا ۳۸ قفراخواندن کوفیان به جهاد با شامیانستایش از آنِ خداست که با آفریدههایش بر آفریدگان خود آشکار شده و با برهانش بر دلهایشان نمایان است. آفریدگان را بیآنکه از پیش بیندیشد و بسنجد آفرید؛ زیرا فکر کردن تنها درخور کسانی است که درون و اندیشه دارند، و او در ذات خود درون و اندیشهای ندارد.
- سخن ۱۴۴، میان ۳۷ تا ۳۸ قنپذیرفتن خواستهٔ خوارج برای اقرار به کفربادِ سنگباران بر شما ببارد و هیچکس از شما زنده نماند!
- سخن ۱۴۵، میان ۳۷ تا ۳۸ قگفتوگو با خوارج در اردوگاه نهروانآیا همهٔ شما با ما در صفین حاضر بودید؟
- خطبه ۵۶، ۳۸ قشهادت محمد بن ابیبکر و سقوط مصرخدا را بر هر کاری که حکم رانده، و هر کرداری که مقدر کرده، و بر گرفتار شدنم به شما ستایش میکنم؛ ای گروهی که هرگاه فرمان میدهم فرمان نمیبرید، و هرگاه فرامیخوانم پاسخ نمیدهید! بدانید که مصر را بدکارانِ زورگو و ستمگر گشودند؛ همان کسانی که از راه خدا…
- نامه ۷۶، صفر ۳۸ قسوگ محمد بن ابیبکر و سقوط مصراز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عبدالله بن عباس.
- نامه ۷۹، صفر ۳۸ قسرگذشت امت، برای خواندن در هر جمعهآیا بیکار شدهاید که از چیزی بپرسید که به کارتان نمیآید، در حالی که مصر به دست دشمن افتاده، شیعیانم در آنجا کشته شدهاند و معاویه بن حدیج، محمد بن ابیبکر را کشته است؟!
- سخن ۱۳۳، میان ۳۷ تا ۳۸ قسوگ سهل بن حنیف: اگر کوهی دوستم بدارداگر کوهی مرا دوست بدارد، فرو میریزد.
- سخن ۱۵۳، میان ۳۷ تا ۳۸ قپاسخ به پیشنهاد مالبخشی برای جلب مردماما آنچه دربارهٔ رفتار و روش عادلانهٔ ما گفتی، خدای شکستناپذیر و باشکوه میفرماید: «مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَیْها وَ ما رَبُّکَ بِظَلاّمٍ لِلْعَبِیدِ» (هر کس کار شایستهای کند به سود خود اوست، و هر کس بدی کند به زیان خود اوست، و…
- وصیتنامه ۳، میان ۳۷ تا ۳۹ قوقف داراییها و سرپرستی حسن و حسیناین چیزی است که بندهٔ خدا، علی بن ابیطالب، امیر مؤمنان، دربارهٔ مالِ خود فرمان داده و وقف و وصیت کرده است، برای جُستنِ خشنودیِ خدای برتر...
۳۸ تا ۴۰ قسالهای پایانی و شهادت۱۰
- نامه ۷۸، ۳۹ قپاسخ به برادرش عقیل پس از حملهٔ ضحاکاز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عقیل بن ابیطالب.
- سخن ۱۵۷، ۳۹ قغارت انبار و گلایه از ستم مردم خودبه خدا سوگند، شما شرّ خودتان را هم از سر من کم نمیکنید؛ پس چگونه شرّ دیگران را از سرم کم میکنید؟! اگر مردمِ پیش از من از ستمِ حاکمانشان شکایت میکردند، من امروز از ستمِ مردمم شکایت میکنم!
- خطبه ۵۸، میان ۳۹ تا ۴۰ قخبرهای پیاپی از چیرگی یاران معاویه بر شهرهاستایش از آنِ خداست؛ خدایی که هیچ آسمانی آسمان دیگر را، و هیچ زمینی زمین دیگر را از او پنهان نمیکند. برای هر چیزی اندازهای قرار داد، و برای هر اندازهای سررسیدی، و برای هر سررسیدی نوشتهای، و برای هر کاری پاداشی، و برای هر چیزی حسابی.
- سخن ۱۵۶، میان ۳۹ تا ۴۰ قلشکرکشی بُسر به حجاز؛ چرا خودم نمیرومشما را چه شده است؟! آیا لال شدهاید که سخن نمیگویید؟!
- خطبه ۶۰، رمضان ۴۰ قحق فرمانروا و مردم، روزهای پیش از شهادتستایش از آنِ خداست، پروردگار جهانیان، و درود بر فرستادگان، و شریکی برای خدای یکتا و پایدار نیست؛ و درودهای خدا بر محمد و سلام بر او در میان جهانیان.
- سخن ۱۵۸، رمضان ۴۰ قدیدار پیامبر در خواب سحرگاه ضربتپسرم! من امشب هر اندازه که خدا روزیام کرد نماز خواندم. شب را به بیدار کردن خانوادهام برای نماز گذراندم، چون شب جمعه بود. وقتی سحر شد...
- خطبه ۶۱، رمضان ۴۰ قخداحافظی با مردم پس از ضربت ابنملجمستایش از آنِ خداست، آنگونه که سزاوار جایگاه اوست، در حالی که پیرو فرمان اوییم. او را میستایم همانگونه که دوست دارد؛ و جز خدا خدایی نیست، خدای یگانه و یکتای بینیاز، همانگونه که خود را وصف کرده است. و گواهی میدهم که محمد (ص) بنده و فرستادهٔ اوست.
- سخن ۱۵۹، رمضان ۴۰ قبه دوستدارانی که پس از ضربت گرد آمدندچه چیزی شما را اینجا نشانده است؟
- خطبه ۱۱، میان ۳۸ تا ۴۰ قخطبهٔ قاصعه؛ تکبر ابلیس و تعصب قبیلهایستایش از آنِ خداست؛ خدایی که جامهٔ عزت و کبریایی (بزرگیِ مطلق) را پوشیده و آن دو را تنها برای خودش برگزیده است، نه آفریدگانش. خدا آن دو را قرقگاه و حریمِ ممنوع برای جز خودش قرار داده، برای شکوهِ خود برگزیده، و لعنت را بر هر یک از بندگانش که در آن دو با او به…
- خطبه ۲۳، میان ۳۸ تا ۳۹ قخطبهٔ شقشقیه؛ ماجرای خلافت پس از پیامبربدانید! به خدا سوگند، پسر ابوقحافه خلافت را چون پیراهنی بر تن کرد، در حالی که خوب میدانست جایگاه من نسبت به خلافت، چون جایگاه محور در سنگ آسیاب است. سیل از دامنهام فرو میریزد و پرنده به بلندایم اوج نمیگیرد (در دانش و بزرگی دستنیافتنیام).
۳۵ تا ۴۰ قدر سالهای خلافت۱۰
- خطبه ۱۹، میان ۳۶ تا ۴۰ قجایگاه امام نزد پیامبر و برتری اهلبیتستایش از آنِ خداست؛ خدایی که از نشانههای فرمانروایی و شکوهِ بزرگیاش چنان شگفتیهایی از قدرت خود آشکار کرد که مردمکِ چشمها را سرگردان ساخت، و زمزمهها و گذرِ اندیشههای خردها را از شناختِ ژرفای صفتش بازداشت. و گواهی میدهم که جز خدا خدایی نیست؛ گواهیای از…
- سخن ۱۳، میان ۳۶ تا ۴۰ قپالودهٔ مهرگان و دوری از عادتهای تازههر روز برایمان چنین مهرگانی بگیرید.
- سخن ۱۴، میان ۳۶ تا ۳۹ قعید فطر، عید چه کسی است؟و این روز تنها برای کسی عید است که خدای پاک روزهاش را پذیرفته، شبزندهداریاش را ارج نهاده، از تلاشش خشنود شده و گناهش را بر او آمرزیده است.
- سخن ۱۸، میان ۳۶ تا ۴۰ قجامهٔ وصلهدار و دوری از تکبرشما را با لباس چه کار؟
- سخن ۳۴، میان ۳۶ تا ۴۰ قسادگی خوراک و پوشاک به پیروی از پیامبرای ابوالجنوب! رسول خدا (ص) را دیدم که خشکتر از این میخورد و زبرتر از این میپوشید - و به جامهاش اشاره کرد -.
- سخن ۳۵، میان ۳۶ تا ۴۰ قفتوای بیدانش و چهار گونه راوی حدیثای مردم! از خدا پروا کنید و به آنچه نمیدانید به مردم فتوا ندهید.
- سخن ۴۵، میان ۳۶ تا ۴۰ قفرمانروایان سخن؛ پس از بند آمدن زبان جعدهبدانید که زبان پارهای از انسان است؛ هرگاه زبان سر باز زند، سخن او را یاری نمیکند، و هرگاه زبان گشوده شود، گفتار به او مهلت نمیدهد.
- سخن ۴۸، میان ۳۶ تا ۴۰ قچرا بر قاطر سوار میشد، نه اسب؟نیازی به آن ندارم.
- سخن ۱۳۴، میان ۳۷ تا ۴۰ قچرا موی سپیدم را رنگ نمیکنم«خضاب (رنگ کردن مو و ریش) آرایش است، و ما مردمی مصیبتزدهایم.» و گفته شده است که امام (ع) پاسخ داد:
- سخن ۱۳۹، میان ۳۶ تا ۴۰ قپرسش مرد اسدی: چرا شما را کنار زدندای برادرِ بنیاسد! تو تنگِ کجاوهات شُل است (ناآرام و مضطربی)،...