کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۱۰۱ دقیقه خواندن

سپردن پرچم پیامبر به محمد حنفیه در جمل

سخنی از امام (ع) به پسرش محمد حنفیه، خدا از او خشنود باد، هنگامی که در روز جمل پرچم پیامبر خدا (ص) را به او سپرد

جنگ جملجمادی‌الاول ۳۶ قمیدان نبرد جمل، الخُرَیبه در بیرون بصرهتاریخ قطعی

روز جنگ جمل، امام پرچم رسول خدا را به پسرش محمد بن حنفیه داد و دربارهٔ ایستادگی، مراقب‌بودن و شکیبایی در جنگ به او سفارش کرد. پس از آنکه محمد با دلیری جنگید، امام شاد شد و گفت او پسر واقعی خودش است و حسن و حسین پسران رسول خدا هستند.

خطاب به: فرزندش محمد بن حنفیه (و اشاره به حسن و حسین)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۱۱

روی خط زمان

پس امام (ع) به او فرمود:

فقال علیه السّلام له:

این پرچمی است که هرگز عقب رانده نشده و تا ابد هم عقب رانده نخواهد شد.

هذه رایة لم تردّ قطّ، و لا تردّ أبدا.

آن را بگیر و پیش برو، و خوب نگهش دار. در میانهٔ یارانت بایست، سرِ بلندش را پایین نیاور، و آن را برافراشته نگه دار تا یارانت ببینندش.

خذها و امض، و أحسن حملها؛ و توسّط أصحابك، و لا تخفض عالیها؛ و اجعلها مستشرفة یراها أصحابك.

هنگامی که خواست با پرچم به راه بیفتد، امیر مؤمنان صدایش زد و به او فرمود:

و لمّا أراد أن یمشی بها ناداه أمیر المؤمنین و قال له:

پسرم! بایست تا به تو فرمان دهم.

قف؛ یا بنیّ، حتّی آمرك.

سپس به او فرمود:

ثم قال له:

پسرم! آنچه می‌بینی تو را نلرزاند و از جا نَکَنَد.

یا بنیّ، لا یستفزّك ما تری.

من هنگامی که از تو کم‌سن‌تر بودم پرچم را به دوش کشیدم، و دشمنم نتوانست مرا بلرزاند و از جا بکند.

قد حملت الرّایة و أنا أصغر منك، فما استفزّنی عدوّی.

پسرم! کوه‌ها از جا کنده شوند، تو از جا تکان نخور.

یا بنیّ؛ تزول الجبال و لا تزل.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱
منابع (۱)
  1. ورد فی تاریخ الطبری ج 3 ص 505. عن أبی جعفر، عن مصعب بن سلام التمیمی، عن محمد بن سوقة، عن عاصم بن كلیب الجرمی، عن أبیه، عن علی علیه السّلام. و فی الجمل للمفید ص 341. مرسلا. و فی ص 361. عن الواقدی، عن ابن جریج، عن محمد بن الحنفیة، عن علی علیه السّلام. و فی ص 368.مرسلا. باختلاف بین المصادر.

دندان‌هایت را بر هم بفشار.

عضّ علی ناجذك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

کاسهٔ سرت را به خدا امانت بده (از جانت بگذر).

أعر اللّه جمجمتك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

پایت را چون میخ در زمین بکوب.

تد فی الأرض قدمك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

نگاهت را به دورترین جای سپاه دشمن بدوز.

إرم ببصرك أقصی القوم.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

و چشمت را فرو ببند (به برق شمشیرها نگاه نکن).

و غضّ بصرك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

و بدان که پیروزی از سوی خدای پاک و برتر، همراه با پایداری است.

و اعلم أنّ النّصر من عند اللّه - سبحانه و تعالی - مع الصّبر.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۱

و امام (ع) این شعر را خواند:

و أنشأ علیه السّلام:

«إطعن بها طعن أبیک تحمد / لا خیر فی الحرب إذا لم توقد» با این نیزه همچون پدرت نیزه بزن تا ستوده شوی؛ / در جنگی که شعله‌ور نشود خیری نیست، «بالمشرفیّ و القنا المسدّد / و الضّرب بالخطّیّ و المهنّد.» با شمشیرِ مَشرَفی و نیزهٔ راستِ نشانه‌رفته، / و کوبیدن با نیزهٔ خَطّی و شمشیرِ هندی.

إطعن بها طعن أبیك تحمد لا خیر فی الحرب إذا لم توقد بالمشرفیّ و القنا المسدّد و الضّرب بالخطّیّ و المهنّد.

هنگامی که محمد حنفیه، خدا از او خشنود باد، به دشمن تاخت و تمام توانش را به کار گرفت، امیر مؤمنان از او شادمان شد و به او فرمود:

و لمّا حمل محمد بن الحنفیة رضی اللّه عنه علی القوم و أبلی جهده، سرّ به أمیر المؤمنین و قال له:

تو به‌راستی پسرِ منی، و این دو (و به حسن و حسین (ع) اشاره کرد) پسرانِ پیامبر خدا (ص) هستند.

أنت ابنی حقّا، و هذان (و أشار إلی الحسن و الحسین علیهما السّلام) ابنا رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم.

منابع (۱)
  1. ورد فی رسائل المرتضی ج 3 ص 264. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 1 ص 243. مرسلا. و فی مناقب آل أبی طالب ج 3 ص 183. مرسلا. و فی مناقب الخوارزمی ص 186. مرسلا. و فی سرّ السلسلة العلویة ص 81. مرسلا.و فی وقعة الجمل لابن شدقم ص 143. و فی السرائر ج 3 ص 238. مرسلا. و فی الصراط المستقیم ج 2 ص 267. مرسلا. و فی الفرج بعد الشدة ج 1 ص 35. مرسلا.و فی أنوار العقول ص 196 الرقم 151. مرسلا. باختلاف بین المصادر.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۴۸. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن