کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۵۱ دقیقه خواندن

روزگار دو روز است؛ به ابن عباس

نامه‌ای دیگر از امام علی (ع) به عبدالله بن عباس

میان ۳۶ تا ۴۰ قنامعلوم؛ احتمالاً کوفه (نامه به ابن عباس در بصره)تاریخ تقریبی

اندرز کوتاه علی (ع) به ابن عباس دربارهٔ روزگار: تو پیش از زمان مقرر مرگت نمی‌میری و روزیِ دیگری را نمی‌خوری. روزگار دو روز است، یکی به سود تو و یکی به زیان تو. در روز خوش مغرور نشو و در روز سخت شکیبا باش. هیچ منبعی مناسبت یا سال آن را نگفته است. فقط می‌دانیم در دوران خلافت و به ابن عباس (که بیشتر دورهٔ خلافت فرماندار بصره بود) نوشته شده.

خطاب به: عبدالله بن عباس

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۷۲

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به عبدالله بن عباس.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی عبد اللّه بن عبّاس.

منابع (۱)
  1. ورد فی

اما بعد، تو نه بر سرآمدِ عمرت پیشی می‌گیری و نه آنچه از آنِ تو نیست روزی‌ات می‌شود. بدان که روزگار دو روز است:

أمّا بعد؛ فإنّك لست بسابق أجلك، و لا ب مرزوق ما لیس لك. و اعلم أنّ الدّهر یومان:

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲
منابع (۱)
  1. ورد فی المخلاة ص 143 الجولة الرابعة عشرة الرقم 11. مرسلا.

روزی به کامِ تو، و روزی به زیانِ تو.

یوم لك، و یوم علیك.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲

پس هرگاه به کامِ تو بود، سرمست و مغرور نشو.

فإذا كان لك فلا تبطر.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲

و هرگاه به زیانِ تو بود، شکیبایی کن.

و إذا كان علیك فاصبر.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲
منابع (۱)
  1. فلا تضجر. ورد فی بحار الأنوار ج 75 ص 13. مرسلا. و فی مطالب السؤول ص 203. مرسلا. و فی نور الأبصار ص 93. مرسلا. و فی إسعاف الراغبین المطبوع بهامش نور الأبصار ص 181. مرسلا. و ورد ستختبر فی تحف العقول ص 148. مرسلا. و فی بحار الأنوار ج 75 ص 44. الحدیث 42. مرسلا.

که تو به هر دوی این‌ها آزموده می‌شوی.

فبكلیهما أنت مختبر.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲
منابع (۱)
  1. ورد فی نثر الدر ج 1 ص 284. مرسلا. و فی البصائر و الذخائر ص 155. مرسلا.

دنیا برای هیچ‌کس همیشگی نمی‌ماند

و دنیا سرای دست‌به‌دست شدن‌هاست.

و أنّ الدّنیا دار دول.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲

پس آنچه از دنیا سهمِ توست، با وجودِ ناتوانی‌ات به تو می‌رسد.

فما كان منها لك أتاك علی ضعفك.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲

و آنچه از دنیا به زیانِ توست، با نیرومندی‌ات نمی‌توانی آن را از خود دور کنی.

و ما كان منها علیك لم تدفعه بقوّتك.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۲
منابع (۱)
  1. لم تقدر علی دفعه. ورد فی الإعتبار و سلوة العارفین ص 571. عن أبی حرب إسماعیل بن زید الحسنی، عن أبی محمد الحسین بن الحسن بن زید بن صالح الحسنی الزیدی، عن احمد بن یحیی الكندی، عن عكافر بن كثیر الهمدانی السراج، عن أبی الجارود زیاد بن المنذر الهمدانی، عن محمد الباقر، عن علی علیهما السّلام. و الحسین بن إسماعیل الجرجانی، عن أبیه، عن أبی محمد الحسین ابن الحسن بن زید بن صالح، عن أبی عمران موسی بن سهل بن عبد الحمید البصری، عن عبد الرحمن بن القاسم بن إسماعیل بن محمد الكوفی العطار، عن إسماعیل بن محمد بن مهران السكری، عن عبد اللّه بن أبی الحارث الهمدانی، عن جابر، عن محمد الباقر، عن علی علیهما السّلام. و عن أبی الحسن علی بن احمد و أبی القاسم عبد الواحد بن احمد بن عبد اللّه الكرمانی، عن أبی احمد الحسن ابن عبد اللّه بن سعید، عن علی بن الحسین بن إسماعیل، الحسن بن أبی عثمان الآدمی، عن أبی حاتم المكتب یحیی بن حاتم بن عكرمة، عن یوسف بن یعقوب، عن بعض أهل العلم، عن علی علیه السّلام. و عن أبی الحسن علی بن احمد و أبی القاسم عبد الواحد بن احمد بن عبد اللّه الكرمانی، عن أبی احمد الحسن بن عبد اللّه بن الحسن، عن احمد بن عبد اللّه بن فضالة القاضی، عن الحسین بن محمد الحسنی، عن الحسین بن عبدك، عن الحسن بن ظریف بن ناصح، عن الحسین بن علوان، عن سعد بن طریف، عن الأصبغ بن نباتة، عن علی علیه السّلام. و عن أبی الحسن علی بن احمد و أبی القاسم عبد الواحد بن احمد بن عبد اللّه الكرمانی، عن أبی احمد الحسن بن عبد اللّه، عن احمد بن عبد العزیز، عن سلیمان بن ربیع الهندی، عن كادح بن رحمة الزاهد، عن صباح بن یحیی المزنی، و عن أبی الحسن علی بن احمد و أبی القاسم عبد الواحد بن احمد بن عبد اللّه الكرمانی، عن أبی احمد، عن علی بن محمد بن إبراهیم التستری، عن جعفر بن عنبسة، عن عباد بن -

و درود.

[و السّلام].

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۷. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن