کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۳۸۱ دقیقه خواندن

پرهیز سپاه از آزار مردم سر راه

نامهٔ او (ع) به کارگزارانی که سپاه از قلمرو آنان می‌گذرد

حرکت سپاه از نخیله به سوی شام۳۶ قدر راه کوفه به شام، همراه سپاه (پس از حرکت از نخیله)تاریخ محتمل

هنگام حرکت لشکر از کوفه به سوی شام (۳۶ قمری)، امام برای مأموران خراج و فرمانداران شهرهای سر راه نوشت که سپاه را از آزار مردم بازداشته است، جز کسی که از گرسنگی ناچار شده. هر که ستم کند باید کیفر ببیند، و شکایت‌ها را باید نزد خود امام ببرند، چون او میان لشکر است.

خطاب به: مأموران خراج و فرمانداران سرزمین‌هایی که لشکر از آنجا می‌گذشت

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۶۰

روی خط زمان

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به کسانی از مأموران خراج (مالیاتِ زمینِ کشاورزی) و کارگزاران شهرها که سپاه از کنارشان می‌گذرد.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی من مرّ به الجیش من جباة الخراج و عمّال البلاد.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۰

اما بعد، من سپاهیانی فرستاده‌ام که به خواست خدای برتر از کنار شما می‌گذرند. به آنان سفارش کرده‌ام آنچه را خدا بر دوششان واجب کرده است: که دست از آزار بدارند و زیان را دور کنند.

أمّا بعد؛ فإنّی قد سیّرت جنودا هی مارّة بكم إن شاء اللّه - تعالی -؛ و قد أوصیتهم بما یجب للّه علیهم من كفّ الأذی، و صرف الشّذی.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۰
منابع (۱)
  1. لكم. ورد فی الإعتبار و سلوة العارفین ص 641. مرسلا.

من در برابر شما و اهل ذمّه‌تان (غیرمسلمانانِ در پناه حکومت اسلامی) از گزند سپاه بیزاری می‌جویم؛ مگر گرسنگیِ درمانده‌ای که هیچ راهی برای سیر شدن نمی‌یابد.

و أنا أبرأ إلیكم و إلی أهل ذمّتكم من معرّة الجیش، إلاّ من جوعة المضطرّ لا یجد عنها مذهبا إلی شبعه.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۰
منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 125. مرسلا عن عمر، عن علی علیه السّلام. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 2 ص 9. مرسلا.

پس هر یک از سپاهیان را که به ستم چیزی برمی‌دارد، با کیفری عبرت‌آموز از ستمشان بازدارید؛ و دست نادانان خود را از زیان رساندن به سپاهیان و تعرض به آنان در آنچه برایشان استثنا کردیم، کوتاه کنید.

فنكّلوا من تناول منهم شیئا ظلما عن ظلمهم، و كفّوا أیدی سفهائكم عن مضارّتهم، و التّعرّض لهم فیما استثنیناه منهم.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۰
منابع (۲)
  1. فامنعوا من تناول منهم شیئا ظلما عن الظّلم. ورد فی الإعتبار و سلوة العارفین.
  2. مصادّتهم. ورد فی نسخة الإسترابادی ص 495. و ورد مضادّتهم فی نسخة العام 400 ص 416. و نسخة ابن المؤدب ص 295. و نسخة الآملی ص 301. و نسخة ابن أبی المحاسن ص 357. و نسخة عبده ص 631.

از خدای برتر بترسید که مبادا سازشکاری کنید و ایستادگی برای حق را فروگذارید؛ چرا که میان دعای ستمدیده و خدا هیچ پرده‌ای نیست.

و احذروا من اللّه - تعالی - من الإدهان و ترك القیام بالحقّ، فإنّ دعوة المظلوم لیس لها حجاب دون اللّه.

منابع (۱)
  1. ورد فی الإعتبار و سلوة العارفین.

من خود در میان سپاه هستم؛ پس دادخواهی‌هایتان را نزد من بیاورید، و هر کارِ آنان را که برای شما پیش می‌آید و بر شما چیره می‌شود و جز به یاری خدا و من توان دفعش را ندارید؛ که من اگر خدا بخواهد، به یاری خدا آن را تغییر می‌دهم.

و أنا بین أظهر الجیش، فارفعوا إلیّ مظالمكم، و ما عراكم ممّا یغلبكم من أمرهم و لا تطیقون دفعه إلاّ باللّه و بی، فأنا أغیّره بمعونة اللّه إن شاء اللّه.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۰

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۲۳. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن