
داوری، خوارج و از دست رفتن مصرحروراء، روستایی نزدیک کوفه
بازگشت به کوفه و جدا شدن خوارج در حروراء
در راه بازگشت از صفین، علی در «حاضرین» نامهای پرمهر و پندآموز برای فرزندش حسن نوشت. وقتی به کوفه رسید، حدود دوازده هزار نفر از سپاهش با شعار «داوری تنها از آن خداست» پذیرش داوری را گناه دانستند و به روستای حروراء رفتند. علی و ابنعباس با آنان گفتوگو کردند و بسیاری بازگشتند.
دیدگاههای دیگر دربارهٔ تاریخ:
- زمان دقیق جدایی در منابع ثبت نشده است؛ پس از بازگشت از صفین (طبری و ویکیپدیا)
سخنان این رخداد
- خطبه ۳یگانگی خدا، پس از بازگشت از صفینستایش از آنِ خداست؛ خدایی که ستایشِ خود را به دل بندگانش انداخت، و آنان را با سرشتی آشنا به پروردگاریِ خویش آفرید. با آفریدههایش بر هستیِ خود دلیل آورد، و با نوپدید بودنِ آفریدههایش بر ازلی بودن (بیآغاز بودن) خود گواهی داد، و با شباهتِ آفریدهها به یکدیگر…
- سخن ۲معنای قضا و قدر؛ پاسخ به پیرمرد شامیآری، ای برادر شامی!
- سخن ۴۰بیماری و آمرزش گناه؛ در بازگشت از صفینچرا تو را رنگپریده و تکیده میبینم؟ این از چیست؟ آیا از بیماری است؟
- سخن ۱۳۱یاد خباب و سلام بر اهل گورهای کوفهخدا خَبّاب را رحمت کند! از سرِ شوق اسلام آورد، به فرمانبرداری هجرت کرد، جهادگرانه زیست، در پایان به بلایی در تنش آزموده شد، به اندازهٔ نیاز قناعت کرد و از خدا خشنود بود. سپس امام (ع) پیش رفت تا به گورها نزدیک شد و فرمود:
- سخن ۱۳۲شیون زنان همدان بر کشتگان صفینبدانید! من گواهی میدهم هر کس از آنان که بردبارانه و به امید پاداش خدا کشته شده، به شهادت رسیده است.
- سخن ۱۴۱به خوارج: قرآن را داور کردیم، نه مردانپس امام (ع) فرمود: ما مردان را داور قرار ندادیم؛ ما تنها قرآن را داور قرار دادیم.
- سخن ۱۴۲شعار خوارج، حقی که از آن باطل میخواهندخدا بزرگتر است!
- سخن ۱۴۳پاسخ به بُرج بن مُسهِر، شاعر خوارجخاموش باش، خدا زشتت کند، ای دندانریخته! به خدا سوگند، زمانی که حق آشکار شد، در آن میان وجودت ناچیز بود و صدایت پنهان؛ تا وقتی که آشوب پدیدار شد و باطل نعره کشید، همچون شاخ بز سر برآوردی!
- سفارش ۱۲دلیل آوردن از سنت در بحث با خوارجبه سراغشان برو و با قرآن با آنان جر و بحث نکن؛ چون قرآن بارِ معناهای گوناگون را میکشد و وجههای فراوانی دارد؛ تو چیزی میگویی و آنان هم چیزی میگویند.
- نامه ۷۰گزارش ماجرای صفین برای مردم شهرهاآغاز کار ما این بود که با شامیان روبهرو شدیم. در ظاهر، پروردگارمان یکی است، پیامبرمان یکی است، و دعوتمان در اسلام یکی است. در ایمان به خدا و باور به پیامبر خدا (ص)، نه ما چیزی بیش از این از آنان میخواهیم و نه آنان بیش از این از ما میخواهند. کار یکی است…
- وصیتنامه ۲سفارشهای پدر به فرزندش حسناز پدری فانی، معترف به گذشت زمان، که عمرش رو به پایان است...