کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۷۱۱ دقیقه خواندن

به قثم بن عباس: شامیان در راه حج

نامهٔ امام (ع) به قُثَم بن عباس، کارگزارش در مکه

سال‌های پایانی و شهادتمیان ۳۸ تا ۳۹ قکوفه (نامه به مکه)تاریخ محتمل

قثم بن عباس از سوی امام فرماندار مکه بود. جاسوس امام در شام (او را «چشم من در مغرب» می‌خواند؛ مغرب یعنی غرب) خبر داد که معاویه گروهی از شامیان کوردل و دنیاپرست را در موسم حج به حجاز فرستاده است (به گفتهٔ روایت‌ها، یزید بن شجره رهاوی). امام از کوفه به قثم نوشت که معقل بن قیس ریاحی را با سپاهی دلیر فرستاده تا آنان را دنبال کند و از حجاز بیرون براند، و از قثم خواست استوار و بدون سستی بر کار خود بماند و در سختی و آسایش پایدار باشد.

خطاب به: قثم بن عباس، فرماندار امام در مکه

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۳۳

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به قثم بن عباس.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی قثم بن العبّاس.

سلام بر تو.

سلام علیك.

منابع (۱)
  1. ورد فی الغارات ص 348. عن عباس بن سهل بن سعد، عن علی علیه السّلام.و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 340. مرسلا.باختلاف یسیر.

اما بعد، دیدبان من در مغرب (سرزمین‌های غربی، یعنی شام) برایم نوشته و خبر داده که گروهی از شامیانِ عرب را به سوی مراسم حج فرستاده‌اند؛ همان‌هایی که دل‌هایشان کور، گوش‌هایشان کر و چشمانشان مادرزاد نابیناست. کسانی که حق را با باطل می‌جویند، در نافرمانیِ آفریدگار از آفریده فرمان می‌برند، شیرِ پستان دنیا را به بهای دین می‌دوشند و نقدِ دنیا را در برابر آخرتِ نیکوکارانِ باتقوا (خداترس و پرهیزگار) می‌خرند.

أمّا بعد؛ فإنّ عینی بالمغرب كتب إلیّ یعلمنی أنّه قد وجّه إلی الموسم أناس من أهل الشّام العرب؛ من العمی القلوب، الصّمّ الأسماع، الكمه الأبصار، الّذین یلتمسون الحقّ بالباطل، و یطیعون المخلوق فی معصیة الخالق، و یحتلبون الدّنیا درّها بالدّین، و یشترون عاجلها بآجل الأبرار المتّقین.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۳
منابع (۵)
  1. یخبرنی. ورد فی المصدرین السابقین.
  2. ورد فی المصدرین السابقین.
  3. ورد فی المصدرین السابقین.
  4. یلبسون. ورد فی هامش نسخة ابن المؤدب ص 261. و هامش نسخة الآملی ص 266. و نسخة الصالح ص 407.
  5. یجلبون الدّنیا. ورد فی الغارات ص 348. عن عباس بن سهل بن سعد، عن علی علیه السّلام. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 340. مرسلا.

هرگز به خیر و نیکی نمی‌رسد مگر کسی که به آن عمل کند، و سزای بدی را نمی‌بیند مگر کسی که آن را انجام دهد.

و إنّه لن یفوز بالخیر إلاّ عامله، و لا یجزی جزاء الشّرّ إلاّ فاعله.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۳
منابع (۲)
  1. ورد فی المصدرین السابقین. و فی كتاب الفتوح ج 4 ص 222. مرسلا.
  2. السّوء. ورد فی هامش نسخة ابن النقیب ص 269.

من گروهی از مسلمانانِ دلیر و یاری‌رسان را همراه مَعقِل بن قیس ریاحی که مردی اصیل، استوار، اهل پارسایی (پرهیز از حرام و هر چه شبهه دارد) و باتقواست، به سوی آنان فرستاده‌ام.

و قد وجّهت إلیهم جمعا من المسلمین ذوی بسالة و نجدة، مع الحسیب الصّلیب الورع التّقیّ معقل بن قیس الرّیاحیّ.

و به او فرمان داده‌ام که دنبالشان برود و ردّ پایشان را بگیرد تا آنان را از سرزمین حجاز بیرون براند.

و قد أمرته باتّباعهم، و قصّ آثارهم، حتّی ینفیهم من أرض الحجاز.

منابع (۱)
  1. ورد فی الغارات. بالسند السابق. و ناسخ التواریخ.

پس بر سرِ کاری که در دست داری و به تو سپرده شده است بایست؛ همچون ایستادنِ مردی دوراندیش و درست‌کار، و خیرخواه و خردمند، که پیروِ فرمانروا و فرمان‌بردارِ امام خویش است. مبادا از تو خبر سستی و ناتوانی به من برسد.

فأقم علی ما فی یدیك ممّا إلیك قیام الحازم المصیب، و النّاصح اللّبیب، التّابع لسلطانه، المطیع لإمامه؛ و لا یبلغنی عنك وهن و لا خور.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۳
منابع (۳)
  1. ورد فی المصدرین السابقین.
  2. الصّلیب. ورد فی أغلب نسخ النهج.
  3. ورد فی الغارات ص 348. عن عباس بن سهل بن سعد، عن علی علیه السّلام.و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 340. مرسلا.

و از کاری که مجبور به عذرخواهی شوی بپرهیز.

و إیّاك و ما یعتذر منه.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۳
منابع (۱)
  1. تعتذر. ورد فی نسخة الإسترابادی ص 436.

و خودت را برای صبر و شکیبایی در سختی و زیان آماده کن.

و وطّن نفسك علی الصّبر فی البأساء و الضّرّاء.

منابع (۱)
  1. ورد فی الغارات. بالسند السابق. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 340. مرسلا.

هنگام نعمت، سرمست و ناسپاس نباش، و هنگام سختی، سست و ترسو مشو. و درود.

و لا تكن عند النّعماء بطرا، و لا عند البأساء فشلا. و السّلام.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۳

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۲۳۰. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن