کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

پیمان‌نامهپیمان‌نامه ۱۱ دقیقه خواندن

هم‌پیمانی ربیعه و یمن بر کتاب خدا

پیمان امام (ع) میان ربیعه و یمن، به نقل از دست‌خط هشام بن کلبی

میان ۳۶ تا ۴۰ قنامعلوم؛ احتمالاً عراق (کوفه)تاریخ تقریبی

امام این پیمان را میان قبیله‌های یمنی و ربیعه (احتمالاً از قبیله‌های بزرگ یاران او در عراق) نوشت تا همه بر کتاب خدا یکی باشند، دیگران را به آن دعوت کنند، یکپارچه در برابر مخالف بایستند و یاور هم شوند، و هیچ‌وقت به‌خاطر گله، خشم، خوارکردن یا ناسزای یک قوم به قوم دیگر، پیمان را نشکنند. سید رضی آن را از دست‌خط هشام کلبی نقل کرده است. سال و جای نوشتن در منابع نیامده.

خطاب به: قبیله‌های یمنی و ربیعه (شهری و بادیه‌نشین)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۷۴

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان. این پیمانی است که مردم یمن، چه شهرنشین و چه بادیه‌نشینشان، و ربیعه، چه شهرنشین و چه بادیه‌نشینشان، بر سر آن هم‌نظر شده‌اند.

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم هذا ما اجتمع علیه أهل الیمن حاضرها و بادیها، و ربیعة حاضرها و بادیها.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

آنان بر پایهٔ کتاب خدایند؛ به سوی آن فرا می‌خوانند، به آن فرمان می‌دهند، و به هر کس که به سویش فرا بخواند و به آن فرمان دهد پاسخ می‌دهند. کتاب خدا را به هیچ بهایی نمی‌فروشند و هیچ جایگزینی برای آن نمی‌پذیرند.

إنّهم علی كتاب اللّه، یدعون إلیه، و یأمرون به، و یجیبون من دعا إلیه و أمر به؛ لا یشترون به ثمنا، و لا یرضون به بدلا.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

آنان در برابر هر کس که با این کار مخالفت کند و رهایش سازد، همچون یک دست، متحدند.

و إنّهم ید واحدة علی من خالف ذلك و تركه.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

آنان یاور یکدیگرند.

و إنّهم أنصار بعضهم لبعض.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

فراخوانشان یکی است.

دعوتهم واحدة.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

پیمانشان را نمی‌شکنند؛ نه برای گلایهٔ گلایه‌کننده‌ای، نه برای خشمِ خشمگینی، نه برای خوار کردن گروهی از سوی گروه دیگر، و نه برای دشنام دادن گروهی به گروه دیگر.

لا ینقضون عهدهم لمعتب عاتب، و لا لغضب غاضب، و لا لاستذلال قوم قوما، و لا لمسبّة قوم قوما.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

حاضر و غایبشان، سبک‌سر و بردبارشان، و دانا و نادانشان بر همین پیمانند.

علی ذلك شاهدهم و غائبهم، و سفیههم و حلیمهم، و عالمهم و جاهلهم.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

سپس در این باره عهد و پیمان استوار خدا بر گردن آنان است؛ چرا که از عهد خدا بازخواست می‌شود.

ثمّ إنّ علیهم بذلك عهد اللّه و میثاقه إنّ عهد اللّه كان مسؤولا.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

و علی بن ابی‌طالب نوشت. بخش دوم

و كتب علیّ بن أبی طالب الباب الثانی

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۷۴

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۴۴۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن