کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۱۲ دقیقه خواندن

درنگ در صفین؛ نه ترس، نه شک

سخنی از او (ع) پیش از آغاز جنگ در صفین

آتش‌بس ماه محرم و گفت‌وگوهامیان ۳۶ تا ۳۷ قصفینتاریخ محتمل

در صفین، امام مدتی اجازهٔ جنگ نمی‌داد. به او گفتند مردم گمان می‌کنند از مرگ می‌ترسد یا در جنگ با شامیان شک دارد. امام پاسخ داد که از مرگ باکی ندارد و شک هم ندارد؛ تأخیرش برای آن است که شاید گروهی راه درست را بیابند.

خطاب به: یاران و سپاهیان خود در صفین

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۵۵، خطبهٔ ۲۴

روی خط زمان

هنگامی که به امام گفته شد: «مردم گمان می‌کنند چون از مرگ بدت می‌آید، از جنگ هم بدت می‌آید؛

لمّا قیل له: إن الناس یظنون أنك تكره الحرب كراهیة الموت.

یا اینکه در جنگیدن با شامیان شک داری.»

أو إنك فی شكّ من قتال أهل الشام.

پس او (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۵۵

اما این سخن شما که همهٔ این‌ها از ناخوش‌داشتنِ مرگ است؛ من کِی و کجا هرگز از جنگ بدم آمده است؟!

أمّا قولكم: كلّ ذلك كراهیة الموت؛ فمتی كنت كارها للحرب قطّ؟!.

راستی مایهٔ شگفتی است که در کودکی و نوجوانی جنگ را دوست داشته باشم، و در پیری، پس از پایان یافتنِ عمر و نزدیک شدنِ مرگ، از آن بدم بیاید!

إنّ من العجب حبّی لها غلاما و یافعا، و كراهیتی لها شیخا بعد نفاد العمر و قرب الوقت؟!.

منابع (۱)
  1. ورد فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 4 ص 13. مرسلا. و فی بحار الأنوار ج 8 (مجلد قدیم) ص 449. مرسلا عن نصر بن مزاحم، عن علی علیه السّلام.

به خدا سوگند، باکی ندارم؛ چه من به سراغ مرگ بروم و چه مرگ به سراغ من بیاید. و اما این سخن شما که دربارهٔ شامیان شک دارم؛ اگر دربارهٔ آنان شک می‌کردم، دربارهٔ مردم بصره هم شک می‌کردم.

و اللّه ما أبالی؛ دخلت إلی الموت أو خرج الموت إلیّ. و أمّا قولكم: شكّا فی أهل الشّام، فلو شككت فیهم لشككت فی أهل البصرة.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۵۵
منابع (۲)
  1. فی القوم. ورد فی المصدرین السابقین.
  2. ورد فی المصدرین السابقین.

من بر بینی و چشمِ این کار کوبیدم (همه‌جانبه‌اش را آزمودم) و پشت و رویش را زیر و رو کردم؛ اما در آن، برای خودم راهی ندیدم جز جنگیدن، یا کفر ورزیدن به آنچه بر محمد (ص) نازل شده است.

و لقد ضربت أنف هذا الأمر و عینه، و قلبت ظهره و بطنه، فلم أر فیه لی إلاّ القتال أو الكفر بما أنزل علی محمّد صلّی اللّه علیه و آله.

منابع (۱)
  1. جاء به محمّد. ورد فی متن ابن أبی الحدید ج 2 ص 322. و نسخة الصالح ص 84. و نسخة العطاردی ص 50.

به خدا سوگند، یک روز هم جنگ را عقب نینداختم مگر به این امید که گروهی به من بپیوندند و به دست من هدایت شوند، و با چشمِ کم‌سو در تاریکی، سوی روشناییِ من بیایند. و این برایم دوست‌داشتنی‌تر از آن است که آنان را در گمراهی‌شان بکشم، هرچند خودشان بارِ گناهانشان را به دوش می‌کشند.

و اللّه ما دفعت الحرب یوما إلاّ و أنا أطمع أن تلحق بی طائفة فتهتدی بی، و تعشو إلی ضوئی؛ و ذلك أحبّ إلیّ من أن أقتلها علی ضلالها، و إن كانت تبوء بآثامها.

منابع (۱)
  1. فهو. ورد فی نسخة العام 400 ص 56. و نسخة الآملی ص 41. و نسخة ابن أبی المحاسن ص 57. و نسخة الإسترابادی ص 58. و متن ابن أبی الحدید ج 4 ص 12. و نسخة العطاردی ص 57. عن نسخة مكتبة ممتاز العلماء فی لكهنو - الهند.

چراکه رسول خدا (ص) در روز خیبر به من فرمود: «اگر خدا به دست تو تنها یک نفر را هدایت کند، برایت بهتر از هر چیزی است که خورشید بر آن تابیده است.»

فإنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال لی یوم خیبر: لأن یهدی اللّه بك رجلا واحدا خیر لك ممّا طلعت علیه الشّمس.

منابع (۱)
  1. ورد فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 4 ص 13. مرسلا. و فی بحار الأنوار ج 8 (مجلد قدیم) ص 449. مرسلا عن نصر بن مزاحم، عن علی علیه السّلام.

به جانم سوگند، در جنگیدن با کسی که با حق مخالفت کرده و در گمراهی سرگردان است، در کار من نه سازش و مدارا هست و نه سستی و ناتوانی. بندگان خدا! از خدا پروا کنید و از خدا به سوی خدا بگریزید؛ در راهی که برایتان گشوده است پیش بروید و به وظیفه‌ای که بر گردنتان نهاده است برخیزید؛ که اگر در این دنیا پیروزی را به شما ندهند، علی ضامنِ پیروزیِ شما در آخرت است.

و لعمری ما علیّ من قتال من خالف الحقّ، و خابط الغیّ، من إدهان و لا إیهان. فاتّقوا اللّه، عباد اللّه، و فرّوا إلی اللّه من اللّه؛ و امضوا فی الّذی نهجه لكم، و قوموا بما عصبه بكم؛ فعلیّ ضامن لفلجكم آجلا، إن لم تمنحوه عاجلا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۴

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۷۷. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن