سخنانسخن ۹۹۲ دقیقه خواندن
گلهٔ طلحه و زبیر از سهم برابر
سخنی از امام (ع) با طلحه و زبیر
در آغاز خلافت در مدینه، طلحه و زبیر شکایت کردند که کارگزاران علی به آنان هم مثل بقیهٔ مردم از مال عمومی (فیء) دادهاند. گفتند عمر و عثمان به آنان بیشتر میدادند. علی با چند پرسش پشت سر هم آنان را به پذیرفتن تقسیم برابر پیامبر وادار کرد: ابوبکر یا عمر؟ پیامبر چه میداد؟ سابقه، جهاد (جنگ در راه خدا) و خویشاوندی چه کسی بیشتر است؟ و گفت روش پیامبر برای پیروی سزاوارتر است.
خطاب به: طلحه و زبیر
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
و گفتوگویی که میان امام و آن دو، به سبب برابر گذاشتنشان با دیگر
و المناقشة التی دارت بینه و بینهما بسبب مساواتهما مع سائر
مسلمانان در تقسیم فیء (اموال عمومی که از آنِ همهٔ مسلمانان است)، پس از به دست گرفتن کارها شکل گرفت؛ آنگاه که آن دو به امام گفتند: ما نزد
المسلمین فی قسمة الفیء بعد تسلمه الأمور؛ حیث قالا له: إنّا أتینا
کارگزاران تو در تقسیم اموال عمومی آمدیم، و آنان به هر یک از ما همانقدر دادند که به دیگر
عمّالك علی قسمة الفیء، فأعطوا كل واحد منّا مثل ما أعطوا سائر
مردم دادند.
الناس
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
و شما چه میخواهید؟
و ما تریدان؟.
گفتند: عمر و عثمان اینگونه به ما نمیدادند؛ آن دو ما را بر دیگران برتری میدادند.
فقالا: لیس كذلك كان یعطینا عمر و لا عثمان؛ كانا یفضّلانا علی غیرنا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
نزد شما کدامیک برتر است؛ ابوبکر یا عمر؟
أیّهما أفضل عندكما؛ أبو بكر أو عمر؟.
گفتند: ابوبکر برتر است.
قالا: أبو بكر أفضل.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
این شیوهٔ تقسیم ابوبکر است.
هذا قسم أبی بكر.
وگرنه، ابوبکر و غیر او را رها کنید؛ فرستادهٔ خدا (ص) به شما چه میداد؟
و إلاّ فدعوا أبا بكر و غیره؛ فما كان رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یعطیكما؟.
پس آن دو خاموش ماندند.
فسكتا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
مگر فرستادهٔ خدا (ص) میان مسلمانان به برابری و بی هیچ افزونی تقسیم نمیکرد؟
أ لیس كان رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یقسّم بالسّویّة بین المسلمین من غیر زیادة؟.
گفتند: چرا.
قالا: نعم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس آیا نزد شما سنت (روش و سیرهٔ) فرستادهٔ خدا (ص) به پیروی سزاوارتر است یا سنت عمر؟
أ فسنّة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أولی بالاتّباع عندكما أم سنّة عمر؟.
گفتند: بلکه سنت فرستادهٔ خدا (ص).
قالا: بل سنّة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
این کتاب خداست؛ پس بنگرید هر حقی که دارید، بردارید.
هذا كتاب اللّه فانظروا ما لكم من حقّ فخذوه.
گفتند: ولی ای امیر مؤمنان! ما پیشینه و رنج و خویشاوندی با پیامبر (ص) داریم؛ پس اگر صلاح میبینی که ما را با مردم برابر نگذاری، چنین کن.
فقالا: و لكن، یا أمیر المؤمنین؛ لنا سابقة و عناء و قرابة بالنبی صلّی اللّه علیه و آله و سلّم؛ فإن رأیت أن لا تسوّینا بالناس فافعل.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پیشینهٔ شما جلوتر است یا پیشینهٔ من؟
سابقتكما أسبق أم سابقتی؟.
گفتند: پیشینهٔ تو.
قالا: سابقتك.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس جهاد شما بزرگتر است یا جهاد من؟
فجهادكما أعظم أم جهادی؟.
گفتند: بلکه جهاد تو، ای امیر مؤمنان، بزرگتر است.
قالا: بل أنت یا أمیر المؤمنین أعظم جهادا.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس خویشاوندی شما به فرستادهٔ خدا (ص) نزدیکتر است یا خویشاوندی من؟
فقرابتكما إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أقرب أم قرابتی؟.
گفتند: خویشاوندی تو.
قالا: قرابتك.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
پس به خدا سوگند، من و این کارگرم (و با دستش به کارگری اشاره کرد که پیش رویش کار میکرد) در این مال، جز در یک جایگاه نیستیم؛ بر همان روشی که من و شما از فرستادهٔ خدا (ص) دیدیم و شناختیم.
فو اللّه ما أنا و أجیری هذا (و أومأ بیده إلی أجیر كان یعمل بین یدیه) فی هذا المال إلاّ بمنزلة واحدة، علی ما عهدت و عهدتما رسول اللّه صلوات اللّه علیه و آله.
و سنت او به پیروی سزاوارتر است تا اینکه از کسی پیروی شود که پس از او با آن مخالفت کرد.
و سنّته أحقّ أن تتّبع من أن یتّبع من خالفها بعده.
منابع (۱)
- ورد فی دعائم الإسلام ج 1 ص 384. مرسلا. و فی شرح الأخبار ج 1 ص 374 الحدیث 317. مرسلا عن محمد بن سلام، بإسناده عن أبی رافع، عن علی علیه
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۱۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن

