نامههانامه ۷۰۱ دقیقه خواندن
گزارش ماجرای صفین برای مردم شهرها
نامهای از او (ع) که در آن ماجراهای میان خود و اهل صفین را بازگو میکند
امام پس از بازگشت از صفین به کوفه، این نامه را با فرمانداران خود برای مردم شهرها فرستاد تا ماجرای صفین را روشن کند: خدا و پیامبر و دعوت دو سپاه یکی بود و تنها اختلافشان بر سر خون عثمان بود. امام پیشنهاد کرد کار را با خاموش کردن آتش و آرام کردن مردم درمان کنند، تا بعد حق سر جای خودش بنشیند. شامیان نپذیرفتند تا جنگ آنان را از پا انداخت؛ آنگاه خودشان به آنچه امام خواسته بود رو آوردند و امام پذیرفت، تا دلیل بر آنان تمام شد.
خطاب به: مردم شهرها و ولایتها (اهل الامصار)
بخشهایی از این متن در نهجالبلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۵۸
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
امام این نامه را پس از بازگشت به کوفه، همراه کارگزارانش برای مردم شهرها فرستاد:
أرسله مع عماله إلی أهل الأمصار بعد رجوعه إلی الكوفة
آغاز کار ما این بود که با شامیان روبهرو شدیم. در ظاهر، پروردگارمان یکی است، پیامبرمان یکی است، و دعوتمان در اسلام یکی است. در ایمان به خدا و باور به پیامبر خدا (ص)، نه ما چیزی بیش از این از آنان میخواهیم و نه آنان بیش از این از ما میخواهند. کار یکی است، مگر اختلافی که در خون عثمان داشتیم؛ و ما از خون او پاک و بیگناهیم.
و كان بدء أمرنا أنّا التقینا و القوم من أهل الشّام، و الظّاهر أنّ ربّنا واحد، و نبیّنا واحد، و دعوتنا فی الإسلام واحدة، و لا نستزیدهم فی الإیمان باللّه و التّصدیق برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و لا یستزیدوننا. الأمر واحد إلاّ ما اختلفنا فیه من دم عثمان، و نحن منه براء.
منابع (۳)
- لم نعثر مع الأسف علی تمام هذا الكتاب. و نسأل اللّه - تعالی - أن یوفقنا للحصول علیه لاحقا، و إضافته فی الطبعات القادمة.
- بالقوم. ورد فی متن شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 17 ص 141.
- لرسوله. ورد فی نسخة ابن شذقم ص 645. و نسخة ابن النقیب ص 301.و ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 168. عن نسخة.
پس گفتیم: بیایید کاری را که امروز دستمان به آن نمیرسد، با خاموش کردن آتش آشوب و آرام کردن مردم چاره کنیم؛ تا کار استوار و یکپارچه شود و بتوانیم حق را در جایگاههای خودش بنشانیم.
فقلنا: تعالوا نداوی ما لا یدرك الیوم بإطفاء النّائرة، و تسكین العامّة، حتّی یشتدّ الأمر و یستجمع، فنقوی علی وضع الحقّ فی مواضعه.
منابع (۳)
- لا ندرك. ورد فی نسخة العام 400 ص 415. و نسخة الآملی ص 299.
- الثّائرة. ورد فی متن مصادر نهج البلاغة و أسانیده ج 3 ص 438.
- الحقّ مواضعه. ورد فی نسخة العام 400 ص 415. و نسخة الآملی ص 300.و نسخة ابن أبی المحاسن ص 355. و نسخة عبده ص 629. و نسخة الصالح ص 448.
اما گفتند: بلکه آن را با زور و سرکشی چاره میکنیم.
فقالوا: بل نداویه بالمكابرة.
منابع (۱)
- بالمكاثرة. ورد فی نسخة ابن المؤدب ص 294.
پس سر باز زدند؛ تا اینکه جنگ سینه بر زمین نهاد و سنگین ایستاد، و آتشهایش افروخته و شعلهور شد.
فأبوا؛ حتّی جنحت الحرب و ركدت، و وقدت نیرانها و حمشت.
منابع (۱)
- حمست. ورد فی نسخة ابن المؤدب ص 294. و نسخة فیض الإسلام ج 6 ص 1033. و نسخة عبده ص 629.
چون جنگ ما و آنان را به دندان گزید و چنگالهایش را در ما و آنان فرو برد، آنگاه به همان چیزی که به آن فراخوانده بودیمشان، تن دادند.
فلمّا ضرّستنا و إیّاهم، و وضعت مخالبها فینا و فیهم، أجابوا عند ذلك إلی الّذی دعوناهم إلیه.
ما نیز به آنچه فراخواندند پاسخ دادیم و به سوی آنچه خواستند شتافتیم؛ تا دلیلِ روشن بر آنان آشکار شد و راه بهانه بر آنان بسته شد.
فأجبناهم إلی ما دعوا، و سارعناهم إلی ما طلبوا؛ حتّی استبانت علیهم الحجّة، و انقطعت منهم المعذرة.
پس هر یک از آنان که بر این کار بماند، کسی است که خدا از نابودی نجاتش داده است؛ و هر که لجبازی کند و در گمراهی پیش برود، همان واژگونبختی است که خدا بر دلش زنگار نشانده و گردشِ بدِ روزگار بر سرِ خودش فرود آمده است.
فمن تمّ علی ذلك منهم فهو الّذی أنقذه اللّه من الهلكة؛ و من لجّ و تمادی فهو الرّاكس الّذی ران اللّه علی قلبه، و صارت دائرة السّوء علی رأسه.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۲۲۸. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن


