کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۶۵۱ دقیقه خواندن

نگاه به زن رهگذر و بخشیدن دشنام‌دهنده

سخنی از او (ع) به یارانش

میان ۳۷ تا ۴۰ قاحتمالاً کوفهتاریخ تقریبی

امام میان یارانش نشسته بود و زنی زیبا گذشت. مردم به او خیره شدند. امام فرمود: چشم این مردان شهوت‌زده است؛ هر که زنی دید و خوشش آمد، نزد همسرش برود، چون آن زن هم مثل همسر اوست. مردی از خوارج گفت: «خدا بکشدش، چه کافرِ دین‌شناسی!» مردم برخاستند که او را بکشند. امام فرمود: آرام! این دشنامی در برابر دشنام است، یا گذشت از گناه؛ و من گذشتم.

خطاب به: یاران امام که به زن چشم دوخته بودند، و مردی از خوارج

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۴۲۰

هنگامی که روزی در میانشان نشسته بود و زنی زیبا از کنارشان گذشت و مردم به آن زن خیره شدند، پس او (ع) فرمود:

لمّا كان جالسا یوما فیهم فمرّت بهم امرأة جمیلة فرمقها القوم بأبصارهم فقال علیه السّلام:

چشمان این نرها سرکش و خیره است؛ و همین مایهٔ تحریک و هیجان آن‌هاست.

إنّ أبصار هذه الفحول طوامح. و إنّ ذلك سبب هبابها.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

پس هرگاه یکی از شما زنی را دید که خوشش آمد، با همسر خودش هم‌بستر شود؛ چرا که آن زن هم فقط زنی مانند همسر اوست.

فإذا نظر أحدكم إلی امرأة تعجبه فلیلامس أهله، فإنّما هی امرأة كامرأته.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰
منابع (۲)
  1. فلیتلمّس. ورد فی. و ورد فلیتمس فی غوالی اللآلئ ج 3 ص 290 الحدیث 47. مرسلا.
  2. كامرأة. ورد فی نسخة ابن شذقم ص 788. نسخة عبده ص 755. و نسخة العطاردی ص 492.

در این هنگام مردی از خوارج (گروهی از سپاهِ علی که پس از داوریِ صفین از او بریدند) گفت: «خدا این کافر را بکشد، چقدر داناست!»

فقال رجل من الخوارج: قاتله اللّه كافرا ما أفقهه.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

مردم از جا جستند تا او را بکشند.

فوثب القوم لیقتلوه.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

پس او (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

دست نگه دارید!

رویدا.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

تنها یا دشنام در برابر دشنام است، یا گذشت از گناه؛

إنّما هو: سبّ بسبّ. أو عفو عن ذنب.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۰

و من گذشت کردم.

و قد عفوت.

سپس او (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

من از خدای برتر شرم دارم که گناهی بزرگ‌تر از گذشتِ من باشد، یا نادانی‌ای بزرگ‌تر از بردباریِ من باشد، یا عیبی باشد که پرده‌پوشیِ من آن را نپوشاند، یا نیازی باشد که بخششِ من آن را برطرف نکند.

إنّی لأسحیی من اللّه - تعالی - أن یكون ذنب أعظم من عفوی، أو جهل أعظم من حلمی، أو عورة لا یواریها ستری، أو خلّة لا یسدّها جودی.

منابع (۱)
  1. ورد فی دستور معالم الحكم ص 26. مرسلا. و فی ص 138. مرسلا. و فی تیسیر المطالب ص 45. عن أبی الحسن علی بن مهدی الطبری، عن أبی بكر بن درید، عن محمد بن حماد البغدادی، عن القاسم الهمدانی، عن علی بن الهیثم بن عدی، عن مجالد، عن الشعبی، عن علی علیه السّلام. و فی المجتنی ص 20. عن محمد، عن محمد بن حماد الغدادی المعروف بابن الخنثی، عن القاسم بن عبید اللّه الهمدانی، عن الهیثم بن عدی، عن مجالد، عن الشعبی، عن علی علیه السّلام. و فی تاریخ بغداد ج 1 ص 398 الرقم 345. عن علی بن أیوب القمی، عن محمد بن عمران المرزبانی، عن ابن درید، عن محمد بن احمد البغدادی المعروف بابن الخشن، عن القاسم بن عبید اللّه الهمدانی، عن الهیثم بن عدی، عن مجالد، عن الشعبی، عن علی علیه السّلام. و فی ذیل تاریخ بغداد ج 2 ص 30. أبی محمد عبد اللّه بن علی بن احمد المقرئ، عن أبی منصور محمد بن محمد بن احمد العكبری، عن أبی الطیب محمد بن احمد بن خلف بن خاقان، عن أبی بكر محمد بن الحسن بن درید، عن محمد بن حماد البغدادی المعروف بابن الخشن، عن القاسم بن عبید اللّه الهمدانی، عن الهیثم بن عدی، عن مجالد، عن الشعبی، عن علی علیه السّلام. و فی

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۲۷۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن