کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۷۲۱ دقیقه خواندن

وقتی خبر سقیفه رسید

سخنی از امام (ع) پس از وفات رسول خدا (ص)

سقیفهٔ بنی‌ساعدهصفر ۱۱ قمدینهتاریخ قطعی

پس از درگذشت پیامبر، خبر نشست سقیفه (گردهمایی برای تعیین جانشین پیامبر) به امام رسید. امام پرسید انصار چه گفتند، جواب‌های حاضران را شنید و آن‌گاه با سخنی کوتاه از دلیل قریش ایراد گرفت: «به درخت دلیل آوردند، ولی میوه را تباه کردند.»

خطاب به: یاران و کسانی که خبر سقیفه را برای او آوردند

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۶۷

روی خط زمان

هنگامی که خبرهای سقیفه (جایگاه گردهمایی در مدینه برای تعیین خلیفه) به او رسید، امام (ع) پرسید:

لمّا انتهت إلیه أنباء السقیفة فسأل علیه السّلام:

«انصار (یارانِ پیامبر از مردمِ مدینه) چه گفتند؟» گفتند: «انصار گفتند امیری از ما و امیری از شما باشد.»

ما قالت الأنصار؟. قالوا: قالت منّا أمیر و منكم أمیر.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

چرا در برابرشان این دلیل را نیاوردید که رسول خدا (ص) سفارش کرد به نیکوکارشان نیکی شود و از بدکارشان گذشت شود؟

فهلاّ احتججتم علیهم بأنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم وصّی بأن یحسن إلی محسنهم، و یتجاوز عن مسیئهم؟.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

گفتند: «در این سخن چه دلیل روشنی در برابر آنان هست؟»

قالوا: و ما فی هذا من الحجة علیهم؟.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

اگر فرمانروایی در میان آنان بود، دربارهٔ آنان سفارش نمی‌شد.

لو كانت الإمارة فیهم لم تكن الوصیّة بهم.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷
منابع (۱)
  1. الوصاء. ورد فی نسخة العام 550 ص 23 ب.

سپس امام (ع) پرسید:

ثم سأل علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

پس قریش چه گفتند؟

فماذا قالت قریش؟.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

گفتند: «قریش این دلیل را آوردند که خودشان درختِ پیامبر (ص) هستند (از تبار اویند).»

قالوا: احتجّت بأنها شجرة الرسول صلّی اللّه علیه و آله و سلّم.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

به درخت دلیل آوردند و میوه را تباه کردند (خاندان نزدیک پیامبر را کنار گذاشتند).

إحتجّوا بالشّجرة، و أضاعوا الثّمرة.

نهج‌البلاغه، حکمت ۶۷

سپس امام (ع) این شعر را خواند:

ثم أنشأ علیه السّلام:

«سأصبر حتّی تنجلی کلّ غمّة و تأتی بما تختار نفسی البشائر» شکیبایی خواهم کرد تا هر اندوه و تاریکی کنار برود، و مژده‌ها همان را بیاورند که دلم می‌خواهد.

سأصبر حتّی تنجلی كلّ غمّة و تأتی بما تختار نفسی البشائر

«و إنّی لبئس العبد إن کنت آیسا من اللّه إن دارت علیّ الدّوائر» و من چه بد بنده‌ای خواهم بود اگر با چرخیدنِ روزگار به زیانم، از خدا ناامید باشم.

و إنّی لبئس العبد إن كنت آیسا من اللّه إن دارت علیّ الدّوائر

منابع (۱)
  1. ورد فی النوادر للفیض ص 115. مرسلا.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۲۸۴. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن