کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۹۱ دقیقه خواندن

دیروز فرمانده، امروز فرمانبر؛ پس از ماجرای داوری

سخنی از او (ع) خطاب به مردم، پس از آنکه دربارهٔ داوری (حَکَمیّت) به آشفتگی افتادند و از کنار او پراکنده شدند

لیلة الهریر و بالا رفتن قرآن‌ها بر نیزهصفر ۳۷ قاردوگاه صفین، کنار فرات (نزدیک رقه)تاریخ محتمل

سپاه معاویه قرآن‌ها را بر نیزه کرد. یاران امام او را وادار کردند داوری (حکمیت) را بپذیرد و در سپاه اختلاف افتاد. امام در جمع آنان سخن گفت. گفت تا جنگ شما را فرسوده نکرده بود، کار من با شما بر وفق مراد بود. گفت دیروز فرمانده مؤمنان بود و امروز فرمان‌بر شده؛ دیروز بازدارنده بود و امروز بازداشته می‌شود. چون آنان زندگی را دوست داشتند و او نمی‌خواست کاری را که ناخوش دارند بر آنان تحمیل کند.

خطاب به: سپاه و یارانش که بر سر حکمیت دچار اضطراب و اختلاف شده بودند

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۲۰۸

روی خط زمان

سخنی از او (ع) خطاب به مردم، پس از آنکه دربارهٔ داوری به آشفتگی افتادند و از کنار او پراکنده شدند: مردم! کار من با شما همواره همان‌طور بود که دوست داشتم، تا اینکه جنگ شما را فرسود و از پا درآورد.

كلام له علیه السّلام مخاطبا القوم بعد اضطرابهم عنه فی الحكومة أیّها النّاس؛ إنّه لم یزل أمری معكم علی ما أحبّ، حتّی نهكتكم الحرب.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۸
منابع (۱)
  1. فدحتكم. ورد فی جمهرة خطب العرب ج 1 ص 375 الرقم 260. مرسلا.

به خدا سوگند، جنگ از شما گرفت و باقی گذاشت، ولی از دشمنتان گرفت و باقی نگذاشت. این جنگ برای دشمنتان فرساینده‌تر بود و بر آنان زخمِ کاری‌تری زد.

و قد، و اللّه، أخذت منكم و تركت، و أخذت من عدوّكم و لم تترك؛ و هی لعدوّكم أنهك، و فیهم أنكی.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۸
منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 484. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 2 ص 219. عن نصر، عن فضیل بن خدیج، عن علی علیه السّلام.

اما من دیروز امیرِ مؤمنان بودم و امروز فرمان‌بر شده‌ام؛ دیروز بازدارنده بودم و امروز بازداشته شده‌ام.

إلاّ أنّی قد كنت أمس أمیرا للمؤمنین، فأصبحت الیوم مأمورا؛ و قد كنت أمس ناهیا، فأصبحت الیوم منهیّا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۸
منابع (۲)
  1. ورد فی المصدرین السابقین. و فی كتاب الفتوح ج 3 ص 186. مرسلا. و فی المعیار و الموازنة ص 175. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 91. مرسلا. باختلاف بین المصادر. و ورد لقد فی نسخ النهج.
  2. ورد فی شرح نهج البلاغة. بالسند السابق. و وقعة صفین. و كتاب الفتوح. و ناسخ التواریخ.

شما زنده‌ماندن را دوست داشتید، و در توان من نیست که شما را به چیزی وادارم که خوش ندارید.

و قد أحببتم البقاء؛ و لیس لی أن أحملكم علی ما تكرهون.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۸

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۵۰۴. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن