کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۲۱ دقیقه خواندن

اجل نگهبان است؛ پاسخ به درخواست محافظت

سخنی از امام (ع) در جنگ صفین، هنگامی که از او خواستند از خود محافظت کند

نبرد بزرگ صفینمیان ۳۶ تا ۳۷ قصفینتاریخ تقریبی

در جنگ صفین به امام گفتند مراقب جان خود باشد و از ترور بپرهیزد، چون صبح با شامیان می‌جنگد و شب بدون زره، در لباس خودش، پیدا می‌شود. امام گفت اجل (زمان مرگ) سپر محکم اوست و از مرگ باکی ندارد.

خطاب به: یاران نگران و کسانی که از او خواستند خود را حفظ کند

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۶۲

روی خط زمان

سخنی از امام (ع) در جنگ صفین، هنگامی که از او خواستند از خود محافظت کند: همین بس که اجل (پایانِ مهلتِ عمر) نگهبان است.

كلام له علیه السّلام فی حرب صفّین لمّا طلب منه الاحتراس كفی بالأجل حارسا.

منابع (۱)
  1. (**) كفی بالأجل حارسا. ورد فی حكم الشریف الرضی تحت الرقم 306.

اجل سپری محکم است. اما چون روزِ مرگم فرا رسد، از برابرم کنار می‌رود و رهایم می‌کند، و بدبخت‌ترینِ مردم برمی‌خیزد و این را (و به ریشش اشاره کرد) از این (و به سرش اشاره کرد) رنگین می‌سازد. آن‌گاه، تیر به خطا نمی‌رود و زخم بهبود نمی‌یابد.

إنّ الأجل جنّة حصینة، فإذا جاء یومی انفرجت عنّی و أسلمتنی، [و] انبعث أشقاها فخضّب هذه (و أشار إلی لحیته) من هذا (و أشار إلی رأسه). فحینئذ لا یطیش السّهم، و لا یبرأ الكلم.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۶۲
منابع (۲)
  1. و إنّ علیّ من اللّه. ورد فی نسخ النهج بروایة ثانیة.
  2. ورد فی التوحید ص 368 الباب 60 الحدیث 5. عن احمد بن الحسن القطان، عن احمد بن یحیی بن زكریا القطان، عن بكر بن عبد اللّه بن حبیب، عن علی ابن زیاد، عن مروان بن معاویة، عن الأعمش، عن أبی حیان التیمی، عن أبیه، عن علی علیه السّلام.

پیمانی بسته و وعده‌ای بی‌دروغ است.

عهد معهود، و وعد غیر مكذوب.

سپس امام (ع) این شعر را خواند:

ثم أنشد علیه السّلام:

«أیّ یومیّ من الموت أفرّ أیوم ما قدّر أم یوم قدر» در کدام‌یک از دو روزم از مرگ بگریزم؟ روزی که مرگ مقدر نشده یا روزی که مقدر شده است؟

أیّ یومیّ من الموت أفرّ أیوم ما قدّر أم یوم قدر

«یوم ما قدّر لا أخشی الوغی و إذا قدّر لم یغن الحذر.» روزی که مرگ مقدر نشده است، از کارزار نمی‌ترسم؛ و هرگاه مقدر شده باشد، احتیاط سودی ندارد.

یوم ما قدّر لا أخشی الوغی و إذا قدّر لم یغن الحذر.

منابع (۱)
  1. الرّدی. ورد فی التوحید ص 375 الباب 60 الحدیث 19. عن حمزة بن محمد ابن احمد بن محمد بن سعید بن زید بن علی بن الحسین بن علی بن أبی طالب علیهم السّلام، و احمد بن الحسن القطان، و محمد بن إبراهیم بن احمد المعاذی، عن احمد بن محمد بن سعید الهمدانی مولی بنی هاشم، عن یحیی بن إسماعیل الحریری، عن الحسین بن إسماعیل، عن عمرو بن جمیع، عن جعفر الصادق، عن أبیه، عن جده، عن علی علیه و علیهم السّلام. و فی أنوار العقول ص 221 الرقم 193. مرسلا.

و به او گفته شد: آیا بامدادان شامیان را می‌کشی و شامگاه با یک لُنگ بیرون می‌آیی؟!

و قیل له: أتقتل أهل الشام بالغداة و تظهر بالعشی فی إزارك؟!!!.

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

مگر مرا از مرگ می‌ترسانند؟

أ بالموت أخوّف.

به خدا سوگند، باکی ندارم که من بر سرِ مرگ فرود آیم یا مرگ بر سرِ من فرود آید.

و اللّه ما أبالی أسقطت علی الموت أم سقط الموت علیّ‌.

منابع (۱)
  1. ورد فی التوحید ص 368 الباب 60 الحدیث 5. عن احمد بن الحسن القطان، عن احمد بن یحیی بن زكریا القطان، عن بكر بن عبد اللّه بن حبیب، عن علی ابن زیاد، عن مروان بن معاویة، عن الأعمش، عن أبی حیان التیمی، عن أبیه، عن علی علیه السّلام. و فی ص 375 الباب 60 الحدیث 19. عن حمزة بن محمد ابن احمد بن محمد بن سعید بن زید بن علی بن الحسین بن علی بن أبی طالب علیهم السّلام، و احمد بن الحسن القطان، و محمد بن إبراهیم بن احمد المعاذی، عن احمد بن محمد بن سعید الهمدانی مولی بنی هاشم، عن یحیی بن إسماعیل الحریری، عن الحسین بن إسماعیل، عن عمرو بن جمیع، عن جعفر الصادق، عن أبیه، عن جده، عن علی علیه و علیهم السّلام. و فی الكامل للمبرد ج 1 ص 206. مرسلا. و فی التبیان ج 1 ص 361. مرسلا. و فی أنوار العقول ص 221 الرقم 193. مرسلا. باختلاف بین المصادر.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۷۹. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن