کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۰۲۱ دقیقه خواندن

پاسخ به تهمت بنی‌امیه دربارهٔ خون عثمان

سخنی از امام (ع) هنگامی که خبر یافت بنی‌امیه او را به دست داشتن در خون عثمان متهم کرده‌اند

آغاز خلافت و جنگ جملمیان ۳۶ تا ۳۷ قنامشخصتاریخ تقریبی

امام خبر یافت که بنی‌امیه او را در خون عثمان شریک می‌دانند و به او تهمت می‌زنند. پاسخ داد که دروغ می‌گویند و فقط پادشاهی می‌خواهند. به سابقه‌اش در اسلام و آگاهی خود آنان از او استناد کرد و آیهٔ ۱۵۲ سورهٔ اعراف را دربارهٔ دروغ‌بندان خواند. جای دقیق و تاریخ سخن در منابع نیامده. جایگاه آن در این بخش از کتاب، میان سخنان آستانهٔ جنگ جمل است؛ این جایگاه آن را به احتمال در سال ۳۶ می‌گذارد، ولی سال ۳۷ (زمان صفین) هم ممکن است.

خطاب به: مردم (در پاسخ به اتهام بنی‌امیه)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۷۵

دروغ گفتند! آنان فقط فرمانروایی را می‌خواهند.

كذبوا. إنّما یریدون الملك.

آنان فقط فرمانروایی را می‌خواهند.

إنّما یریدون الملك.

اگر می‌دانستم آنچه در دل‌های بنی‌امیه است از میان می‌رود، میان رکن و مقام (گوشهٔ کعبه و جایگاه ابراهیم) پنجاه سوگندِ پیاپی برایشان می‌خوردم که به خدا سوگند، ذره‌ای به خون عثمان آلوده نشده‌ام.

و لو أعلم أنّ بنی أمیّة یذهب ما فی نفوسهم، لحلفت لهم خمسین یمینا مردّدة بین الرّكن و المقام، و اللّه ما ندیت من دم عثمان بشیء.

منابع (۱)
  1. ورد فی كنز العمال ج 13 ص 91 الحدیث 36312. مرسلا عن أبی حصین، عن علی علیه السّلام. و فی تاریخ المدینة المنورة ج 4 ص 1269. عن یحیی، عن ابن إدریس، عن محمد بن قیس الأسدی، عن علی بن ربیعة الوالبی، عن علی علیه السّلام. و فی المطالب العالیة ج 8 ص 613 كتاب الفتن الباب 19 الحدیث 4398. عن مسدد، عن عبد اللّه بن زنیج، عن أبی موسی، عن عبد اللّه بن أبی سفیان، عن علی علیه السّلام. باختلاف بین المصادر.

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

مگر شناختِ بنی‌امیه از من، آنان را از تهمت زدن و عیب‌جویی از من بازنداشت؟!

أ و لم ینه بنی أمیّة علمها بی عن قرفی؟!.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۵
منابع (۱)
  1. قرافی. ورد فی لسان العرب ج 9 ص 280. مرسلا. و ورد قرفتی فی مجمع البحرین ج 3 ص 492. مرسلا.

مگر پیشینهٔ من، جلوی نادانان را از تهمت زدن به من نگرفت؟!

أ و ما وزع الجهّال سابقتی عن تهمتی؟!.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۵

آنچه خدا با آن پندشان داده، رساتر از زبان من است.

و لما وعظهم اللّه به أبلغ من لسانی.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۵

من در حجت و دلیل، حریفِ از دین بیرون‌رفتگان و دشمنِ پیمان‌شکنانِ شکاکم. نمونه‌ها بر کتاب خدای برتر عرضه می‌شود و بندگان به آنچه در سینه‌هاست جزا داده می‌شوند.

أنا حجیج المارقین، و خصیم النّاكثین المرتابین، و علی كتاب اللّه - تعالی - تعرض الأمثال، و بما فی الصّدور یجازی العباد.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۵
منابع (۱)
  1. تجازی. ورد فی نسخة ابن أبی المحاسن ص 68. و نسخة عبده ص 179.و نسخة الصالح ص 103.

ما شنیده‌ایم که خدا می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَیَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُفْتَرِینَ»؛ به کسانی که گوساله را به پرستش گرفتند، به‌زودی خشمی از پروردگارشان و خواری در زندگی این دنیا خواهد رسید؛ و دروغ‌بندان را این‌گونه جزا می‌دهیم.

إنّا سمعنا اللّه یقول: إِنَّ الَّذِینَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَیَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ كَذلِكَ نَجْزِی الْمُفْتَرِینَ .

منابع (۱)
  1. الأعراف/ 152.

ما جز این نمی‌بینیم که این گروه دروغِ بزرگی بسته‌اند، و من جز این نمی‌بینم که همین دروغ به‌زودی دامنگیرشان خواهد شد.

و ما نری القوم إلاّ قد افتروا فریة، و ما أراها إلاّ ستصیبهم.

منابع (۱)
  1. ورد فی مسند علی بن أبی طالب للسیوطی ج 1 ص 363 الحدیث 1151. مرسلا.و فی كنز العمال ج 2 ص 412 الحدیث 4380. مرسلا.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۲۶. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن