کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۸۱ دقیقه خواندن

سوگواری بر عمار یاسر در صفین

سخنی از امام (ع) در صفین

شهادت عمار یاسرصفر ۳۷ قمیدان صفین، کنار فرات (نزدیک رقه)تاریخ محتمل

عمار بن یاسر در صفین کشته شد. شب آن روز، امام میان کشته‌ها گشت و کنار پیکر عمار ایستاد. سر او را بر ران خود نهاد، گریست و از او یاد کرد. گفت هر که از مرگ عمار اندوهگین نشود از اسلام بهره‌ای ندارد، و کشندهٔ او و کسی که سلاحش را غارت کرد اهل آتش (دوزخ) هستند. چند بیت در سوگ دوستان از دست‌رفته خواند. جملهٔ پایانی دربارهٔ زید بن صوحان است.

خطاب به: عمار بن یاسر (کشته) و یارانی که حاضر بودند؛ در جملهٔ پایانی زید بن صوحان

روی خط زمان

پس از شهادت عمار بن یاسر، که خشنودی خدا بر او باد

بعد استشهاد عمار بن یاسر رضوان اللّه علیه

وقتی شب تاریک شد، امام (ع) میان کشتگان گشت؛ و هنگامی که عمار را دید که میان آنان افتاده است، فرمود:

لمّا جنّ اللیل طاف علیه السّلام فی القتلی، فلما وجد عمارا ملقی بینهم قال:

«إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ.» ما از خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم.

إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ.

کسی که از کشته شدن عمار مصیبتی به او نرسد، بهره‌ای از اسلام ندارد.

إنّ امّرأ لم یدخل علیه مصیبة من قتل عمار فلیس له من الإسلام نصیب.

خدا عمار را رحمت کند.

رحم اللّه عمّارا.

هرگز نزد رسول خدا (ص) سه نفر را ندیدم مگر اینکه او چهارمینِ آنان بود، و نه چهار نفر را مگر اینکه عمار پنجمینِ آنان بود.

ما رأیت عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ثلاثة إلاّ هو رابعهم، و لا أربعة إلاّ و عمّار خامسهم.

بهشت یک بار برای عمار واجب نشد، بلکه بارها واجب شد.

ما وجبت الجنّة لعمّار مرّة، و لكن وجبت مرارا.

خدا آنچه از بهشتِ عدن (بهشت جاویدان) برایش آماده کرده است، گوارایش کند.

هنّأه اللّه بما هیأ له من جنّة عدن.

او کشته شد در حالی که حق با او بود و او بر حق بود؛ چنان‌که رسول خدا (ص) فرمود: «حق با عمار می‌چرخد، هر جا که او بچرخد.»

إنّه قتل و الحقّ معه و هو علی الحقّ كما قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یدور الحقّ مع عمّار حیث دار.

سپس امام (ع) سرِ عمار را گرفت و بر رانِ خود گذاشت و گریست، و این شعر را خواند:

ثم أخذ علیه السّلام رأسه فوضعه علی فخذه و بكی، و أنشأ یقول:

«أیا موت؛ کم هذا التّفرّق عنوة أرحنی فقد أفنیت کلّ خلیل» ای مرگ! تا کی این جدایی انداختن به زور؟ / آسوده‌ام کن، که هر دوستی را از میان بردی.

أیا موت؛ كم هذا التّفرّق عنوة أرحنی فقد أفنیت كلّ خلیل

منابع (۱)
  1. ألا أیّها الموت الّذی لیس قاصدی. ورد فی سراج الملوك ص 12. مرسلا.و فی الدرجات الرفیعة ص 282. مرسلا. و فی أنوار العقول ص 324 الرقم 334.مرسلا. باختلاف بین المصادر.

«أراک بصیرا بالّذین أحبّهم کأنّک تسعی نحوهم بدلیل» تو را به کسانی که دوستشان دارم آگاه می‌بینم / گویی با راهنمایی به سویشان می‌شتابی.

أراك بصیرا بالّذین أحبّهم كأنّك تسعی نحوهم بدلیل

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

کشندهٔ عمار، و دشنام‌دهندهٔ او، و غارتگرِ سلاحش، به آتش دوزخ عذاب می‌شود.

قاتل عمّار، و شاتمه، و سالبه سلاحه، معذّب بنار جهنّم.

و امام (ع) بر زید بن صوحان گذشت که کشته شده بود، و فرمود:

و مرّ علیه السّلام علی زید بن صوحان مقتولا فقال:

ای زید! خدا رحمتت کند. به خدا سوگند، تا جایی که می‌شناختمت، یاری‌ات بزرگ بود و هزینه‌ات سبک.

رحمك اللّه یا زید؛ و اللّه لقد كنت ما علمت عظیم المعونة، خفیف المؤونة.

منابع (۱)
  1. ورد فی سراج الملوك ص 12. مرسلا. و فی أنوار العقول ص 324 الرقم 334. مرسلا.و فی كفایة الأثر ص 123. مرسلا. و فی مطالب السؤول ص 218. مرسلا. و فی بهجة المجالس ج 1 ص 500. مرسلا. و فی الدرجات الرفیعة ص 282. مرسلا. باختلاف.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۵۰۲. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن