سخنانسخن ۸۳۶۰ دقیقه خواندن
روز شورا، پیش از بیعت با عثمان
سخنی از امام (ع) در روز شورا، پیش از بیعت (پیمانِ وفاداری با رهبر) با عثمان
پس از مرگ عمر و به خاک سپردنش، اعضای شورایی که عمر برای انتخاب خلیفه تشکیل داده بود گرد آمدند. علی (ع) دید که دیگران به بیعت با عثمان تمایل دارند. میان آنان برخاست و با خطبهای بلند و چند سخن دیگر، حق خود را برشمرد و برایش دلیل آورد. گفت صبر میکند و تا وقتی آنان با او راست باشند، او هم راست میماند.
خطاب به: اعضای شورا (به روایت ابوذر و ابوالطفیل: علی، عثمان، طلحه، زبیر و عبدالرحمن بن عوف)
بخشهایی از این متن در نهجالبلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۱۳۹، خطبهٔ ۷۴
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
ابوذر غفاری ـ که خدا از او خشنود باد ـ و ابوطفیل عمرو بن واثلهٔ کنانی میگویند: هنگامی که عمر بن خطاب به خاک سپرده شد، مقداد اعضای شورا را که پنج نفر بودند در خانه گرد آورد: علی بن ابیطالب، عثمان بن عفان، طلحه بن عبیدالله، زبیر بن عوام و عبدالرحمن بن عوف؛ تا دربارهٔ کار خلافت با هم گفتوگو کنند. وقتی امیر مؤمنان دید که آنان قصد بیعت با عثمان را دارند، در میانشان برخاست تا حجت را بر آنان تمام کند و به آنان فرمود:
قال أبو ذر الغفاری رضی اللّه عنه و أبو الطفیل عمرو بن واثلة الكنانی: لمّا دفن عمر بن الخطاب جمع المقداد فی البیت أهل الشوری و هم خمسة: علی بن أبی طالب، و عثمان بن عفان، و طلحة ابن عبید اللّه، و الزبیر بن العوام، و عبد الرحمن بن عوف، و ذلك للتداول فی أمر الخلافة، فلما رأی أمیر المؤمنین ما همّ القوم به من البیعة لعثمان، قام فیهم لیتّخذ علیهم الحجة فقال لهم:
به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
بهترین چیزی که آغازکنندگان با آن آغاز کردهاند، گویندگان به زبان آوردهاند و سخنگویان بر لب راندهاند، سپاس خدا و ستایش اوست آنگونه که سزاوار اوست، و درود بر پیامبر، محمد و خاندانش.
إنّ أحسن ما ابتدأ به المبتدئون، و نطق به النّاطقون، و تفوّه به القائلون، حمد اللّه و الثّناء علیه بما هو أهله و الصّلاة علی النّبیّ محمّد و آله.
منابع (۱)
- أحقّ. ورد فی تاریخ مدینة دمشق ج 39 ص 198. عن أبی الحسین بن الفراء و لأبی غالب ابن البنا، عن أبی یعلی محمد بن الحسین، عن جده لأمه أبی القاسم عبید اللّه بن عثمان بن یحیی بن جنیقا الدقاق، عن أبی عبد اللّه محمد بن مخلد، عن أبی إسحاق إبراهیم بن محمد بن الحسن الحریری، عن عثمان بن عبد اللّه القرشی، عن یوسف بن أسباط، عن محل الضبی، عن إبراهیم النخعی، عن علقمة، عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام.
ستایش از آنِ خداست؛ خدایی که در ماندگاریِ همیشگی یگانه است و در فرمانروایی بیهمتاست؛ همو که افتخار و بزرگی و بلندمرتبگی از آنِ اوست.
الحمد للّه المتفرّد بدوام البقاء، المتوحّد بالملك؛ الّذی له الفخر و المجد و السّناء.
معبودها در برابر شکوهش سر فرود آوردهاند و دلها از ترس او لرزانند. نه همتایی دارد و نه مانندی، و هیچیک از آفریدگانش شبیه او نیست.
خضعت له الآلهة لجلاله، و وجلت القلوب من مخافته؛ فلا عدل له و لا ندّ، و لا یشبهه أحد من خلقه.
و ما برای او به همان چیزی گواهی میدهیم که خودش و دانشمندانِ آفریدگانش به آن گواهی دادهاند: اینکه معبودی جز او نیست، یگانه است و شریکی ندارد.
و نشهد له بما شهد به لنفسه و أولوا العلم من خلقه، أن لا إله إلاّ هو وحده لا شریك له.
نه صفتی دارد که بتوان به آن دست یافت، و نه مرزی که بتوان در آن برایش مَثَلها زد.
لیس له صفة تنال، و لا حد یضرب له فیه الأمثال.
همو که بارشِ ابر را با سرانگشتِ قطرهها روان میسازد، و ابرهای سپید را با بارانِ تند و نمنم میباراند.
المدرّ صوّب الغمام ببنان النّطاف، و مهطل الرّباب بوابل الطّلّ.
پس بیابانها و تپهها را با رویاندنِ گیاهان از میان سرگینها، گلهای خوشمنظر و گونههای گیاهان پوشاند؛ و چشمههای پرآب را با جاری ساختنِ آب زلال از دلِ کوههای سخت شکافت، تا مایهٔ زندگیِ پرندگان، خزندگان، حیوانات وحشی و دیگر چهارپایان و انسانها باشد.
فرشّ الفیافی و الآكام بتشقیق الدّمن، و أنیق الزّهر، و أنواع النّبات، و شقّ العیون الغزار من صمّ الأطواد بثعب الزّلال حیاة للطّیر و الهوامّ و الوحش و سائر الأنعام و الأنام.
پس پاک است کسی که تنها به دین او گردن نهاده میشود و به جز دین او گردن نهاده نمیشود.
فسبحان من یدان لدینه و لا یدان لغیر دینه.
و پاک است کسی که صفتش را مرزی معین و وصفی دستیافتنی نیست.
و سبحان الّذی لیس لصفته حدّ محدود، و لا نعت موجود.
و گواهی میدهم که سرور ما محمد (ص) بندهٔ پسندیده، پیامبر برگزیده و فرستادهٔ انتخابشدهٔ اوست. خدا او را به سوی همهٔ ما فرستاد، در حالی که مردم بتپرست و گروههای گمراهی بودند؛ خون یکدیگر را میریختند، فرزندانشان را میکشتند و راههایشان را ناامن میکردند. زندگیشان ستم بود، امنیتشان ترس، و عزتشان خواری؛ همراه با گستاخیِ جنایتکاران و تعصبِ کورکورانه.
و أشهد أنّ سیّدنا محمّدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عبده المرتضی، و نبیّه المصطفی، و رسوله المجتبی؛ أرسله اللّه إلینا كافّة و النّاس أهل عبادة الأوثان و جموع الضّلالة؛ یسفكون دماءهم، و یقتلون أولادهم، و یخیفون سبلهم؛ عیشهم الظّلم، و أمنهم الخوف، و عزّهم الذّلّ، مع عنجهیّة جناة و حمیّة عمیاء.
پس خدا به وسیلهٔ محمد ما را از گمراهی رهانید، از نادانی هدایت کرد، از نابودی بیرون کشید و از پراکندگی گرد هم آورد؛ در حالی که ما مردم عرب، تنگدستترینِ ملتها در معاش بودیم و زبرترینِ جامهها را داشتیم؛ بیشترِ خوراکمان دانهٔ هندوانهٔ ابوجهل (گیاهی تلخ در بیابان) بود و بیشترِ پوشاکمان پوست، همراه با پرستش بتها و آتشها.
فأنقذنا اللّه بمحمّد من الضّلالة، و هدانا به من الجهالة، و انتاشنا به من الهلكة، و جمعنا به من الفرقة؛ و نحن معاشر العرب أضیق الأمم معاشا، و أخشنها ریاشا، جلّ طعامنا الهبید، و جلّ لباسنا الجلود، مع عبادة الأوثان و النّیران.
پس خدا ـ که ستایشش بزرگ است ـ به وسیلهٔ محمد (ص) ما را به سوی دینِ شایسته هدایت کرد و از پرستش بتها رهانید، پس از آنکه شعلهٔ نور را در اختیار او نهاد و با او شرقها و غربهای زمین را روشن ساخت.
فهدانا اللّه - جلّ ثناؤه - بمحمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إلی صالح الأدیان، و أنقذنا من عبادة الأوثان، بعد أن أمكنه اللّه من شعلة النّور، فأضاء به مشارق الأرض و مغاربها.
سپس خدا جان او را گرفت، در حالی که آنچه را بر عهده داشت انجام داده بود. پس «إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ» (ما از آنِ خداییم و به سوی او بازمیگردیم). چه بزرگ بود سوگ او و چه سنگین بود مصیبتش!
[ثمّ] قبضه اللّه إلیه و قد أدّی ما علیه، ف إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ . ما أجلّ رزیّته، و أعظم مصیبته.
منابع (۱)
- البقرة/ 156.
سپس مردم ابوبکر را جانشین کردند، در حالی که به خدا سوگند، من نزد خودم به سفارشِ فرستادهٔ خدا (ص) به این کار سزاوارتر و از او شایستهتر بودم؛ اما هنگامی که طمعِ منافقان را به بازگشتِ کفر دیدم، خاموش ماندم و فرمان بردم، از ترسِ اینکه مبادا مردم به گذشتهٔ خود برگردند و با شمشیر گردن یکدیگر را بزنند.
ثمّ استخلف النّاس أبا بكر و أنا و اللّه فی نفسی أحقّ بالأمر و أولی به منه بوصیّة رسول اللّه [صلّی اللّه علیه و آله و سلّم]؛ فسكتّ و أطعت مخافة أن یرجع النّاس علی أعقابهم یضرب بعضهم رقاب بعض بالسّیف لمّا رأیت طمع المنافقین فی الكفر.
سپس ابوبکر پس از خود برای عمر بن خطاب بیعت گرفت، در حالی که به خدا سوگند، من نزد خودم به این کار سزاوارتر و از او شایستهتر بودم؛ اما خاموش ماندم و فرمان بردم، از ترسِ اینکه مبادا مردم گردن یکدیگر را بزنند.
ثمّ بایع أبو بكر من بعده لعمر بن الخطّاب و أنا و اللّه فی نفسی أحقّ بالأمر و أولی به منه؛ فسكتّ و أطعت مخافة أن یضرب النّاس بعضهم رقاب بعض.
سپس امروز شما ای گروه مهاجران را میبینم که میخواهید با عثمان بن عفان بیعت کنید؛ و اگر چنین کنید، خاموش میمانم و فرمان میبرم.
ثمّ أراكم الیوم معاشر المهاجرین تریدون أن تبایعوا عثمان بن عفّان، فإن فعلتم أسكت و أطیع.
عمر مرا در میان پنج نفر قرار داد که من ششمینِ آنانم، در حالی که برای آنان هیچ برتریای در شایستگی بر من سراغ نداشت.
إنّ عمر جعلنی فی خمسة نفر أنا سادسهم لا یعرف لهم علیّ فضلا فی الصّلاح.
بدانید! به خدا سوگند، بر شما دلیلهایی میآورم که نه قریشیِ شما، نه عربِ شما، نه غیرعربِ شما، نه بردهٔ آزادشده، نه اهلِ پیمان (غیرمسلمانِ همپیمان) و نه مشرک، هیچکدام نتوانند دلیلی از آنها را بر من انکار کنند یا ویژگیای از آنها را بر من رد کنند.
أما و اللّه لأحتجّنّ علیكم بما لا یستطیع قرشیّكم و لا عربیّكم و لا أعجمیّكم و لا المولی و لا المعاهد و لا المشرك أن یجحدنی منها حجّة، أو أن یردّ علیّمنها خصلة.
منابع (۱)
- أن ینكر. ورد فی كفایة الطالب ص 386. عن أبی بكر بن الخازن، عن أبی زرعة، عن أبی بكر بن خلف، عن الحاكم، عن أبی بكر بن أبی دارم الحافظ، عن منذر بن محمد بن منذر، عن أبیه، عن عمه، عن أبیه، عن أبان بن تغلب، عن عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام.
سپس امام (ع) به اعضای شورا فرمود:
ثم قال علیه السّلام لأهل الشوری:
شما را به خدای برتر سوگند میدهم ـ خدایی که رازهای شما را میداند، و اگر راست بگویید راستگوییِ شما را میداند و اگر دروغ بگویید دروغگوییِ شما را میداند ـ و به حقِ پیامبرتان (ص)؛
نشدتكم باللّه - تعالی - الّذی یعلم سرائركم، و یعلم صدقكم إن صدقتم، و یعلم كذبكم إن كذبتم، و بحقّ نبیّكم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم.
ای گروه، همگی! آیا نمیدانید که من نخستینِ مردم در اسلام آوردن هستم؟
أیّها القوم جمیعا؛ ألا تعلمون أنّی أوّل النّاس إسلاما.
گفتند: خدایا، چرا (میدانیم).
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که پیش از من خدای عزیز و بزرگ را یکتا دانسته و با رسول خدا (ص) نماز خوانده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد وحّد اللّه - عزّ و جلّ - و صلّی مع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قبلی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که با رسول خدا (ص) رو به هر دو قبله نماز خوانده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد صلّی القبلتین كلتیهما مع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که هر دو بیعت (پیمانِ وفاداری)، یعنی بیعتِ فتح و بیعتِ رضوان را بسته باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم من بایع البیعتین؛ بیعة الفتح، و بیعة الرّضوان، غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که بیش از من به کارِ رسول خدا (ص) آمده و بار از دوشش برداشته باشد؟ آن زمان که خواست به سوی مدینه برود، در بسترش خوابیدم؛ و روزی که قریش میخواستند او را بکشند، با جانم او را از نیرنگ مشرکان حفظ کردم و خونِ دلم را در راهش بخشیدم؛ تا اینکه این آیه نازل شد: «وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ» (و از مردم کسی است که جانش را برای به دست آوردنِ خشنودی خدا میفروشد)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد كان أعظم غناء عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم منّی، إذ اضطجعت علی فراشه حین أراد أن یسیر إلی المدینة، و وقیته بنفسی من مكر المشركین یوم أرادت قریش قتله، و بذلت له مهجة دمی، فنزلت هذه الآیة: وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ ؟.
منابع (۱)
- البقرة/ 207.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی رسول خدا (ص) در غار بود، برایش خوراک میفرستاد و خبرها را به او میرساند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری كان یبعث إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الطّعام و هو فی الغار و یخبره بالأخبار؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) را گرسنه دید، پس در برابر صد دانه خرما صد دلو آب کشید و خرما را آورد و با اینکه خودش گرسنه بود، آن را به رسول خدا خوراند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد وجد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم جائعا فاستقی مائة دلو بمائة تمرة و جاء بالتّمر فأطعمه رسول اللّه و هو جائع غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که از روزی که خدا، رسول خدا (ص) را برانگیخت تا روزی که جانش را گرفت، پرچمدار او بوده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری كان صاحب رایة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم منذ یوم بعثه اللّه إلی یوم قبضه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که در راه خدا و در راه رسول خدا (ص)، مشرکان قریش و عرب را بیشتر از من کشته باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد كان أقتل لمشركی قریش و العرب فی اللّه و فی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم منّی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که جایگاهش نزد رسول خدا (ص) از من بزرگتر باشد؟ آن زمان که میان مسلمانان با یکدیگر پیمان برادری بست و میان من و خودش پیمان برادری بست و فرمود: «تو در دنیا و آخرت برادر منی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد أعظم عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مكانا منّی، إذ آخی بین بعض المسلمین و بعض، و آخی بینی و بین نفسه، و قال: أنت أخی فی الدّنیا و الآخرة؟.
منابع (۲)
- بین الصّحابة. ورد فی إرشاد القلوب ج 2 ص 260. مرسلا عن أبی المفضل، بإسناده عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام.
- بین كلّ رجلین من أصحابه. ورد فی السقیفة ص 115. عن أبان، عن سلیم ابن قیس، عن علی علیه السّلام.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی رسول خدا (ص) سرپرستی مرا به عهده گرفت، او و رسول خدا در یک لحاف خوابیده باشند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد اضطجع هو و رسول اللّه [صلّی اللّه علیه و آله] فی لحاف واحد إذ كفلنی، غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «مردم از درختهای گوناگوناند و من و تو از یک درختیم»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: النّاس من أشجار شتّی و أنا و أنت من شجرة واحدة؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج تن! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) او و همسرش و دو پسرش را برای مباهله (نفرین کردنِ دروغگو در پیشگاه خدا) با مسیحیانِ نجران پیش انداخته باشد؟ آن زمان که خدای عزیز و بزرگ بر او نازل کرد: «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ» (پس بگو: بیایید پسرانمان و پسرانتان، و زنانمان و زنانتان، و جانهایمان و جانهایتان را فراخوانیم)، و خدای عزیز و بزرگ جان او را جانِ پیامبرش (ص)، و دو پسر او را دو پسرِ پیامبر، و زنان او را زنانِ پیامبر قرار داد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قدّمه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و أهله و ابنیه للمباهلة مع نصاری أهل نجران لمّا أنزل اللّه - عزّ و جلّ - علیه: فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ، و جعل اللّه - عزّ و جلّ - نفسه نفس نبیّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و ابناه ابناه، و نساءه نساءه؟.
منابع (۱)
- آل عمران/ 61.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) دربارهٔ او به فرستادگان قبیلهٔ بنیربیعه فرموده باشد: «یا دست برمیدارید، یا حتماً مردی را به سوی شما میفرستم که خدا دلش را با ایمان آزموده است؛ جان او همچون جان من است، فرمانبرداری از او همچون فرمانبرداری از من است، و نافرمانی از او همچون نافرمانی از من است؛ شما را با شمشیر تکهتکه میکند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال فیه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لوفد بنی ربیعة: لتنتهنّ أو لأبعثنّ إلیكم رجلا امتحن اللّه قلبه بالإیمان، نفسه كنفسی، و طاعته كطاعتی، و معصیته كمعصیتی، یقطعكم بالسّیف؟.
منابع (۱)
- بنی ولیعة. ورد فی مناقب الخوارزمی ص 222. عن أبی النجیب سعد بن عبد اللّه بن الحسن الهمدانی المعروف بالمروزی، عن أبی علی الحسن بن احمد بن الحسن الحداد، عن أبی یعلی عبد الرزاق بن عمر بن إبراهیم الطهرانی، عن أبی بكر احمد بن موسی بن مردویه الإصبهانی، عن أبی النجیب سعد بن عبد اللّه الهمدانی، و عن الحافظ سلیمان بن إبراهیم الإصبهانی، عن أبی بكر احمد بن موسی بن مردویه، عن سلیمان بن محمد بن احمد، عن یعلی بن سعد الرازی، عن محمد بن حمید، عن زاهر بن سلیمان بن الحارث بن محمد، عن أبی الطفیل عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام. و فی إرشاد القلوب ج 2 ص 260.مرسلا عن أبی المفضل، بإسناده عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام. و فی كشف الیقین ص 424. عن جمع (و هی من الأخبار المشهورة المنقولة).
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که رسول خدا (ص) در روزِ آن پرندهٔ بریان — هنگامی که آن پرنده را به او هدیه دادند و خوشش آمد — به خاطر او فرموده باشد: «خدایا، محبوبترین آفریدهات نزد خودت و نزد من، همان که بیش از همه تو و مرا دوست دارد، نزد من بیاور تا با من از این پرنده بخورد»؟ من بیآنکه بدانم چه گفته است نزد او آمدم، بر او وارد شدم و با او خوردم. آیا کسی جز من نزد او آمد و با او خورد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یوم الطّائر المشویّ حین أهدی إلیه الطّیر فأعجبه: اللّهمّ ائتنی بأحبّ خلقك إلیك و إلیّ، و أشدّهم حبّا لك ولی، یأكل معی من هذا الطّیر. فأتیته و أنا لا أعلم ما كان من قوله، و دخلت علیه و أكلت معه. هل أتاه و أكل معه غیری؟.
منابع (۱)
- فقال: و إلیّ یا ربّ، و إلیّ یا ربّ غیری؟. ورد فی مناقب علی بن أبی طالب علیه السّلام لابن مردویه ص 128 الحدیث 161. عن ابن مردویه، عن سلیمان بن احمد، عن علی بن سعید الرازی، عن محمد بن حمید، عن زافر بن سلیمان بن الحارث بن محمد، عن أبی الطفیل عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام.
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) اناری به او خورانده و فرموده باشد: «این از میوههای بهشت است که جبرئیل (ع) آن را فرود آورد و گفت: سزاوار نیست در دنیا جز پیامبر یا جانشین پیامبر آن را بخورد»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری أطعمه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم رمّانة، و قال: هذه من فاكهة الجنّة هبط بها جبرائیل علیه السّلام و قال: لا ینبغی أن یأكله فی الدّنیا إلاّ نبیّ أو وصیّ نبیّ؟.
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) مانند آنچه به من فرمود به او فرموده باشد: «دیشب به من اجازهٔ دعا داده شد؛ پس هیچ چیزی از خدای توانا و بزرگ نخواستم مگر اینکه به من بخشید، و برای خودم هیچ چیزی از خدا نخواستم مگر اینکه مانند آن را برای تو خواستم و به من بخشید»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مثل ما قال لی: أذن لی البارحة فی الدّعاء، فما سألت اللّه - عزّ و جلّ - شیئا إلاّ أعطانیه، و ما سألت اللّه لنفسی شیئا إلاّ سألت لك مثله و أعطانیه؟.
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) برای پروردگار جهانیان شتر قربانیِ حج برده و او را در آن شریک کرده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد ساق رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لربّ العالمین هدیا فأشركه فیه غیری؟.
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) آن حنوط (مادهٔ خوشبوی کفن و دفن) را که جبرئیل از بهشت فرود آورده بود به او داده، و سپس به من فرموده باشد: «آن را سه بخش کن:
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری أعطاه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الحنوط الّذی نزل به جبرائیل من الجنّة، ثمّ قال لی: إقسمه أثلاثا:
یکسوم برای خودم که مرا با آن حنوط کنی، یکسوم برای دخترم، و یکسوم برای خودت»؟
ثلثا لی تحنّطنی به. و ثلثا لابنتی. و ثلثا لك؟.
گفتند: خدا گواه است که نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که رسول خدا (ص) فرمود: «هنگامی که شبانه مرا به آسمان هفتم بردند، جبرئیل به من گفت: ای محمد! پیش برو؛ به خدا سوگند که نه هیچ فرشتهٔ مقربی به این کرامت رسیده است و نه هیچ پیامبر فرستادهای. سپس مرا به فرشهایی از نور بالا بردند، و بعد به پردههایی از نور بالا بردند؛ آنگاه خدای مقتدر و باعظمت که معبودی جز او نیست با من سخن گفت و چیزهایی را به من وحی کرد. هنگامی که از نزد او بازگشتم، ندادهندهای از پشت پرده ندا داد: ای محمد! چه خوب پدری است پدرت ابراهیم، و چه خوب برادری است برادرت علی بن ابیطالب؛ پس دربارهٔ او سفارش به نیکی را بپذیر».
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال: لمّا أسری بی إلی السّماء السّابعة قال لی جبریل: تقدّم یا محمّد؛ فواللّه ما نال هذه الكرامة ملك مقرّب و لا نبیّ مرسل. ثمّ رفعت إلی رفارف من نور، ثمّ رفعت إلی حجب من نور، فكلّمنی الجبّار لا إله إلاّ هو و أوحی إلیّ أشیاء. فلمّا أن رجعت من عنده نادی مناد من وراء الحجاب: یا محمّد؛ نعم الأب أبوك إبراهیم، و نعم الأخ أخوك علیّ ابن أبی طالب؛ فاستوص به خیرا.
آیا میدانید که این رخ داد؟
أتعلمون كان هذا؟.
عبدالرحمن بن عوف از میان آنان گفت: آن را از رسول خدا (ص) با این دو شنیدم (و با دستش به دو گوش خود اشاره کرد) و اگر نه، هر دو کر باد.
قال عبد الرحمن بن عوف من بینهم: سمعتها من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بهاتین (و أشار بیده إلی أذنیه) و إلاّ فصمّتا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا شنیدید که رسول خدا (ص) میفرمود: «ای علی! دیشب امتم را به من نشان دادند و پرچمداران از برابرم گذشتند؛ پس برای تو و شیعیانت آمرزش خواستم»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل سمعتم رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یقول: یا علیّ: لقد عرضت علیّ أمّتی البارحة، فمرّ بی أصحاب الرّایات، فاستغفرت لك و لشیعتك؟.
گفتند: خدا گواه است که آری.
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا شنیدید که رسول خدا (ص) میفرمود: «تو و شیعیانت رستگارانید؛ روز قیامت، کاملاً سیراب و روسفید در کنار حوض کوثر بر من وارد میشوید، و دشمنانتان تشنه، با سرهایی که بالا مانده و پایین نمیآید، و روسیاه بر من وارد میشوند»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل سمعتم رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یقول: أنت و شیعتك الفائزون؛ تردون یوم القیامة علیّ الحوض رواء مرویّین مبیضّة وجوههم، و یرد علیّ أعداؤكم ظماء مقمحین مسودّة وجوههم؟.
گفتند: خدا گواه است که آری.
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا روزی را به یاد دارید که نزد شما آمدم و شما با پیامبر خدا (ص) نشسته بودید؟ پیامبر فرمود: «این برادرم است که نزد شما آمده است.» سپس رو به کعبه کرد، دستش را بر آن کشید و فرمود: «سوگند به پروردگارِ این کعبهٔ برافراشته، و سوگند به کسی که جانم در دست اوست، این مرد و شیعیانش (پیروانش) رستگارانِ روز قیامتاند.» سپس رو به شما کرد و فرمود: «بدانید به خدا سوگند، او از همهٔ شما زودتر به خدا ایمان آورده، از همهٔ شما فرمان خدا را بهتر به پا میدارد، از همهٔ شما به پیمان خدا وفادارتر است، از همهٔ شما به حکم خدا بهتر داوری میکند، از همهٔ شما میان مردم دادگرتر است، از همهٔ شما برابرتر تقسیم میکند و نزد خدا از همهٔ شما برتریِ بزرگتری دارد.» آنگاه خدای پاک این آیه را فرو فرستاد: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ»؛ کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند، آنان بهترینِ آفریدگاناند. پس پیامبر خدا (ص) تکبیر گفت و شما هم تکبیر گفتید و همگی به من تبریک گفتید.
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون یوم أتیتكم و أنتم جلوس مع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم؛ فقال: هذا أخی قد أتاكم. ثمّ التفت إلی الكعبة فمسّها بیده و قال: و ربّ الكعبة المبنیّة، و الّذی نفسی بیده، إنّ هذا و شیعته هم الفائزون یوم القیامة. ثمّ أقبل علیكم و قال: أما و اللّه إنّه أوّلكم إیمانا باللّه، و أقومكم بأمر اللّه، و أوفاكم بعهد اللّه، و أقضاكم بحكم اللّه، و أعدلكم فی الرّعیّة، و أقسمكم بالسّویّة، و أعظمكم عند اللّه مزیّة. فأنزل اللّه - سبحانه -: إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ . فكبّر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و كبّرتم، و هنأتمونی بأجمعكم.
منابع (۲)
- و أرأفكم بالرّعیّة. ورد فی إرشاد القلوب ج 2 ص 260. مرسلا عن أبی المفضل، بإسناده عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام. باختلاف یسیر.
- سورة البینة/ 7.
آیا میدانید که این ماجرا همینگونه بود؟
فهل تعلمون أنّ ذلك كذلك؟.
گفتند: خدایا، آری.
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، مگر نمیدانید که خدای ارجمند و بزرگ در سورهٔ حج فرو فرستاد: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ارْکَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّکُمْ وَ افْعَلُوا الْخَیْرَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ * وَ جاهِدُوا فِی اللّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباکُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِیکُمْ إِبْراهِیمَ هُوَ سَمّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَ فِی هذا لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیداً عَلَیْکُمْ وَ تَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ»؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید، رکوع کنید و سجده کنید و پروردگارتان را بپرستید و کار نیک انجام دهید، شاید رستگار شوید؛ و در راه خدا جهاد کنید، آنگونه که سزاوار جهاد اوست. او شما را برگزید و در دین هیچ تنگنایی بر شما نگذاشت؛ آیین پدرتان ابراهیم. او پیش از این و در این کتاب شما را مسلمان نامید، تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید.
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أ لستم تعلمون أنّ اللّه - عزّ و جلّ - أنزل فی سورة الحجّ: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَیْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ * وَ جاهِدُوا فِی اللّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَیْكُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِیكُمْ إِبْراهِیمَ هُوَ سَمّاكُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَ فِی هذا لِیَكُونَ الرَّسُولُ شَهِیداً عَلَیْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ .
منابع (۱)
- الحج/ 77 و 78.
پس سلمان برخاست و گفت: «ای رسول خدا! این کسان که تو بر آنان گواهی و آنان بر مردم گواهاند، و خدا برگزیدهشان و در دین، یعنی آیین پدرشان ابراهیم، هیچ تنگنایی بر آنان نگذاشته، چه کسانی هستند؟» پیامبر خدا (ص) فرمود: «مقصود از آن، سیزده انساناند: من، برادرم علی، و یازده تن از فرزندان علی.»
فقام سلمان فقال: یا رسول اللّه؛ من هؤلاء الّذین أنت علیهم شهید و هم شهداء علی النّاس، الّذین اجتباهم اللّه، و ما جعل علیهم فی الدّین من حرج ملّة أبیهم إبراهیم؟. فقال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: عنی بذلك ثلاثة عشر إنسانا: أنا و أخی علیّا، و أحد عشر من ولد علیّ.
گفتند: خدایا، آری؛ این را از پیامبر خدا (ص) شنیدیم.
فقالوا: اللهم نعم. سمعنا ذلك من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا اقرار دارید که هرگز سختیای برای پیامبر خدا (ص) پیش نیامد مگر اینکه از سرِ اعتماد به من، مرا برای آن پیش فرستاد؟ و اینکه هرگز مرا به نامم صدا نزد، جز اینکه میفرمود: «ای برادرم» و «برادرم را نزد من بیاورید»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتقرّون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لم تنزل به شدیدة قطّ إلاّ قدّمنی لها ثقة بی، و أنّه لم یدع باسمی قطّ إلاّ أن یقول: یا أخی، و أدخلوا إلیّ أخی؟.
گفتند: خدایا، آری.
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، مگر نمیدانید که یاران پیامبر خدا (ص) در تنگنای نبرد، در بیش از یک میدان، از کنار او گریختند و من هرگز نگریختم؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، ألا تعلمون أنّ أصحاب رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرّوا عنه فی مأقط الحرب فی غیر موطن و ما فررت قطّ.
گفتند: خدایا، چرا.
قالوا: اللهم بلی.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من بود که به جنگ عمرو بن عبدود عامری برود؟ همان دم که از خندقِ شما گذشت و همگی شما را به نبردِ تنبهتن فراخواند، پس شما از برابرش پا پس کشیدید، و من به سویش رفتم و او را کشتم، و خدا با این کار بازوی مشرکان و احزاب (قبایل همپیمان) را سست کرد؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری برز لعمرو بن عبد ودّ العامریّ حیث عبر خندقكم و دعا جمعكم إلی البراز، فنكصتم عنه، و خرجت إلیه فقتلته؛ وفتّ اللّه بذلك فی أعضاد المشركین و الأحزاب؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که در روز اُحُد، هنگامی که مردم پشت کردند و گریختند و کسی جز من با پیامبر خدا (ص) نماند، جبرئیل (ع) با چهار هزار فرشته از آسمان بر پیامبر خدا (ص) فرود آمد و گفت: «جوانمردی جز علی نیست و شمشیری جز ذوالفقار نیست»؟ آیا چنین چیزی بود؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّ جبریل علیه السّلام نزل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من السّماء فی أربعة آلاف ملك یوم أحد [حین] انقلب النّاس علی أعقابهم فلم یبق مع رسول اللّه [صلّی اللّه علیه و آله و سلّم] أحد غیری فقال: لا فتی إلاّ علیّ و لا سیف إلاّ ذو الفقار؛ فهل كان هذا؟.
گفتند: خدایا، آری.
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که روز حُنین، وقتی مردم گریختند و رفتند، فرشتگان در کنار او ایستادند؟ آنگاه جبرئیل به رسول خدا (ص) گفت: «فرشتگان آسمان از فداکاری و همراهی این مرد با تو به شگفت آمدهاند.» و رسول خدا (ص) به او فرمود: «چه چیزی او را از این کار بازمیدارد؟ او از من است و من از اویم.»
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری وقفت الملائكة معه یوم حنین حین ذهب النّاس. فقال جبرئیل لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لقد عجبت ملائكة السّماء من مواساة هذا الرّجل إیّاك. فقال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: و ما یمنعه من ذلك، إنّه منّی و أنا منه.
و جبرئیل گفت: «و من هم از شما دو نفرم»؟
فقال جبرئیل: و أنا منكما؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که روز خیبر — هنگامی که دیگری جز من شکستخورده برگشت، پرچم رسول خدا (ص) را برگرداند، یارانش را ترسو میخواند و یارانش هم او را ترسو میخواندند — رسول خدا (ص) دربارهاش فرموده باشد: «فردا پرچم را به مردی میدهم که خدا و پیامبرش را دوست دارد و خدا و پیامبرش هم او را دوست دارند؛ پیاپی حملهور میشود و هرگز نمیگریزد، و برنمیگردد تا خدا به دست او پیروزی دهد»؛ آیا پرچم را به کسی جز من داد تا خدا به دستش پیروزی دهد؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی حقّه یوم خیبر، إذ رجع غیری منهزما یجبّن أصحابه و یجبّنونه قد ردّ رایة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لأعطینّ الرّایة غدا رجلا یحبّ اللّه و رسوله و یحبّه اللّه و رسوله كرّار غیر فرّار، لا یرجع حتّی یفتح اللّه علی یدیه بالنّصر؛ أفأعطاها أحدا غیری ففتح اللّه علی یدیه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که روز خیبر چشمدرد داشت و رسول خدا (ص) دست بر چشمانش کشید و فرمود: «خدایا، گرما و سرما را از او ببر»؛ پس دردش برطرف شد و به دعای رسول خدا (ص) پس از آن هیچ گرما و سرمایی آزارش نداد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد مسح رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عینیه و هو أرمد یوم خیبر و قال: اللّهمّ أذهب عنه الحرّ و القرّ؛ فذهب ما به، و لم یجد [بعده] حرّا و لا بردا بدعاء رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی دژ خیبر را گشودم، درِ خیبر را برداشت، صد ذراع (هر ذراع حدود نیم متر) با آن راه رفت و سپس انداختش، و پس از آن چهل مرد کوشیدند تکانش دهند اما نتوانستند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری احتمل باب خیبر حین فتحت حصنها، فمشی به مائة ذراع ثمّ ألقاه. فعالجه بعد ذلك أربعون رجلا فلم یطیقوا؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که مَرحَب، تکسوار یهود را در نبرد تنبهتن کشته باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قتل مرحبا فارس الیهود مبارزة غیری؟.
منابع (۱)
- خیبر. ورد فی المسترشد للطبری ص 350. مرسلا.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که دژ خیبر را گشود، دختر مَرحَب را اسیر کرد و او را نزد رسول خدا (ص) برد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری فتح حصن خیبر، و سبی بنت مرحب، فأدّاها إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که هرگاه من در سمت راست پیامبر (ص) میجنگیدم، فرشتگان در سمت چپ او میجنگیدند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّی كنت إذا قاتلت عن یمین النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قاتلت الملائكة عن یساره؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که پیش روی رسول خدا (ص) میجنگید، در حالی که جبرئیل در سمت راستش، میکائیل در سمت چپش و فرشتهٔ مرگ پیش رویش بود؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد كان یقاتل بین یدی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و جبرائیل عن یمینه و میكائیل عن شماله و ملك الموت أمامه غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که در راه خدا مانند من جهاد کرده باشد، به اندازهٔ من از مشرکان کشته باشد، و جانش را پیش روی رسول خدا (ص) آنگونه که من فدا کردم، فدا کرده باشد؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد جاهد فی سبیل اللّه كجهادی، و قتل من المشركین كما قتلت، و بذل نفسه بین رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم كما بذلت نفسی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خورشید پس از غروب برایش بازگردانده شد تا نماز عصر را در وقتش بخواند؟ در آن روز که رسول خدا (ص) سرش را بر دامانم گذاشت و خوابید تا خورشید غروب کرد؛ وقتی بیدار شد فرمود: «ای علی! نماز عصر را خواندهای؟» گفتم: «خدایا، نه.» پس فرمود: «خدایا، خورشید را برای او بازگردان، که او در طاعت تو و طاعت پیامبرت بود»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ردّت له الشّمس بعد غروبها حتّی صلّی العصر فی وقتها یوم نام رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و جعل رأسه فی حجری حتّی غابت الشّمس؛ فانتبه فقال: یا علیّ؛ صلّیت العصر؟. قلت: اللّهمّ لا. فقال: اللّهمّ ارددها علیه، فإنّه كان فی طاعتك و طاعة رسولك؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که در روز بدر، هنگامی که از چاه برای رسول خدا (ص) آب آوردم، در یک ساعت سه هزار فرشته، که جبرئیل و میکائیل و اسرافیل از آنان بودند، بر او سلام کرده باشند؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد سلّم علیه فی ساعة واحدة ثلاثة آلاف ملك من الملائكة، منهم جبرائیل و میكائیل و إسرافیل، حیث جئت بالماء إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من القلیب یوم بدر غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که وقتی تشنگی رسول خدا (ص) شدید شد و یارانش از این کار پا پس کشیدند، از مِهراس (آبگیری سنگی) به او آب داده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد سقی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من المهراس لمّا اشتدّ ظمأه و أحجم عن ذلك أصحابه غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که فرشتگان مشتاق دیدارش شده باشند و از خدا برای دیدار او اجازه خواسته باشند؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد اشتاقت الملائكة إلی رؤیته فاستأذنت اللّه فی زیارته غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که به گفتهٔ پیامبرتان، بهشت مشتاق دیدارش شده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد اشتاقت الجنّة إلی رؤیته بقول نبیّكم غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) او را بر دوش خود برده باشد تا آن کس بتهای روی کعبه را درهم بشکند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد حمله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم علی كتفه حتّی كسّر الأصنام الّتی كانت علی الكعبة غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو هر زمان که من نباشم، جانشین من در میان خانواده و فرزندان و مسلمانان هستی؛ دشمن تو دشمن من است و دشمن من دشمن خداست، و دوست تو دوست من است و دوست من دوست خداست»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت الخلیفة فی الأهل و الولد و المسلمین فی كلّ غیبة؛ عدوّك عدوّی و عدوّی عدوّ اللّه، و ولیّك ولیّی و ولیّی ولیّ اللّه؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که جبرئیل (ع) بر رسول خدا (ص) فرود آمد و گفت: «ای محمد! خدای بزرگ و برتر به تو فرمان میدهد که علی را دوست بداری و هر که او را دوست دارد، دوست بداری؛ زیرا خدا علی را دوست دارد و هر که علی را دوست دارد، دوست میدارد»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّ جبریل علیه السّلام نزل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فقال: یا محمّد؛ إنّ اللّه - تبارك و تعالی - یأمرك أن تحبّ علیّا و تحبّ من یحبّه، فإنّ اللّه یحبّ علیّا و یحبّ من یحبّ علیّا؟.
گفتند: خدایا، آری.
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) دربارهٔ او فرموده باشد: «دروغ میگوید کسی که ادعا کند مرا دوست دارد ولی با این مرد کینه و دشمنی میورزد»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال فیه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: كذب من زعم أنّه یحبّنی و یبغض هذا، غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو را جز مؤمن دوست نمیدارد و جز کافر با تو کینه نمیورزد»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لا یحبّك إلاّ مؤمن و لا یبغضك إلاّ كافر؛ غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «ای علی! هر کس تو را دوست بدارد و سرپرستیات را بپذیرد، رحمت از پیش بر او مقرر شده است، و هر کس با تو کینه و دشمنی بورزد، لعنت از پیش بر او مقرر شده است»؛ پس عایشه گفت: «ای رسول خدا! برای من و پدرم دعا کن که از کسانی نباشیم که با او کینه و دشمنی میورزند»؛ و پیامبر (ص) فرمود:
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا علیّ؛ من أحبّك و والاك سبقت له الرّحمة، و من أبغضك و عاداك سبقت له اللّعنة. فقالت عائشة: یا رسول اللّه؛ أدع لی و لأبی لا نكون ممّن یبغضه و یعادیه. فقال صلّی اللّه علیه و آله و سلّم:
«خاموش باش! اگر تو و پدرت از کسانی باشید که سرپرستی او را میپذیرند و دوستش میدارند، رحمت از پیش بر شما دو نفر مقرر شده است، و اگر از کسانی باشید که با او کینه و دشمنی میورزند، لعنت از پیش بر شما دو نفر مقرر شده است»؟
اسكتی، إن كنت أنت و أبوك ممّن یتولاّه و یحبّه فقد سبقت لكما الرّحمة، و إن كنتما ممّن یبغضه و یعادیه فقد سبقت لكما اللّعنة؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «ولایت (سرپرستی و رهبری) تو همچون ولایت من است؛ این پیمانی است که پروردگارم با من بسته و به من فرمان داده است که آن را به شما برسانم»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: ولایتك كولایتی، عهد عهده إلیّ ربّی و أمرنی أن أبلّغكموه؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما جز من کسی هست که ولایت او ولایت خدا، و دشمنی با او دشمنی با خدا باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ولایته ولایة اللّه و عداوته عداوة اللّه؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) دربارهاش فرموده باشد: «هر کس شادمان میشود که زندگیِ من را داشته باشد، و به مرگِ من بمیرد، و به بهشتی درآید که پروردگارم به من وعده داده است، باید علی بن ابیطالب را سرپرست و دوستِ خود بداند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال فیه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من سرّه أن یحیا حیاتی، و یموت میتتی، و یدخل جنّة وعدنیها ربّی، فلیتولّ علیّ بن أبی طالب؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا اقرار دارید که رسول خدا (ص) دربارهٔ دخترِ حمزه میان من و جعفر و زید داوری کرد و فرمود: «ای علی! تو از منی و من از توأم، و تو پس از من سرپرستِ هر مؤمنی هستی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتقرّون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قضی بینی و بین جعفر و زید فی ابنة حمزة فقال: یا علیّ؛ أمّا أنت منّی و أنا منك، و أنت ولیّ كلّ مؤمن بعدی؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو پس از من به امتم از همهٔ مردم سزاوارتری؛ خدا دوست میدارد هر که تو را دوست بدارد، و خدا دشمن میدارد هر که تو را دشمن بدارد، و خدا میجنگد با هر که پس از من با تو بجنگد»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أولی النّاس بأمّتی من بعدی؛ والی اللّه من والاك، و عادی اللّه من عاداك، و قاتل اللّه من قاتلك بعدی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که رسول خدا (ص) همانگونه که به من فرمود، به او هم فرموده باشد: «خدا دوستِ تو را به بهشت و دشمنِ تو را به آتش میبرد»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم كما قال لی: یدخل اللّه ولیّك الجنّة و عدوّك النّار؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) همانگونه که به من فرمود، به او هم فرموده باشد: «طوبی درختی در بهشت است که ریشهاش در خانهٔ علی است، و هیچ مؤمنی نیست مگر اینکه شاخهای از شاخههایش در خانهٔ اوست»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم كما قال لی: إنّ طوبی شجرة فی الجنّة أصلها فی دار علیّ، لیس من مؤمن إلاّ و فی منزله غصن من أغصانه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو نزد من محبوبترینِ آفریدگان و حقگوترینِ آنانی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أحبّ الخلق إلیّ و أقولهم بالحقّ؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو صدیقِ اکبر (بزرگترینِ راستگویان و تصدیقکنندگان) هستی، و تو فاروقِ اعظم (بزرگترینِ جداکنندگان) هستی که میان حق و باطل جدایی میاندازی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت الصّدّیق الأكبر، و أنت الفاروق الأعظم، تفرق بین الحقّ و الباطل؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو امیر مؤمنان، سرورِ مسلمانان و پیشوای سپیدرویان و نورانیاندامان (مؤمنان در قیامت) هستی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أمیر المؤمنین، و سیّد المسلمین، و قائد الغرّ المحجّلین؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو پیشوای هر کسی هستی که از من اطاعت کند، و نورِ دوستانِ منی، و همان کلمهای هستی که آن را بر پرهیزگاران لازم کردهام»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت إمام من أطاعنی، و نور أولیائی، و الكلمة الّتی ألزمتها المتّقین؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو از میان خاندانم برادر و وزیر و همراهِ منی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أخی و وزیری و صاحبی من أهلی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو بر پایهٔ سنتِ من میجنگی و دَین و عهدِ مرا ادا میکنی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت تقاتل علی سنّتی و تبرئ ذمّتی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو در دنیا پرچمدارِ من و در آخرت درفشدارِ منی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت صاحب رایتی فی الدّنیا و صاحب لوائی فی الآخرة؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو نخستین کسی هستی که به من ایمان آورد و مرا باور کرد، و نخستین کسی هستی که در روز قیامت کنار حوض (حوض کوثر در قیامت) بر من وارد میشود»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أوّل من آمن بی و صدّقنی و أوّل من یرد علیّ الحوض یوم القیامة؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «خدا چهار ویژگی دربارهٔ علی به من بخشیده که به هیچیک از پیامبران پیش از من نداده است: پیکرم را میپوشاند (غسل و کفن میکند)، بدهیام را میپردازد، کنار حوض من است و پرچم ستایش با اوست که آدم و فرزندانش زیر آن هستند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّ اللّه أعطانی أربع خصال فی علیّ لم یعطها أحدا من الأنبیاء قبلی: یواری عورتی، و یقضی دینی، و هو علی حوضی و معه لواء الحمد تحته آدم و من ولد؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «وعدهگاه تو وعدهگاه من است، و وعدهگاه پیروان تو کنار حوض است، آن زمان که امتها میترسند و ترازوها (ترازوهای سنجش کارها) گذاشته میشود»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: موعدك موعدی، و موعد شیعتك عند الحوض إذا خافت الأمم و وضعت الموازین؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو در روز قیامت نزدیکترین آفریدگان به من هستی؛ با شفاعت تو بیشتر از شمار قبیلههای ربیعه و مُضَر به بهشت وارد میشوند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت أقرب الخلق منّی یوم القیامة، یدخل بشفاعتك الجنّة أكثر من عدد ربیعة و مضر؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو در روز قیامت تقسیمکنندهٔ آتش دوزخ هستی؛ هر که را ایمان آورده و اقرار کرده است از آن بیرون میآوری، و هر که را کفر ورزیده و فریب خورده است در آن رها میکنی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت قسیم النّار یوم القیامة؛ تخرج منها من آمن و أقرّ، و تذر فیها من كفر و اغترّ؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «من در روز قیامت، هنگامی که پیامبران به جانشینان خود افتخار میکنند، به تو افتخار میکنم»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنا أفتخر بك یوم القیامة إذا افتخرت الأنبیاء بأوصیائها؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو در روز قیامت در سمت راست عرش هستی و خدای باشکوه و بزرگ دو جامه بر تو میپوشاند: یکی سبز و دیگری سرخِ گُلگون»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت یوم القیامة عن یمین العرش، یكسوك اللّه - عزّ و جلّ - ثوبین: أحدهما أخضر، و الآخر وردیّ؟.
منابع (۱)
- بردین. ورد فی إرشاد القلوب ج 2 ص 260. مرسلا عن أبی المفضل، بإسناده عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «در روز قیامت من به کمربند پروردگارم چنگ زدهام (به لطف و پناه او پیوستهام)، و تو به کمربند من چنگ زدهای، و خاندان تو به کمربند تو چنگ زدهاند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنا یوم القیامة آخذ بحجزة ربّی، و أنت آخذ بحجزتی، و أهل بیتك آخذون بحجزتك؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو در کاخ من با من هستی، و خانهٔ من در بهشت روبهروی خانهٔ توست»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت معی فی قصری، و منزلی مواجه منزلك فی الجنّة؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) مانند آنچه به من فرمود به او هم فرموده باشد: «اهل ولایت (پذیرندگان سرپرستی و دوستی) تو در روز قیامت سوار بر شتران مادهٔ سپید از گورهای خود بیرون میآیند، در حالی که بند کفشهایشان نوری است که میدرخشد. گذرگاهها برایشان آسان شده، سختیها از آنان برطرف شده، به آنان امان داده شده و اندوهها از آنان بریده است، تا آنکه آنان را به سایهٔ عرش خدای رحمان میبرند. در پیش رویشان سفرهای گذاشته میشود که از آن میخورند تا وقتی که حسابرسیِ مردم به پایان برسد؛ مردم میترسند و آنان نمیترسند، و مردم اندوهگین میشوند و آنان اندوهگین نمیشوند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مثل ما قال لی: أهل ولایتك یخرجون یوم القیامة من قبورهم علی نوق بیض، شراك نعالهم نور یتلألأ؛ قد سهّلت لهم الموارد، و فرّجت عنهم الشّدائد، و أعطوا الأمان و انقطعت عنهم الأحزان، حتّی ینطلق بهم إلی ظلّ عرش الرّحمن، توضع بین أیدیهم مائدة یأكلون منها حتّی یفرغ النّاس من الحساب؛ یخاف النّاس و لا یخافون، و یحزن النّاس و لا یحزنون؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «من سرور فرزندان آدم هستم و فخرفروشی نیست، و تو ای برادرم علی، سرور عرب هستی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنا سیّد ولد آدم و لا فخر، و أنت یا أخی علیّ سیّد العرب؟.
گفتند: به خدا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «ثروت، یعسوبِ (ملکهٔ زنبوران و پیشوای) ستمگران است و تو یعسوبِ مؤمنانی»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: المال یعسوب الظّالمین و أنت یعسوب المؤمنین؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) دربارهٔ او فرموده باشد: «ای اَنَس! نخستین کسی که از این در بر شما وارد میشود، امیر مؤمنان، سرور مسلمانان و سزاوارترینِ مردم به مردم است»؛ پس انس گفت: «خدایا، او را از انصار (یارانِ پیامبر از مردمِ مدینه) قرار بده»؛ اما آن که وارد شد من بودم، و رسول خدا (ص) به انس فرمود: «تو نخستین مردی نیستی که قومش را دوست داشته است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أوّل طالع علیكم من هذا الباب، یا أنس، أمیر المؤمنین، و سیّد المسلمین، و أولی النّاس بالنّاس. فقال أنس: اللّهمّ اجعله من الأنصار. فكنت أنا الطّالع. فقال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لأنس: ما أنت بأوّل رجل أحبّ قومه؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) دربارهٔ او فرموده باشد: «من شهر دانشم و علی درِ آن است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنا مدینة العلم و علیّ بابها؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «برتری تو بر این امت، مانند برتری خورشید بر ماه، و مانند برتری ماه بر ستارگان، و مانند برتری طلا بر نقره است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: فضلك علی هذه الأمّة كفضل الشّمس علی القمر، و كفضل القمر علی النّجوم، و كفضل الذّهب علی الفضّة؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو مانند جان منی، و دوستیِ تو دوستیِ من است، و دشمنی با تو دشمنی با من است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت كنفسی، و حبّك حبّی، و بغضك بغضی؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «هر کس از تو جدا شود از من جدا شده، و هر کس از من جدا شود از خدا جدا شده است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من فارقك فارقنی، و من فارقنی فارق اللّه.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) دربارهٔ او فرموده باشد: «خدایا، او را برای من یار و بازو و یاور قرار بده»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: اللّهمّ اجعله لی عونا و عضدا و ناصرا؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که بر سورهٔ برائت امین شمرده شده باشد؛ آنگاه که رسول خدا (ص) به او فرمان داد وقتی ابوبکر به حدیبیه رسید، سورهٔ برائت را از او بگیرد؛ پس ابوبکر گفت: «ای رسول خدا! آیا دربارهٔ من چیزی نازل شده است؟» و رسول خدا (ص) فرمود: «جبرئیل بر من فرود آمد و گفت: از طرف من جز علی آن را به مردم نمیرساند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری اؤتمن علی سورة براءة؛ أمره رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أن یأخذ براءة من أبی بكر لمّا بلغ الحدیبیّة. فقال أبو بكر: یا رسول اللّه؛ أنزل فیّ شیء؟. فقال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: نزل علیّ جبرائیل فقال: إنّه لا یؤدّی عنّی إلاّ علیّ؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) او را بر جعفر و حمزه برتری داده و به فاطمه فرموده باشد: «من تو را به همسریِ بهترینِ خاندانم و بهترینِ امتم درآوردم؛ کسی که در اسلام آوردن از همه پیشگامتر، دانشش از همه بیشتر و بردباریاش از همه بزرگتر است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری فضّله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم علی جعفر و حمزة فقال لفاطمة: إنّی زوّجتك خیر أهلی و خیر أمّتی، أقدمهم سلما، و أكثرهم علما، و أعظمهم حلما؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که رسول خدا (ص) در جنگ تبوک، هنگامی که از سخنان منافقان در مدینه دربارهٔ خودم به او شکایت بردم، به من فرمود:
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال لی فی غزاة تبوك حیث شكوت إلیه ما قاله فیّ المنافقون فی المدینة:
«کار مدینه جز به من یا تو سامان نمیگیرد، و جایگاه تو نسبت به من مانند جایگاه هارون نسبت به موسی است، جز آنکه پس از من پیامبری نیست»؟
إنّ المدینة لا تصلح إلاّ بی أو بك، و منزلتك منّی بمنزلة هارون من موسی إلاّ أنّه لا نبیّ بعدی؟.
گفتند: به خدا نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) در حجةالوداع (آخرین حج پیامبر)، روز غدیر خم، به فرمان خدای والا او را به ولایت (سرپرستی و پیشوایی) گمارده و به مردم و به شما فرموده باشد: «مگر نمیدانید که من به شما از خودتان سزاوارترم؟»
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری نصبه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم للولایة فی حجّة الوداع یوم غدیر خمّ بأمر اللّه - تعالی -، فقال للنّاس و لكم: أ لستم تعلمون أنّی أولی بكم من أنفسكم؟.
پس گفتند و شما هم گفتید: «خدایا، آری.» آنگاه رسول خدا (ص) دست او را گرفت و فرمود: «پس هر که من مولای اویم، این علی مولای اوست. خدایا، هر که او را دوست دارد دوست بدار، و هر که با او دشمنی کند دشمن بدار؛ هر که او را یاری کند یاری کن، و هر که او را تنها گذارد خوار و تنها بگذار. پس باید حاضرانِ شما این سخن را به غایبان برسانند»؟
فقالوا [و قلتم]: اللّهمّ نعم. فأخذ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بیده فقال: فمن كنت مولاه فهذا علیّ مولاه. اللّهمّ وال من والاه، و عاد من عاداه، و انصر من نصره، و اخذل من خذله، فلیبلّغ الحاضر منكم الغائب ذلك؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که رسول خدا (ص) فرمود: «حق با علی است و علی با حق است؛ علی به هر سو بگردد حق هم با او میگردد و به هر طرف برود حق هم با او میرود؛ این دو از هم جدا نمیشوند تا در کنار حوض کوثر بر من وارد شوند»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال: الحقّ مع علیّ و علیّ مع الحقّ یدور الحقّ مع علیّ كیف ما دار، و یزول معه كیف ما زال؛ إنّهما لا یفترقان حتّی یردا علیّ الحوض؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که رسول خدا (ص) به او دو سهم داده باشد:
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد أعطاه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم سهمین:
سهمی در حضور و سهمی در غیاب، جز من؟
سهما فی الحاضر، و سهما فی الغائب، غیری؟.
منابع (۱)
- ثلاثة أسهم: سهم القرابة، و سهم الخاصّة، و سهم الهجرة.ورد فی الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علیه السّلام ص 118 الحدیث 103.مرسلا.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که هم در بخشِ ویژه سهمی داشته باشد و هم در بخشِ همگانی؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد كان له سهم فی الخاصّ، و سهم فی العامّ، غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من و همسرم فاطمه هست که همراه پیامبر (ص) خُمس (یکپنجم غنیمت) را میگرفت؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد كان یأخذ الخمس مع النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم غیری و غیر زوجتی فاطمة؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که ده بار با رسول خدا (ص) گفتوگوی درگوشی کرده باشد و پیش از گفتوگوی خود صدقهای داده باشد، تا آنکه خدا آن حکم را برداشت؟ و این زمانی بود که خدای برتر فرمود: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ناجَیْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْواکُمْ صَدَقَةً» (ای کسانی که ایمان آوردهاید! هرگاه خواستید با پیامبر گفتوگوی درگوشی کنید، پیش از گفتوگوی خود صدقهای بدهید).
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ناجی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عشر مرّات، فقدّم بین نجواه صدقة حتّی رفع اللّه ذلك الحكم؛ [و ذلك] حین قال اللّه - تعالی -: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ناجَیْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً .
منابع (۱)
- المجادلة/ 12.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که در وطن برادرِ رسول خدا (ص) و در سفر همراهِ او باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری هو أخو رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی الحضر و رفیقه فی السّفر؟.
منابع (۱)
- كان صاحب رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی المواطن كلّها. ورد فی إرشاد القلوب ج 2 ص 260. مرسلا عن أبی المفضل، بإسناده عن أبی ذر، عن علی علیه السّلام.
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که نخستین کسی بوده باشد که نزد رسول خدا (ص) میرفت و آخرین کسی که از پیش او بیرون میآمد، و هیچگاه از رفتن به نزد او منع نمیشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد كان أوّل داخل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و آخر خارج من عنده لا یحجب عنه غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که هرگاه بر رسول خدا (ص) وارد میشد، پیامبر به او درود میفرستاد، او را نزدیک خود مینشاند، به او خوشآمد میگفت و چهرهاش برای او میدرخشید؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری كان إذا دخل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم حیّاه و أدناه و رحّب به، و تهلّل له وجهه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) همانگونه که برای من دعا کرد، برای دانشِ او هم دعا کرده باشد و اینکه گوشش، گوشی نگهدارنده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری دعا له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم له فی العلم، و أن تكون أذنه الواعیة مثلما دعا لی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا کسی جز من را میشناسید که در حالِ جُنُب بودن (حالتی که غسل بر انسان واجب است) در مسجد سکونت داشته باشد و در آنجا هرچه برای رسول خدا (ص) حلال است برای او حلال، و هرچه بر رسول خدا حرام است بر او حرام باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتعلمون أنّ أحدا سكن المسجد جنبا یحلّ له ما یحلّ لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و یحرم علیه ما یحرم علی رسول اللّه فیه غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که در کتاب خدا از پلیدی پاک شده باشد؟ آن هنگام که جبرئیل (ع) آمد و در خانه کسی جز من و همسرم فاطمه و دو پسرم حسن و حسین نبود؛ پس گفت: «سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.» سپس گفت: «ای محمد! پروردگارِ ارجمند و باابهتت به تو سلام میرساند و به تو میگوید: «إِنَّما یُرِیدُ اللّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً» (خدا فقط میخواهد پلیدی را از شما خاندانِ پیامبر بزداید و شما را کاملاً پاک سازد)»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد مطهّر من الرّجس فی كتاب اللّه غیری، حیث جاء جبرائیل علیه السّلام و لیس فی البیت إلاّ أنا و زوجتی فاطمة. و ابنای الحسن و الحسین فقال: السّلام علیكم و رحمة اللّه و بركاته. ثمّ قال: یا محمّد؛ ربّك - عزّ و جلّ - یقرؤك السّلام و یقول لك: إِنَّما یُرِیدُ اللّهُ لِیُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیراً .
منابع (۱)
- الأحزاب/ 33.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) عبایش را بر او و همسرش و دو پسرش انداخت و سپس فرمود: «خدایا! من و این خاندانم به سوی تو میآییم نه به سوی آتش»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری طرح رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم كساءه علیه و علی زوجته و علی ابنیه ثمّ قال: اللّهمّ أنا و أهل بیتی هؤلاء إلیك لا إلی النّار؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که رسول خدا (ص) فرمود: «من در میان شما دو چیز گرانبها میگذارم: کتاب خدا و عترتم که خاندان من هستند؛ تا وقتی به این دو چنگ بزنید هرگز گمراه نمیشوید، و این دو هرگز از هم جدا نمیشوند تا در کنار حوض (چشمهٔ پیامبر در قیامت) بر من وارد شوند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال: إنّی تارك فیكم الثّقلین: كتاب اللّه و عترتی أهل بیتی، لن تضلّوا ما استمسكتم بهما؛ و إنّهما لن یفترقا حتّی یردا علیّ الحوض؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی ابوبکر به خواستگاری فاطمه (ع) آمد، رسول خدا (ص) نپذیرفت که فاطمه را به همسری او درآورد، و عمر به خواستگاری او آمد و پیامبر نپذیرفت که فاطمه را به همسری او درآورد، اما من از پیامبر خواستگاری کردم و او را به همسری من درآورد؛ پس ابوبکر و عمر آمدند و گفتند: «نپذیرفتی که او را به همسری ما درآوری و به همسری او درآوردی»، و رسول خدا (ص) فرمود: «من شما دو نفر را رد نکردم و به او همسر ندادم، بلکه خدا شما دو نفر را رد کرد و به او همسر داد»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم حین جاء أبو بكر یخطب فاطمة علیها السّلام فأبی أن یزوّجه و جاء عمر یخطبها فأبی أن یزوّجه، فخطبت إلیه فزوّجنی، فجاء أبو بكر و عمر فقالا: أبیت أن تزوّجنا و زوّجته. فقال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: ما منعتكما و زوّجته، بل اللّه منعكما و زوّجه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا گواهی میدهید که رسول خدا (ص) زمینِ مسجد و خانههایش را خرید و آن را ساخت، سپس ده خانه بنا کرد که نُه خانه برای خودش بود و دهمینِ آنها را در میان آن خانهها برای من قرار داد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتقرّون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم اشتری موضع مسجده و منازله فابتناه، ثمّ بنی عشرة منازل، تسعة له، و جعل لی عاشرها فی وسطها؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی خدا به پیامبر (ص) فرمان داد، پیامبر درِ خانهٔ او را همراه با درهای خانههای خودش به سوی مسجد باز گذاشت و درهای خانهٔ همهٔ یاران مهاجرش را بست، تا جایی که عمر به پیامبر گفت: «ای رسول خدا! ما را بیرون کردی و او را درون آوردی؟!» و رسول خدا (ص) فرمود: «نه من درهای شما را بستم و نه من درِ خانهٔ او را گشودم، بلکه خدای باشکوه و بزرگ درهای شما را بست و درِ خانهٔ او را گشود»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ترك النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بابه مع أبوابه مفتوحا من قبل المسجد و سدّ أبواب جمیع أصحابه المهاجرین لمّا أمره اللّه. حتّی قال له عمر: یا رسول اللّه؛ أخرجتنا و أدخلته؟!. فقال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: ما أنا سددت أبوابكم، و لا أنا فتحت بابه، بل اللّه - عزّ و جلّ - سدّ أبوابكم و فتح بابه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا گواهی میدهید که عمر اصرار داشت روزنهای به اندازهٔ دو چشمش از خانهٔ خود به سوی مسجد باز بگذارد، ولی رسول خدا (ص) نپذیرفت و سپس فرمود:
أنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتقرّون أنّ عمر حرص علی كوّة قدر عینیه یدعها من منزله إلی المسجد فأبی علیه [رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم]، ثمّ قال:
«خدا به موسی فرمان داد مسجدی پاک بسازد که جز خودش و هارون و دو پسرش کسی در آن سکونت نکند، و خدا به من فرمان داد مسجدی پاک بسازم که جز خودم و برادرم و دو پسرش کسی در آن سکونت نکند»؟
إنّ اللّه أمر موسی أن یبنی مسجدا طاهرا لا یسكنه غیره و غیر هارون و ابنیه، و إنّ اللّه أمرنی أن أبنی مسجدا طاهرا لا یسكنه غیری و غیر أخی و ابنیه؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که رسول خدا (ص) در روز طائف، از میان همهٔ مردم، با من درگوشی سخن گفت و آن را طولانی کرد؛ پس ابوبکر و عمر گفتند: «ای رسول خدا! ما را رها کردی و با علی درگوشی سخن گفتی»، و پیامبر (ص) به آن دو فرمود: «من او را برای سخنِ درگوشی برنگزیدم، بلکه خدا مرا به این کار فرمان داد»؟
أنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أتعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ناجانی یوم الطّائف دون النّاس فأطال ذلك، فقال أبو بكر و عمر: یا رسول اللّه؛ ناجیت علیّا دوننا. فقال لهما النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: ما أنا انتجیته، بل اللّه أمرنی بذلك؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که در ستایش و برتری او، به اندازهٔ آنچه خدا دربارهٔ من در قرآن نازل کرده است، نازل شده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد نزل فی القرآن بمدحه و فضله ما أنزل اللّه فیّ؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدا او را ولیّ (دوست و یار) خود نامیده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد سمّاه اللّه ولیّه غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدا در ده آیه از قرآن او را مؤمن نامیده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد سمّاه اللّه فی عشر آیات من القرآن مؤمنا غیری؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدای برتر دربارهٔ او نازل کرده باشد: «ا فمن کان مؤمنا کمن کان کافرا لا یستوون» (آیا کسی که مؤمن است مانند کسی است که کافر است؟ این دو یکسان نیستند)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری أنزل اللّه - تعالی فیه -: «ا فمن كان مؤمنا كمن كان كافرا لا یستوون».
منابع (۱)
- السجدة/ 18.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که دربارهٔ او نازل شده باشد: «اَلسّابِقُونَ السّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ» (پیشتازانِ پیشتاز، همان نزدیکان به خدا هستند)؛ و من در این امت، پیشتاز به سوی خدا و پیامبرش بودم؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری نزلت فیه: اَلسّابِقُونَ السّابِقُونَ * أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ . فكنت سابق هذه الأمّة إلی اللّه و رسوله؟.
منابع (۱)
- الواقعة/ 10.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که وقتی این آیه نازل شد: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» (تو تنها هشداردهندهای و برای هر مردمی هدایتکنندهای هست)، رسول خدا (ص) دربارهٔ او فرموده باشد: «من هشداردهندهام و علی هدایتکننده است»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری لمّا نزلت: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ قال فیه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنا المنذر و علیّ الهادی؟.
منابع (۱)
- الرعد/ 7.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که در حال رکوع زکات (بخشش مال در راه خدا) داده باشد و این آیه دربارهٔ او نازل شده باشد:
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری آتی الزّكاة و هو راكع فنزلت فیه:
«إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ» (سرپرست شما تنها خدا و پیامبر او و مؤمنانی هستند که نماز را برپا میدارند و در حال رکوع زکات میدهند)؟
إِنَّما وَلِیُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ ؟.
منابع (۱)
- المائدة/ 55.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدای توانا و باشکوه دربارهٔ او میفرماید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» (ای کسانی که ایمان آوردهاید! از خدا اطاعت کنید و از پیامبر و صاحبان فرمان از میان خودتان اطاعت کنید)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری یقول اللّه - عزّ و جلّ - فیه: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ ؟.
منابع (۱)
- النساء/ 59.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که دربارهٔ او نازل شده باشد: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» (و دیگران را بر خودشان مقدم میدارند، هرچند خودشان سخت نیازمند باشند؛ و کسانی که از بخلِ درونِ خود حفظ شوند، همان رستگاراناند)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری نزلت فیه: وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ؟.
منابع (۱)
- الحشر/ 9.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدا دربارهٔ او و فرزندانش نازل کرده باشد: «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً * إِنَّما نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللّهِ لا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزاءً وَ لا شُکُوراً» (و خوراک را در حالی که به آن علاقه دارند به تهیدست و یتیم و اسیر میبخشند؛ ما تنها برای رضای خدا به شما خوراک میدهیم و از شما نه پاداشی میخواهیم و نه سپاسی)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری أنزل اللّه فیه و فی ولده: وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْكِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً * إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللّهِ لا نُرِیدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً ؟.
منابع (۱)
- الإنسان/ 8 و 9.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که دربارهٔ او نازل شده باشد: «لا یَسْتَوِی مِنْکُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِکَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا» (کسانی از شما که پیش از پیروزی در راه خدا مال بخشیدند و جنگیدند، با دیگران برابر نیستند؛ آنان مقامی بزرگتر از کسانی دارند که پس از آن بخشیدند و جنگیدند)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری نزلت فیه: لا یَسْتَوِی مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا ؟.
منابع (۱)
- الحدید/ 10.
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدا دربارهٔ او نازل کرده باشد: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ کَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فِی سَبِیلِ اللّهِ لا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللّهِ» (آیا آب دادن به حاجیان و آباد کردن مسجدالحرام را همانند کار کسی قرار دادهاید که به خدا و روز قیامت ایمان آورده و در راه خدا جهاد کرده است؟ اینان نزد خدا برابر نیستند)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد أنزل اللّه فیه: أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فِی سَبِیلِ اللّهِ لا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللّهِ غیری؟.
منابع (۱)
- التوبة/ 19.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدای توانا و باشکوه در قرآن به دوستیِ او فرمان داده باشد، آنجا که میفرماید: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی» (بگو: من بر این کار مزدی از شما نمیخواهم، مگر دوستیِ خویشاوندانم)؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم من أمر اللّه - عزّ و جلّ - بمودّته فی القرآن حیث یقول: قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی ، غیری؟.
منابع (۱)
- الشوری/ 23.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که خدای برتر نور او را از آسمان کامل کرده باشد، آنگاه که فرمود:
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد تمّم اللّه - تعالی - نوره من السّماء حین قال:
«وَ آتِ ذَا الْقُرْبی حَقَّهُ» (و حق خویشاوند را بپرداز)، جز من؟
وَ آتِ ذَا الْقُرْبی حَقَّهُ غیری؟.
منابع (۱)
- الإسراء/ 26.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! پس شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که پدرش، جز پدر من، رسول خدا (ص) را یاری کرده و سرپرستیاش را به عهده گرفته باشد؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد نصر أبوه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و كفله غیر أبی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که خدا فاطمه — دختر پیامبر خدا (ص)، پارهٔ تن او و سرور زنان جهانیان — را به همسری او درآورده باشد؛ همان که مادرش نخستین کسی بود که به خدا و پیامبرش ایمان آورد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری زوّجه اللّه بفاطمة بنت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و بضعة منه و سیّدة نساء العالمین، و أمّها أوّل من آمن باللّه و رسوله؟.
منابع (۱)
- أهل الجنّة. ورد فی محاسن الأزهار ص 601. مرسلا. و فی كتاب الولایة ص 166 الحدیث 10. عن ابن عقدة، عن علی بن محمد بن حبیبة الكندی، عن حسن بن حسین، عن أبی غیلان سعد بن طالب الشیبانی، عن إسحاق، عن أبی الطفیل، عن علی علیه السّلام. و ورد سیّدة نساء هذه الأمّة فی مناقب علی ابن أبی طالب لابن مردویه ص 130 الحدیث 162. عن ابن مردویه، عن "أبی بكر احمد بن محمد بن أبی دارم، عن المنذر بن محمد، عن أبیه، عن عمه، عن
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که دو نوهٔ دختری همچون دو فرزندم حسن و حسین داشته باشد که دو نوهٔ پیامبر خدا (ص) و دو سرور جوانان بهشت هستند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری له سبطان مثل ولدیّ الحسن و الحسین سبطی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و سیّدی شباب أهل الجنّة؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا میدانید که روزی حسن و حسین نزد پیامبر خدا (ص) بودند و بازی میکردند، و پیامبر خدا (ص) دو بار فرمود: «آفرین ای حسن!» فاطمه گفت: «پدر جان، حسین از حسن کوچکتر است و توان کمتری از او دارد.» پیامبر خدا (ص) به او فرمود: «ای فاطمه، آیا راضی نمیشوی که من بگویم: آفرین ای حسن! و جبرئیل بگوید: آفرین ای حسین!»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل تعلمون أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم كان عنده الحسن و الحسین و هما یلعبان، فجعل رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یقول: هیّ یا حسن مرّتین. فقالت فاطمة: یا أبه؛ إنّ الحسین لأصغر من الحسن و أضعف ركنا منه. فقال لها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا فاطمة؛ ألا ترضین أن أقول أنا: هیّ یا حسن، و یقول جبریل: هیّ یا حسین؟.
گفتند: «خدایا، آری.»
قالوا: اللهم نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که پسرعمویی همچون پسرعمویم پیامبر خدا (ص) داشته باشد و خویشاوندیاش به او از من نزدیکتر باشد؟
أنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد له مثل ابن عمّی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و أقرب إلیه رحما منّی؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که عمویی همچون عمویم حمزه بن عبدالمطلب — شیر خدا و شیر پیامبر خدا و سرور شهیدان نزد خدا — داشته باشد؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد له عمّ مثل عمّی حمزة بن عبد المطّلب أسد اللّه و أسد رسول اللّه و سیّد الشّهداء عند اللّه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که برادری همچون برادرم جعفر داشته باشد که به دو بال آراسته شده و به گوهر نگارین است، و با آن دو بال همراه فرشتگان در بهشت هر جا که بخواهد پرواز میکند؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد له أخ مثل أخی جعفر المزیّن بالجناحین الموشّی بالجوهر یطیر بهما مع الملائكة فی الجنّة حیث یشاء؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، پس آیا هیچیک از شما و هیچیک از مردم، چنین برتری و چنین جایگاهی نزد خدا و نزد پیامبر خدا (ص) دارد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، فهل لأحدكم و لأحد من النّاس مثل هذا الفضل و هذه المنزلة عند اللّه و عند رسول اللّه [صلّی اللّه علیه و آله و سلّم]؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که پیامبر خدا (ص) او را در خانواده و دارایی خود جانشین کرده باشد و در طلاق همسرانش او را همچون خودش قرار داده باشد؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری خلّفه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی أهله و ماله، و جعله فی طلاق أزواجه مثل نفسه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که هنگام رحلت پیامبر خدا (ص) همان کارهای او را بر عهده گرفته باشد که من بر عهده گرفتم، تا آنجا که جان پیامبر بر دست او برآمد؛ زیرا پیامبر این کار را ویژهٔ او ساخته بود و برای او دعا کرده بود که این کار را از جانب پیامبر بر عهده بگیرد؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ولی من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ما ولیته عند موته، حتّی سالت نفسه بیده، باختصاصه إیّاه بذلك، و دعائه له أن یلی ذلك منه؟.
گفتند: «خدایا، نه.»
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که تسلیتِ خدای عزیز و بزرگ به او رسیده باشد؟ آنگاه که هنگام وفات رسول خدا (ص)، جبرئیل (ع) ما را صدا زد؛ در حالی که در خانه کسی جز من و فاطمه و حسن و حسین نبود و پیکر رسول خدا (ص) پوشیده در پارچهای، در میان ما آرمیده بود. جبرئیل گفت: سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد. سلام بر شما ای خاندان پیامبر! «کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ» (هر کسی چشندهٔ مرگ است و پاداشهای شما فقط در روز قیامت به طور کامل به شما داده میشود؛ پس هر کس از آتش دور شود و به بهشت درآید، رستگار شده است؛ و زندگی دنیا جز کالای فریب نیست). در خدای عزیز و بزرگ، جایگزینی برای هر مصیبت، جانشینی برای هر ازدسترفته و جبرانی برای هر چه از کف رفته هست؛ پس به خدای عزیز و بزرگ اعتماد کنید و فقط به او امید ببندید. بدانید مصیبتزدهٔ واقعی کسی است که از پاداش محروم بماند. و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری جاءته التّعزیة من اللّه - عزّ و جلّ - حین هتف بنا جبرائیل علیه السّلام عند موت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و لیس فی البیت إلاّ أنا و فاطمة و الحسن و الحسین، و رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مسجّی بیننا، فقال: السّلام علیكم و رحمة اللّه و بركاته. السّلام علیكم أهل البیت. كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ . إنّ فی اللّه - عزّ و جلّ - عوضا من كلّ مصیبة، و خلفا من كلّ هالك؛ و دركا من كلّ فائت، فباللّه - عزّ و جلّ - فثقوا، و إیّاه فارجوا؛ و اعلموا أنّ المصاب من حرم الثّواب. و السّلام علیكم و رحمة اللّه و بركاته.
منابع (۱)
- آل عمران/ 185.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که همراه فرشتگان، بستن چشمان رسول خدا (ص) را بر عهده گرفته باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد ولی غمض عینی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مع الملائكة غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که همراه فرشتگانِ مقرب، غسل دادن رسول خدا (ص) را با نسیم آسایش و گیاهان خوشبو بر عهده گرفته باشد، در حالی که فرشتگان هر طور میخواستم پیکرش را برایم میچرخاندند؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد ولی غسل رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالرّوح و الرّیحان مع الملائكة المقرّبین، یقلّبونه لی كیف أشاء غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) را کفن و حنوط کرده باشد (مواد خوشبو به پیکرش زده باشد)، در حالی که جبرئیل زمزمه و مناجات میکرد و من دستش را همراه دست خودم حس میکردم؟
فأنشدكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد كفّن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و حنّطه و جبرئیل یناجی، و أحسّ یده معی غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که به خاک سپردن رسول خدا (ص) و گذاشتن او در قبر و قرار دادنش در لحد (شکافِ درون قبر) را بر عهده گرفته باشد و آخرین نفر از مردم باشد که با او دیدار داشته است؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد تولّی دفن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و وضعه فی حفرته و لحّده و كان آخر النّاس عهدا به غیری؟.
منابع (۱)
- روضته. ورد فی مناقب علی بن أبی طالب لابن مردویه ص 130 الحدیث 162. عن ابن مردویه، عن أبی بكر احمد بن محمد بن أبی دارم، عن المنذر بن محمد، عن أبیه، عن عمه، عن أبیه، عن أبان بن تغلب، عن عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که بداند نماز خواندن بر رسول خدا (ص) چگونه است؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، أفیكم أحد غیری علم كیف الصّلاة علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که زره رسول خدا (ص)، سلاح، پرچم، انگشتر، مرکبها، کفش و چوبدست او را به ارث برده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری ورث درع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و سلاحه و رایته و خاتمه و دوابّه و نعله و قضیبه؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که بدهیها و وعدههای رسول خدا (ص) را به عهده گرفته و پس از او آنها را پرداخت و وفا کرده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد ضمن دیون رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و عداته و أدّاها بعده غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که بنا بر سخن پیامبر (ص)، با پیمانشکنان، ستمگرانِ منحرف و بیرونرفتگان از دین بجنگد؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد یقاتل النّاكثین و القاسطین و المارقین علی لسان النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «من بر سر نزول قرآن جنگیدم و تو بر سر تأویل (معنای حقیقی و مقصود اصلی) قرآن خواهی جنگید»؟
أنشدكم اللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّی قاتلت علی تنزیل القرآن و ستقاتل أنت علی تأویل القرآن. غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای پنج نفر! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) هزار کلمه به او آموخته باشد که هر کلمه، کلیدِ هزار کلمه است؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری علّمه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ألف كلمة كلّ كلمة مفتاح ألف كلمة؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای گروه پنجنفره! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی هست که از من به ناسخ و منسوخِ قرآن (حکمهای جایگزین و برداشتهشده) و به سنت داناتر باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد أعلم بناسخ القرآن و منسوخه و السّنّة منّی؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای گروه پنجنفره! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که از حلال و حرام از او پرسیده باشند و در پاسخ درمانده و مردد نشده باشد؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد سئل عن حلال و حرام فلم یكع عنه غیری؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای گروه پنجنفره! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «دلم برای تو میسوزد از کینههایی که در سینهٔ گروههایی علیه توست؛ کینههایی که تا مرا از دست ندهند آشکارش نمیکنند، و چون مرا از دست بدهند بر پایهٔ آن به مخالفت برمیخیزند»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّی لأرحمك من ضغائن فی صدور أقوام علیك لا یظهرونها حتّی یفقدونی، فإذا فقدونی خالفوا فیها؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
ای گروه پنجنفره! شما را به خدایی که معبودی جز او نیست و به حق پیامبرتان سوگند میدهم، آیا در میان شما کسی جز من هست که رسول خدا (ص) به او فرموده باشد: «تو پس از من ستمدیدهای»؟
نشدتكم باللّه الّذی لا إله إلاّ هو و بحقّ نبیّكم، أیّها النّفر الخمسة، هل فیكم أحد غیری قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أنت المظلوم من بعدی؟.
گفتند: خدایا، نه.
قالوا: اللهم لا.
و طلحه گفت: هرچه گفتی و ادعا کردی حق است، و هرچه از پیشگامی و برتری دلیل آوردی، به آن اقرار داریم و آن را میشناسیم.
و قال طلحة: كل الذی ذكرت و ادّعیت حق، و ما احتججت به من السابقة و الفضل نقرّبه و نعرفه.
سپس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
اکنون که به زیان خودتان اقرار کردید و این فضیلتها و ویژگیهای برتر من از زبان پیامبرتان (ص) برایتان روشن شد، باید تقوای خدای یگانهٔ بیشریک را پیشه کنید (از نافرمانیاش بپرهیزید). شما را از خشم خدا بازمیدارم؛ پس خود را در برابر خشم او قرار ندهید.
أما إذ أقررتم علی أنفسكم، و بان لكم ذلك من مناقبی و فضائلی من قول نبیّكم [صلّی اللّه و آله و سلّم]، فعلیكم بتقوی اللّه وحده لا شریك له، و أنهاكم عن سخط اللّه فلا تعرّضوا له.
حق را به صاحبش بازگردانید و از سنت پیامبرتان (ص) پیروی کنید؛ چرا که اگر با من مخالفت کنید با پیامبرتان مخالفت کردهاید، و اگر با پیامبرتان مخالفت کنید با خدا مخالفت کردهاید. همگی شما این سخن را از خود او شنیدهاید.
و ردّوا الحقّ إلی أهله، و اتّبعوا سنّة نبیّكم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم؛ فإنّكم إن خالفتمونی خالفتم نبیّكم، [و إن] خالفتم [نبیّكم] خالفتم اللّه. فقد سمع ذلك منه جمیعكم.
پس این کار را به کسی بسپارید که شایستهٔ آن است و حق اوست.
فادفعوها إلی من هو أهلها و هی له.
ای مردم! خدا را، خدا را دربارهٔ خودتان در نظر بگیرید؛ که به خدا سوگند، این فتنهای است کور و کر و لال و زمینگیرکننده.
أیّها النّاس؛ اللّه اللّه فی أنفسكم، فإنّها و اللّه الفتنة العمیاء الصّمّاء البكماء المقعدة.
تا کی خدا را نافرمانی میکنید؟
إلی متی تعصون اللّه؟.
چرا داوریِ خردها را برهم میزنید؟
لم تنقضون ترتیب الألباب؟.
چرا کسی را که خدای کریم و بسیار بخشنده پیش انداخته است، عقب میاندازید؟
لم تؤخّرون من قدّمه الكریم الوهّاب؟.
آیا شبیهترین مردم به رسول خدا (ص) را عقب میاندازید و بیشباهتترین مردم به او را پیش میاندازید؟!
أفأقرب النّاس شبها برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم تؤخّرون، و أبعد النّاس به شبها تقدّمون؟!!!.
چه شده است که فکر نمیکنید و عقلتان را به کار نمیگیرید؟!
ما لكم لا تتفكّرون و لا تعقلون؟!!!.
مگر نمیدانید که پس از امروز، هیچ جانی به ستم کشته نمیشود یا از گرسنگی نمیمیرد، و هیچ ستم و بیداد و فسادی در زمین رخ نمیدهد، مگر اینکه گناهش بر گردن کسی است که حق را از صاحبش برگردانده است؟ و به خدا سوگند که صاحب آن منم.
أما تعلمون أنّه ما من نفس تقتل ظلما أو تموت جوعا، و ما من ظلم أو جور أو فساد فی الأرض یكون بعد الیوم إلاّ و وزر ذلك علی من ردّ الحقّ عن أهله، و أنا و اللّه أهله؟.
بدانید! به خدا سوگند، من دلبستهٔ دنیای شما نیستم، و آنچه به شما گفتم نه برای فخرفروشی بود و نه برای ستودن خودم؛ تنها نعمت پروردگارم را بازگو کردم.
أما و اللّه ما أنا بالرّاغب فی دنیاكم، و لا قلت ما قلت لكم افتخارا و لا تزكیة لنفسی، و لكن حدّثت بنعمة ربّی.
و خوب میدانستم که شما این کار را نخواهید کرد، بر راه راست نخواهید ایستاد و بر من همنظر نخواهید شد؛ اما حجت را بر شما تمام میکنم و میان خود و شما نزد خدای عزوجل عذر میآورم، و خدا بر آنچه میکنید گواه است.
و لقد علمت أنّكم لن تفعلوا، و لن تستقیموا، و لن تجمعوا علیّ؛ لكنّی أحتجّ علیكم، و أقیم المعذرة إلی اللّه - عزّ و جلّ - بینی و بینكم، و اللّه الشّاهد علی ما تفعلون.
و درود خدا بر محمد و خاندانش باد.
و صلّی اللّه علی محمّد [و آله].
پس عبدالرحمان بن عوف به امام گفت: آیا این کار را به این شرط میپذیری که در میان ما به روش ابوبکر و عمر رفتار کنی؟
فقال له عبد الرحمن بن عوف: تأخذها علی أن تسیر فینا بسیرة أبی بكر و عمر؟.
امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
در میان شما به کتاب خدا و سنت پیامبرش (ص) رفتار میکنم.
أسیر فیكم بكتاب اللّه و سنّة نبیّه [صلّی اللّه علیه و آله و سلّم].
منابع (۱)
- ورد فی تفسیر أبی حمزة الثمالی ص 117 الحدیث 26. عن أبی طاهر محمد بن علی بن محمد البیع البغدادی، عن أبی احمد عبید اللّه بن محمد بن احمد بن أبی مسلم، عن أبی العباس احمد بن محمد بن سعید المعروف بابن عقدة الحافظ، عن جعفر بن محمد بن سعید الأحمسی، عن نصر بن مزاحم، عن أبی ساسان و أبی حمزة، عن أبی إسحاق السبیعی، عن عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام. و فی ص 137 الحدیث 47. عن ابن المغازلی، بالسند السابق. و فی 152 الحدیث 74.بالسند السابق. و فی ص 188 الحدیث 121. بالسند السابق. و فی 267 الحدیث 236.بالسند السابق. و فی ص 299 الحدیث 279. بالسند السابق. و فی ص 314 الحدیث 304. بالسند السابق. و فی ص 328 الحدیث 320. بالسند السابق. و فی 421. مرسلا
چون تصمیم گرفتند با عثمان بن عفان بیعت (پیمان فرمانبرداری) کنند، امام (ع) فرمود:
فلمّا عزموا علی بیعة عثمان بن عفّان قال علیه السّلام:
هیچکس پیش از من به سوی دعوت حق، پیوند خویشاوندی و بخششِ کریمانه نشتافت. و هیچ نیرو و توانی نیست مگر به یاری خدای والای بزرگ.
لم یسرع أحد قبلی إلی دعوة حقّ، وصلة رحم، و عائدة كرم. و لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه العلیّ العظیم.
منابع (۳)
- لن یسرع. ورد فی نسخة العطاردی ص 152.
- عادة. ورد فی نسخة العام 550 ص 75 ب.
- ورد فی تاریخ الطبری ج 3 ص 300. عن عمر بن شبة، عن علی بن محمد، عن وكیع، عن الأعمش، عن إبراهیم و محمد بن عبد اللّه الأنصاری، عن ابن أبی عروبة، عن قتادة، عن شهر بن جوشب و أبی مخنف، عن یوسف بن یزید، عن ابن عباس بن سهل و مبارك بن فضالة، عن عبید اللّه بن عمرو و یونس بن أبی إسحاق، عن عمرو بن میمون الأودی، عن علی علیه السّلام. و فی مختصر كتاب الموافقة ص 204. مرسلا. باختلاف.
پس سخنم را بشنوید و گفتارم را به دل بسپارید: چه بسا پس از امروز ببینید که بر سر این کار شمشیرها از غلاف کشیده میشود و به پیمانها خیانت میشود؛ تا جایی که دیگر همبستگی و جماعتی برایتان نمیماند، و برخی از شما پیشوایانِ اهل گمراهی و پیروانِ اهل نادانی میشوند.
فاسمعوا قولی، و عوا منطقی؛ عسی أن تروا هذا الأمر من بعد هذا الیوم تنتضی فیه السّیوف، و تخان فیه العهود، حتّی لا یكون لكم جماعة، و یكون بعضكم أئمّة لأهل الضّلالة، و شیعة لأهل الجهالة.
منابع (۲)
- المجمع. ورد فی المصدرین السابقین. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 91.مرسلا.
- ورد فی المصادر السابقة. باختلاف.
و هنگامی که عبدالرحمان بن عوف دستش را بر دست عثمان زد، امام (ع) به اطرافیان خود فرمود:
و لمّا صفق عبد الرحمن بن عوف یده علی ید عثمان قال علیه السّلام لمن حوله:
این مرد به سوی خویشاوندِ همسریِ خود گرایش یافت و دینش را پشت سر انداخت.
مال الرّجل إلی صهره، و نبذ دینه وراء ظهره.
ابن عوف سخن امام را برید و گفت: ای علی! مردم جز عثمان را نپذیرفتند.
فقطع علیه ابن عوف كلامه و قال: یا علی؛ قد أبی الناس إلاّ عثمان.
امیر مؤمنان (ع) فرمود:
فقال أمیر المؤمنین علیه السّلام:
ای عبدالرحمان! تو همان کاری را کردی که ابوبکر دربارهٔ عمر کرد، و حالِ تو همان است که خدای عزوجل دربارهٔ اهل گمراهی فرموده است: «إِنّا وَجَدْنا آباءَنا عَلی أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلی آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ» (ما پدرانمان را بر آیینی یافتیم و ما نیز پا جای پای آنان میگذاریم).
یا عبد الرّحمن؛ [إنّك] اقتدیت بأبی بكر فی عمر، و حالك ما قال اللّه - عزّ و جلّ - فی أهل الضّلالة: إِنّا وَجَدْنا آباءَنا عَلی أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلی آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ .
منابع (۱)
- الزخرف/ 23. و وردت الفقرات فی شرح الأخبار ج 2 ص 185 الحدیث 529.مرسلا عن الأعمش، عن عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام. و فی الجمل للمفید ص 122. مرسلا. باختلاف.
پس عبدالرحمان رو به ابوطلحه کرد و به او گفت: عمر به تو چه فرمانی داده است؟
فالتفت عبد الرحمن إلی أبی طلحة و قال له: ما الذی أمرك به عمر؟.
ابوطلحه گفت: اینکه هرکس همبستگیِ جمع را بشکند، او را بکشم.
قال أبو طلحة: أن أقتل من شقّ عصا الجماعة.
آنگاه پسر عوف به علی (ع) گفت: پس بیعت کن (پیمان فرمانبرداری ببند)، وگرنه راهی جز راه مؤمنان در پیش گرفتهای و آنچه به ما فرمان داده شده، دربارهٔ تو اجرا میکنیم.
فقال ابن عوف لعلی علیه السّلام: بایع إذن، و إلاّ كنت متّبعا غیر سبیل المؤمنین، و أنفذنا فیك ما أمرنا به.
پس علی (ع) فرمود:
فقال علی علیه السّلام:
شما خوب میدانید که من از دیگران به این کار سزاوارترم. به خدا سوگند، تا زمانی که کارهای مسلمانان روبهراه باشد و در آن جز بر شخص من ستمی نرود، گردن مینهم؛ زیرا پاداش و برتریِ این کار را میجویم، و به زرقوبرق و زیورهایی که شما بر سر آن با هم رقابت کردید بیاعتنایم.
لقد علمتم أنّی أحقّ بها من غیری. و اللّه لأسلمنّما سلمت أمور المسلمین، و لم یكن فیها جور إلاّ علیّ خاصّة؛ التماسا لأجر ذلك و فضله، و زهدا فیما تنافستموه من زخرفه و زبرجه.
منابع (۲)
- بالخلافة. ورد فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 6 ص 166. مرسلا.
- لأسلّمنّ. ورد فی نسخة العام 400 ص 66. و نسخة نصیری ص 25. و نسخة الآملی ص 46. و نسخة ابن أبی المحاسن ص 58. و نسخة عبده ص 178.
سپس امام (ع) رو به عبدالرحمن بن عوف کرد و به او فرمود:
ثم التفت علیه السّلام إلی عبد الرحمن بن عوف فقال له:
ای پسر عوف! دامادی و خویشاوندیای بود که روزگاری سود رساند.
یا ابن عوف؛ ختونة نفعت دهرا.
منابع (۱)
- حبوته حبو دهر. ورد فی تاریخ المدینة المنورة ج 3 ص 930. عن محمد، عن موسی بن عقبة، عن ابن شهاب، عن عروة، عن مروان بن الحكم. عن علی علیه السّلام. و فی تاریخ الطبری ج 3 ص 297. عن عمر بن شبّة، عن علی بن محمد، عن وكیع، عن الأعمش، عن إبراهیم و محمد بن عبد اللّه الأنصاری، عن ابن أبی عروة، عن قتادة، عن شهر بن حوشب و أبی مخنف، عن یوسف بن یزید، عن ابن عباس بن سهل و مبارك بن فضالة، عن عبید اللّه بن عمر بن الخطاب، عن علی علیه السّلام. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 12 ص 264. عن أبی الطفیل، عن علی علیه السّلام.
بدان! به خدا سوگند، تو از او جز همان امیدی را نداشتی که رفیقت از رفیقش داشت.
أما و اللّه ما أملت منه إلاّ ما أمل صاحبك من صاحبه.
به خدا سوگند، کار را به عثمان نسپردی مگر برای اینکه آن را به تو بازگرداند.
و اللّه ما ولّیت الأمر عثمان إلاّ لیردّه إلیك.
منابع (۱)
- إنّما آثرته بها لتنالها بعده. ورد فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 9 ص 55. مرسلا عن الشعبی، عن علی علیه السّلام.
خدا میان شما دو تن عطر مَنشِم بساید (جدایی و دشمنیِ سخت بیندازد)!
دقّ اللّه بینكما عطر منشم.
و خدا «کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ» هر روز در کاری است.
و اللّه كُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ .
منابع (۱)
- الرحمن/ 29.
پس عبدالرحمن بن عوف، در حالی که امام را به کشتن تهدید میکرد، گفت: بیعت کن ای علی، و راهی به زیان خودت باز مگذار!
فقال عبد الرحمن بن عوف: بایع یا علی، و لا تجعل علی نفسك سبیلا؛ مهدّدا إیّاه بالقتل.
پس امام (ع) دستهایش را به سوی آسمان بالا برد و فرمود:
[فرفع علیه السّلام یدیه إلی السماء و قال:]
خدایا، گواه باش! و کافی است که خدا میان من و شما گواه باشد.
اللّهمّ اشهد، و كفی باللّه شهیدا بینی و بینكم.
سپس به آنان فرمود:
[ثم قال لهم:]
میشنوم و فرمان میبرم و پیروی میکنم و شکیبایی میورزم تا خدا پیروزی و گشایش را از نزد خود بیاورد.
أسمع و أطیع و أتّبع و أصبر حتّی یأتی اللّه بالفتح من عنده.
کار، کارِ شماست؛ پس هر چه به نظرتان میرسد بکنید.
شأنكم فاصنعوا ما بدا لكم.
پس امام (ع) بیعت کرد و در همان حال میفرمود:
فبایع علیه السّلام و هو یقول:
خدا و پیامبرش راست گفتند.
صدق اللّه و رسوله.
سپس امام (ع) فرمود:
ثم قال علیه السّلام:
این نخستین روزی نیست که علیه ما پشتبهپشت هم دادید تا ما را از حقمان کنار بزنید و خودتان آن را تصاحب کنید؛ «فَصَبْرٌ جَمِیلٌ وَ اللّهُ الْمُسْتَعانُ عَلی ما تَصِفُونَ» پس کار من شکیباییِ نیکوست، و در برابر آنچه میگویید از خدا یاری خواسته میشود.
لیس هذا بأوّل یوم تظاهرتم فیه علینا من دفعنا عن حقّنا و الاستئثار علینا؛ فَصَبْرٌ جَمِیلٌ وَ اللّهُ الْمُسْتَعانُ عَلی ما تَصِفُونَ .
منابع (۱)
- یوسف/ 18.
تا زمانی که شما بر راه درست بمانید، من هم با شما بر همان راه میمانم؛ اما هرگاه پیمانشکنی کنید، دگرگون میشوم، «وَ اللّهُ عَلی ما نَقُولُ وَکِیلٌ» و خدا بر آنچه میگوییم گواه و ناظر است.
أستقیم لكم ما استقمتم؛ فإذا غدرتم تغیّرت، وَ اللّهُ عَلی ما نَقُولُ وَكِیلٌ .
منابع (۱)
- القصص/ 28.
سپس امام (ع) برخاست و از مجلس بیرون رفت و در همان حال میفرمود:
ثم قام علیه السّلام و خرج من المجلس و هو یقول:
بهزودی آنچه نوشته و مقرر شده، به سرانجامِ خود میرسد.
سیبلغ الكتاب أجله.
منابع (۱)
- ورد فی تاریخ المدینة المنورة ج 3 ص 930. عن محمد، عن موسی بن عقبة، عن ابن شهاب، عن عروة، عن مروان بن الحكم. عن علی علیه السّلام. و فی تاریخ الطبری ج 3 ص 297. عن عمر بن شبّة، عن علی بن محمد، عن وكیع، عن الأعمش، عن إبراهیم و محمد بن عبد اللّه الأنصاری، عن ابن أبی عروة، عن قتادة، عن شهر بن حوشب و أبی مخنف، عن یوسف بن یزید، عن ابن عباس ابن سهل و مبارك بن فضالة، عن عبید اللّه بن عمر بن الخطاب، عن علی علیه السّلام. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 9 ص 51. عن الشعبی، عن علی علیه السّلام. و فی ص 55. بالسند السابق. و فی ج 12 ص 264. عن أبی الطفیل، عن علی علیه السّلام. و فی شرح الأخبار ج 2 ص 185 الحدیث 529.مرسلا عن الأعمش، عن عامر بن واثلة، عن علی علیه السّلام. و فی الكامل فی التاریخ ج 2 ص 464. عن عمر بن میمون الأزدی، عن علی علیه السّلام. و فی محاسن الأزهار ص 575. عن أبی عبد اللّه محمد بن احمد بن الولید القرشی، عن جعفر بن احمد بن أبی یحیی، عن احمد بن أبی الحسن الكنی، عن أبی الحسن علی بن الحسن الحسن بن علی أبی طالب الفرزادی و أبی رشید بن عبد الحمید بن قاسوری الرازی عبد الوهاب بن أبی العلا بن بعدویه السمان، عن علی بن الحسین بن محمد بن الحسین بن احمد بن الحسین بن مردك، عن أبیه الحسین بن محمد بن الحسین بن احمد بن الحسین بن مردك عن أبی داوود سلیمان بن حاوك، عن أبی الحسین احمد بن الحسین بن هارون الهارونی، عن أبی الفضل زید بن علی الزیدی، عن أبی محمد عبد اللّه بن بشر بن مجالد بن
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۳۱۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن





