
داوری، خوارج و از دست رفتن مصردومة الجندل، میان عراق و شام
دیدار داوران و رأی آنان
داوران در دومة الجندل، میان عراق و شام، دیدار کردند. به روایت مشهور، ابوموسی پذیرفت هر دو، علی و معاویه، کنار گذاشته شوند و این را اعلام کرد، اما عمرو عاص پس از او معاویه را بر سر کار نگه داشت. علی اعلام کرد این رأی بر پایهٔ قرآن نیست و از آن پیروی نمیکند.
دیدگاههای دیگر دربارهٔ تاریخ:
- شعبان ۳۸ ق (حدود ژانویه ۶۵۹ م) در اذرح (گزارشی در طبری)
- دو دیدار: دومة الجندل حدود رمضان ۳۷ ق و اذرح حدود شعبان ۳۸ ق (مادلونگ و برخی پژوهشگران)
- رمضان ۳۸ ق (فوریه ۶۵۹ م) (ویکیشیعهٔ انگلیسی)
- نشست دومةالجندل شاید حدود سه هفته طول کشیده و تا میانهٔ آوریل ۶۵۸ م ادامه یافته باشد (ویکیپدیای انگلیسی)
سخنان این رخداد
- خطبه ۵۷نیرنگ عمرو عاص به ابوموسی در حکمیتستایش از آنِ خداست، هرچند روزگار گرفتاریِ سنگین و رویدادی بزرگ پیش آوَرَد؛ چراکه هر کس از مرگ بترسد از آن رهایی نمییابد، و به هر کس که ماندن را دوست بدارد ماندگاری نمیبخشند؛ و هر کس در پیِ آرزویش بتازد، با فرارسیدنِ مرگش به زمین میخورد. گواهی میدهم که جز…
- خطبه ۵۹فراخواندن کوفیان به جهاد با شامیانستایش از آنِ خداست که با آفریدههایش بر آفریدگان خود آشکار شده و با برهانش بر دلهایشان نمایان است. آفریدگان را بیآنکه از پیش بیندیشد و بسنجد آفرید؛ زیرا فکر کردن تنها درخور کسانی است که درون و اندیشه دارند، و او در ذات خود درون و اندیشهای ندارد.
- سخن ۱۱۸پند به عمرو عاص دربارهٔ پیروی از حقسخنی از امام (ع) در پند دادن به عمرو عاص: برترینِ مردم نزد خدای توانا و بزرگ کسی است که عمل کردن به حق را بیشتر دوست داشته باشد، هرچند به او کاستی برساند و او را به اندوه و سختی بیندازد.
- نامه ۶۹هشدار به ابوموسی اشعری هنگام داوریاز بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عبدالله بن قیس.