کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۴۵۱ دقیقه خواندن

فرمانروایان سخن؛ پس از بند آمدن زبان جعده

سخنی از امام (ع) خطاب به خواهرزاده‌اش جعده بن هبیره

میان ۳۶ تا ۴۰ قاحتمالاً کوفه (منبر مسجد)تاریخ تقریبی

امام به خواهرزاده‌اش جعدة بن هبیرة مخزومی (فرزند ام‌هانی) گفت یک روز برای مردم خطبه بخواند. جعدة بالای منبر ماند و زبانش بند آمد. امام خودش بالای منبر رفت و خطبه‌ای بلند خواند؛ سید رضی (گردآورندهٔ نهج‌البلاغه) همین بخش را از آن آورده است. سال و ماه آن در منابع نیامده. چون جعدة در کوفه با امام بود، به احتمال در دوران خلافت و در کوفه گفته شده است.

خطاب به: مردم حاضر در مسجد، و جعدة بن هبیرة خواهرزادهٔ امام

روزی که امام به او فرمان داد برای مردم سخنرانی کند.

لمّا أمره أن یخطب الناس یوما.

پس او بالای منبر رفت، اما زبانش بند آمد و نتوانست سخن بگوید.

فصعد المنبر فحصر، و لم یستطع الكلام

آنگاه امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

بدانید که زبان پاره‌ای از انسان است؛ هرگاه زبان سر باز زند، سخن او را یاری نمی‌کند، و هرگاه زبان گشوده شود، گفتار به او مهلت نمی‌دهد.

ألا إنّ اللّسان بضعة من الإنسان، فلا یسعده القول إذا امتنع، و لا یمهله النّطق إذا اتّسع.

منابع (۲)
  1. (**) من: ألا إنّ اللّسان. إلی: غصونه. ورد فی خطب الرضی تحت الرقم 233.
  2. یكلّ بكلاله إذا كلّ، و یرتجل لارتجاله إذا ارتجل. ورد فی محاضرات الأدباء ج 1 ص 137. مرسلا.

و ما فرمانروایان سخنیم؛ ریشه‌های سخن در ما فرو رفته و شاخه‌هایش بر ما فرو آویخته است.

و إنّا لأمراء الكلام، و فینا تنشّبت عروقه، و علینا تهدّلت غصونه.

منابع (۲)
  1. انتشبت ورد فی نسخة ابن شذقم ص 497.
  2. تشبّثت فروعه. ورد فی غرر الحكم ج 1 ص 163 الحدیث 23. مرسلا.

هشیار باشید! ما بیهوده سخن نمی‌گوییم؛ بلکه خاموش می‌مانیم و عبرت می‌گیریم، و سخن می‌گوییم و راه نشان می‌دهیم.

ألا و إنّا لا نتكلّم هذرا؛ بل نسكت معتبرین، و ننطق مرشدین.

منابع (۱)
  1. ورد فی محاضرات الأدباء.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۲۵۷. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن