سخنانسخن ۱۲۰۲ دقیقه خواندن
نپذیرفتن تعظیم و هدیهٔ بزرگان انبار
سخنی از او (ع) خطاب به دهقانان (بزرگان و زمینداران) انبار
در راه شام (به سوی صفین)، دهقانان شهر انبار از اسب پیاده شدند و جلو امام دویدند. برایش خوراک و چهارپایانی آوردند. امام این رسم بزرگداشت را نپسندید و گفت از هدیه و غذای رایگان نمیپذیرد، مگر به بها.
خطاب به: دهقانان (بزرگان کشاورز) انبار
بخشهایی از این متن در نهجالبلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۳۷
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
هنگامی که امام به سوی شام میرفت، آنان به دیدارش آمدند؛ برایش پیاده شدند و پیشاپیش او دویدند، و اسبهایی همراه خود داشتند.
لمّا لقوه عند مسیره إلی الشام فترجّلوا له و اشتدّوا بین یدیه و معهم براذین
پس امام (ع) به آنان فرمود:
فقال علیه السّلام لهم:
«این چه کاری بود که کردید؟» گفتند: «ای امیر مؤمنان! این خوی و عادتی از ماست که با آن امیرانمان را بزرگ میداریم.»
ما هذا الّذی صنعتموه؟. فقالوا: یا أمیر المؤمنین؛ هذا خلق منّا نعظّم به أمراءنا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
اما این کاری که پنداشتید خوی و عادتی در میان شما برای بزرگداشت امیران است؛ به خدا سوگند، امیرانتان از این کار سودی نمیبرند. شما با این کار در دنیایتان خود را به سختی میاندازید و در آخرتتان بدبخت میشوید.
أمّا هذا الّذی زعمتم أنّه فیكم خلق تعظّمون به الأمراء، ف و اللّه ما ینتفع بهذا أمراؤكم؛ و إنّكم لتشقّون به علی أنفسكم فی دنیاكم، و تشقون به فی آخرتكم.
منابع (۲)
- ورد فی وقعة صفین ص 143. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن مسلم الأعور، عن حبة العرنی، عن علی علیه السّلام. و فی المعیار و الموازنة ص 133. مرسلا.
- أبدانكم. ورد فی المصدرین السابقین.
و چه زیانبار است سختیای که کیفر در پی دارد، و چه پرسود است آسایشی که در امان ماندن از آتش را همراه دارد!
و ما أخسر المشقّة وراءها العقاب، و أربح الدّعة معها الأمان من النّار.
منابع (۱)
- وراءها. ورد فی نسخة العام 400 ص 436.
پس دیگر به این کار برنگردید.
فلا تعودوا له.
و اما این چهارپایان شما؛ اگر دوست دارید آنها را از شما بگیریم و از خراجتان (مالیات زمینهایتان) حساب کنیم، از شما میگیریم.
و أمّا دوابّكم هذه، فإن أحببتم أن نأخذها منكم فنحسبها من خراجكم، أخذناها منكم.
و اما غذایی که برایمان درست کردهاید؛ ما خوش نداریم چیزی از دارایی شما را جز با پرداخت بهایش بخوریم.
و أمّا الّذی صنعتم لنا من الطّعام، فإنّا نكره أن نأكل من أموالكم شیئا إلاّ بثمن.
گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما بر آن قیمت میگذاریم و سپس بهایش را میپذیریم.»
قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ نحن نقوّمه ثم نقبل ثمنه.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
در آن صورت، قیمت واقعیاش را بر آن نمیگذارید.
إذن لا تقوّمونه قیمته.
ما به کمتر از این بسنده میکنیم.
نحن نكتفی بما هو دونه.
گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما در میان یاران تو دوستان و آشنایانی داریم؛ آیا ما را از هدیه دادن به آنان و آنان را از پذیرفتن هدیهٔ ما بازمیداری؟»
قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ فإن لنا فی أصحابك موالی و معارف، أفتمنعنا أن نهدی لهم، و تمنعهم أن یقبلوا منّا؟.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
همهٔ عربها دوستان و آشنایان شمایند.
كلّ العرب لكم موالی و معارف.
و هیچیک از مسلمانان حق ندارد هدیهٔ شما را بپذیرد؛ و اگر کسی به زور چیزی از شما گرفت، به ما خبر دهید.
و لیس لأحد من المسلمین أن یقبل هدیّتكم؛ و إن غصبكم أحد فأعلمونا.
گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما دوست داریم هدیه و پذیرایی ما را بپذیری.»
قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ إنّا نحب أن تقبل هدیتنا و كرامتنا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
وای بر شما! ما از شما بینیازتریم، و سزاوارتریم که به شما ببخشیم.
ویحكم؛ نحن أغنی منكم، و أحقّ بأن نفیض علیكم.
سپس آنان را رها کرد و به راه افتاد.
و تركهم و سار.
منابع (۱)
- ورد فی وقعة صفین ص 143. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن مسلم الأعور، عن حبة العرنی، عن علی علیه السّلام. و فی المعیار و الموازنة ص 133. مرسلا.و فی كتاب الفتوح ج 2 ص 555. مرسلا.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۷۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن




