کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۰۲ دقیقه خواندن

نپذیرفتن تعظیم و هدیهٔ بزرگان انبار

سخنی از او (ع) خطاب به دهقانان (بزرگان و زمین‌داران) انبار

حرکت سپاه از نخیله به سوی شامشوال ۳۶ قانبارتاریخ محتمل

در راه شام (به سوی صفین)، دهقانان شهر انبار از اسب پیاده شدند و جلو امام دویدند. برایش خوراک و چهارپایانی آوردند. امام این رسم بزرگداشت را نپسندید و گفت از هدیه و غذای رایگان نمی‌پذیرد، مگر به بها.

خطاب به: دهقانان (بزرگان کشاورز) انبار

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۳۷

روی خط زمان

هنگامی که امام به سوی شام می‌رفت، آنان به دیدارش آمدند؛ برایش پیاده شدند و پیشاپیش او دویدند، و اسب‌هایی همراه خود داشتند.

لمّا لقوه عند مسیره إلی الشام فترجّلوا له و اشتدّوا بین یدیه و معهم براذین

پس امام (ع) به آنان فرمود:

فقال علیه السّلام لهم:

«این چه کاری بود که کردید؟» گفتند: «ای امیر مؤمنان! این خوی و عادتی از ماست که با آن امیرانمان را بزرگ می‌داریم.»

ما هذا الّذی صنعتموه؟. فقالوا: یا أمیر المؤمنین؛ هذا خلق منّا نعظّم به أمراءنا.

نهج‌البلاغه، حکمت ۳۷

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۳۷

اما این کاری که پنداشتید خوی و عادتی در میان شما برای بزرگداشت امیران است؛ به خدا سوگند، امیرانتان از این کار سودی نمی‌برند. شما با این کار در دنیایتان خود را به سختی می‌اندازید و در آخرتتان بدبخت می‌شوید.

أمّا هذا الّذی زعمتم أنّه فیكم خلق تعظّمون به الأمراء، ف و اللّه ما ینتفع بهذا أمراؤكم؛ و إنّكم لتشقّون به علی أنفسكم فی دنیاكم، و تشقون به فی آخرتكم.

نهج‌البلاغه، حکمت ۳۷
منابع (۲)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 143. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن مسلم الأعور، عن حبة العرنی، عن علی علیه السّلام. و فی المعیار و الموازنة ص 133. مرسلا.
  2. أبدانكم. ورد فی المصدرین السابقین.

و چه زیان‌بار است سختی‌ای که کیفر در پی دارد، و چه پرسود است آسایشی که در امان ماندن از آتش را همراه دارد!

و ما أخسر المشقّة وراءها العقاب، و أربح الدّعة معها الأمان من النّار.

نهج‌البلاغه، حکمت ۳۷
منابع (۱)
  1. وراءها. ورد فی نسخة العام 400 ص 436.

پس دیگر به این کار برنگردید.

فلا تعودوا له.

و اما این چهارپایان شما؛ اگر دوست دارید آن‌ها را از شما بگیریم و از خراجتان (مالیات زمین‌هایتان) حساب کنیم، از شما می‌گیریم.

و أمّا دوابّكم هذه، فإن أحببتم أن نأخذها منكم فنحسبها من خراجكم، أخذناها منكم.

و اما غذایی که برایمان درست کرده‌اید؛ ما خوش نداریم چیزی از دارایی شما را جز با پرداخت بهایش بخوریم.

و أمّا الّذی صنعتم لنا من الطّعام، فإنّا نكره أن نأكل من أموالكم شیئا إلاّ بثمن.

گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما بر آن قیمت می‌گذاریم و سپس بهایش را می‌پذیریم.»

قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ نحن نقوّمه ثم نقبل ثمنه.

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

در آن صورت، قیمت واقعی‌اش را بر آن نمی‌گذارید.

إذن لا تقوّمونه قیمته.

ما به کمتر از این بسنده می‌کنیم.

نحن نكتفی بما هو دونه.

گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما در میان یاران تو دوستان و آشنایانی داریم؛ آیا ما را از هدیه دادن به آنان و آنان را از پذیرفتن هدیهٔ ما بازمی‌داری؟»

قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ فإن لنا فی أصحابك موالی و معارف، أفتمنعنا أن نهدی لهم، و تمنعهم أن یقبلوا منّا؟.

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

همهٔ عرب‌ها دوستان و آشنایان شمایند.

كلّ العرب لكم موالی و معارف.

و هیچ‌یک از مسلمانان حق ندارد هدیهٔ شما را بپذیرد؛ و اگر کسی به زور چیزی از شما گرفت، به ما خبر دهید.

و لیس لأحد من المسلمین أن یقبل هدیّتكم؛ و إن غصبكم أحد فأعلمونا.

گفتند: «ای امیر مؤمنان! ما دوست داریم هدیه و پذیرایی ما را بپذیری.»

قالوا: یا أمیر المؤمنین؛ إنّا نحب أن تقبل هدیتنا و كرامتنا.

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

وای بر شما! ما از شما بی‌نیازتریم، و سزاوارتریم که به شما ببخشیم.

ویحكم؛ نحن أغنی منكم، و أحقّ بأن نفیض علیكم.

سپس آنان را رها کرد و به راه افتاد.

و تركهم و سار.

منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 143. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن مسلم الأعور، عن حبة العرنی، عن علی علیه السّلام. و فی المعیار و الموازنة ص 133. مرسلا.و فی كتاب الفتوح ج 2 ص 555. مرسلا.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۷۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن