کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۸۵۱ دقیقه خواندن

بدرقهٔ ابوذر به تبعیدگاه ربذه

سخنی دیگر از او (ع) خطاب به ابوذر ـ که خدا رحمتش کند ـ

بدرقهٔ ابوذر به تبعیدگاه ربذهمیان ۲۹ تا ۳۱ قمدینه، هنگام بدرقهٔ ابوذر در راه ربذهتاریخ محتمل

عثمان ابوذر را از مدینه به ربذه تبعید کرد. امام همراه حسن، حسین، عقیل و عمار او را تا بیرون شهر بدرقه کرد و هنگام خداحافظی این سخن را به او گفت.

خطاب به: ابوذر غفاری

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۱۳۰

روی خط زمان

وقتی عثمان بن عفان، ابوذر را از شهر پیامبر (ص) به سوی ربذه (بیابانی نزدیک مدینه) بیرون کرد، امیر مؤمنان و حسن و حسین (ع) و عقیل و عمار بن یاسر ـ که خدا از آنان خشنود باد ـ او را بدرقه کردند.

لمّا أخرجه عثمان بن عفان من مدینة الرسول صلّی اللّه علیه و آله و سلم إلی الربذة، شیّعه أمیر المؤمنین و الحسن و الحسین علیهم السّلام و عقیل و عمّار بن یاسر رضی اللّه عنهم.

هنگام خداحافظی، امیر مؤمنان (ع) به او فرمود:

فلمّا كان عند الوداع قال له أمیر المؤمنین علیه السّلام:

ای ابوذر! تو فقط برای خدا ـ خدای پاک ـ به خشم آمدی؛ پس به کسی امید ببند که برایش به خشم آمدی. این قوم بر سر دنیایشان از تو ترسیدند، و تو بر سر دینت از آنان ترسیدی؛ پس با کینه و دشمنی تو را آزمودند، و به بیابان تبعیدت کردند.

یا أبا ذرّ؛ إنّك إنّما غضبت للّه - سبحانه - فارج من غضبت له. إنّ القوم خافوك علی دنیاهم، و خفتهم علی دینك؛ فامتحنوك بالقلی، و نفوك إلی الفلا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰
منابع (۳)
  1. ورد فی الكافی للكلینی ج 8 ص 175 الحدیث 251. عن سهل، عن محمد بن الحسن، عن محمد بن حفص التمیمی، عن أبی جعفر الخثعمی، عن علی علیه السّلام. و فی كشف الغمة ج 3 ص 138. مرسلا عن علی الرضا، عن علی علیهما السّلام.
  2. عزّ و جلّ. ورد فی المصدرین السابقین.
  3. ورد فی السقیفة و فدك ص 78. عن عبد الرزاق، عن أبیه، عن عكرمة، عن ابن عباس، عن علی علیه السّلام. و ورد فأرحلوك عن الفناء، و امتحنوك بالبلاء فی الكافی للكلینی. بالسند السابق.

پس آنچه را بر سرش از تو ترسیدند در دست خودشان رها کن، و با آنچه بر سرش از آنان ترسیدی از دستشان بگریز.

فاترك فی أیدیهم ما خافوك علیه، و اهرب منهم بما خفتهم علیه.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰

چقدر آنان به چیزی که تو از آن بازشان داشتی نیازمندند، و چقدر تو از چیزی که از تو دریغ کردند بی‌نیازی!

فما أحوجهم إلی ما منعتهم عنه، و ما أغناك عمّا منعوك [منه].

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰

و به‌زودی خواهی دانست که فردا چه کسی سود برده، و به چه کسی بیشتر حسادت می‌کنند.

و ستعلم من الرّابح غدا، و الأكثر حسّدا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰
منابع (۱)
  1. خسرا. ورد فی هامش نسخة ابن المؤدب ص 110. و ورد حسرا فی الأخبار و الآثار ج 1 ص 89. مرسلا.

به خدا سوگند، اگر آسمان‌ها و زمین‌ها بر بنده‌ای بسته شوند، و او از خدا ـ خدای برتر ـ پروا کند، خدا از میان آن‌ها راه نجاتی برایش باز می‌کند.

و اللّه لو أنّ السّماوات و الأرضین كانتا علی عبد رتقا، ثمّ اتّقی اللّه - تعالی - لجعل اللّه له منهما مخرجا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰
منابع (۳)
  1. ورد فی الكافی للكلینی ج 8 ص 175 الحدیث 251. عن سهل، عن محمد بن الحسن، عن محمد بن حفص التمیمی، عن أبی جعفر الخثعمی، عن علی علیه السّلام. و فی السقیفة و فدك ص 78. عن عبد الرزاق، عن أبیه، عن عكرمة، عن ابن عباس، عن علی علیه السّلام. و فی كشف الغمة ج 3 ص 138. مرسلا عن علی الرضا، عن علی علیهما السّلام.
  2. و الأرض. ورد فی نسخة الآملی ص 107. و نسخة ابن أبی المحاسن ص 155.و نسخة الإسترابادی ص 174.
  3. عزّ و جلّ. ورد فی الكافی للكلینی. بالسند السابق.

ای ابوذر! جز حق چیزی همدم تو نشود، و جز باطل چیزی تو را به وحشت نیندازد.

یا أبا ذرّ؛ ف لا یؤنسنّك إلاّ الحقّ، و لا یوحشنّك إلاّ الباطل.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰
منابع (۱)
  1. ورد فی السقیفة و فدك. بالسند السابق.

اگر دنیای آنان را می‌پذیرفتی دوستت می‌داشتند، و اگر سهمی از آن برمی‌داشتی خیالشان از تو آسوده می‌شد.

فلو قبلت دنیاهم لأحبّوك، و لو قرضت منها لأمنوك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۳۰

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۳۹۰. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن