کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

دعاهادعا ۱۲۲ دقیقه خواندن

پناه از رنج سفر، در آغاز راه صفین

دعای امام (ع) در روزی که به سوی صفین بیرون رفت

حرکت سپاه از نخیله به سوی شامشوال ۳۶ قنخیله، اردوگاه بیرون کوفهتاریخ قطعی

چهارشنبه ۵ شوال سال ۳۶، هنگامی که لشکر از نخیله (بیرون کوفه) به سوی شام راه افتاد، امام پا در رکاب گذاشت و سوار شد و این دعای سفر را جلوی مردم خواند.

خطاب به: خدا؛ در حضور یارانش

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۴۶

روی خط زمان

هنگامی که پا در رکاب مرکبش گذاشت

لمّا وضع رجله فی ركاب دابّته

به نام خدای بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

به نام خدا.

بسم اللّه.

و هنگامی که بر زین نشست فرمود:

و لمّا استوی علی السرج قال:

ستایش از آنِ خداست بر نعمت‌هایش به ما و بر بخشش فراگیرش.

الحمد للّه علی نعمه علینا و فضله العمیم.

گواهی می‌دهم که جز خدای یکتا خدایی نیست، و گواهی می‌دهم که محمد بنده و فرستادهٔ اوست.

أشهد أن لا إله إلاّ اللّه وحده، و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله.

ستایش از آنِ خدایی است که ما را به اسلام هدایت کرد، و قرآن را به ما آموخت، و با فرستادن محمد (ص) به ما لطف بزرگی کرد، و ما را در بهترین امتی قرار داد که برای مردم پدید آمده است.

الحمد للّه الّذی هدانا للإسلام، و علّمنا القرآن، و منّ علینا بمحمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و جعلنا فی خیر أمّة أخرجت للنّاس.

ستایش از آنِ خدایی است که ما را گرامی داشت و در خشکی و دریا جابه‌جا کرد، و از پاکیزه‌ها به ما روزی داد و ما را بر بسیاری از آفریدگانش برتریِ ویژه‌ای بخشید.

الحمد للّه الّذی كرّمنا و حملنا فی البرّ و البحر، و رزقنا من الطّیّبات و فضّلنا علی كثیر ممّن خلق تفضیلا.

«سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنّا لَهُ مُقْرِنِینَ وَ إِنّا إِلی رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ»؛ پاک است خدایی که این مرکب را رام ما کرد و ما خود توان رام کردنش را نداشتیم، و ما حتماً به سوی پروردگارمان بازمی‌گردیم.

سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنّا لَهُ مُقْرِنِینَ وَ إِنّا إِلی رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ .

منابع (۱)
  1. الزخرف/ 13.

و هیچ توان و نیرویی نیست مگر به یاری خدای بلندمرتبه و بزرگ.

و لا حول و لا قوّة إلاّ باللّه العلیّ العظیم.

تأکید امام (ع) بر پایبندی به رفتار پیامبر خدا (ص)

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

پیامبر خدا (ص) را دیدم که وقتی بر مرکبش سوار شد، همین کار را کرد.

رأیت رسول اللّه صلّی اللّه تعالی علیه و آله و سلّم حین ركب دابّته فعل هكذا.

منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 132. عن عمرو بن شمر و عمر بن سعد و محمد بن عبد اللّه، عن رجل من الأنصار، عن الحارث بن كعب الوالبی، عن عبد الرحمن بن عبید ابن أبی الكنود، عن علی علیه السّلام. و فی ص 230. عن نصر، عن عمرو بن شمر، عن جابر، عن تمیم، عن علی علیه السّلام. و فی دعائم الإسلام ج 1 ص 347.مرسلا. و فی أمالی الطوسی ص 526. الطوسی، عن جماعة، عن أبی المفضل، عن أبی العباس محمد بن جعفر بن محمد بن هشام بن مراس النهری المعدل، عن أبی عامر موسی بن عامر بن حریم المری، عن الولید بن مسلم، عن علی بن سلیمان أبی نوفل الكلبی، عن أبی إسحاق السبیعی، عن علی بن ربیعة الأسدی، عن علی علیه السّلام. و فی مسند احمد ج 1 ص 115. عن عبد اللّه، عن أبیه، عن عبد الرزاق، عن معمر، عن أبی إسحاق، عن علی بن ربیعة، عمن سمع علیا علیه السّلام. و فی سنن أبی داوود ج 1 ص 586 الباب 81 الحدیث 2602. عن مسدد، عن أبی الأحوص، عن أبی إسحاق الهمدانی، عن علی بن ربیعة، عن علی علیه السّلام.و فی سنن الترمذی ج 5 ص 164 الحدیث 3511. عن قتیبة، عن أبی الأحوص، عن أبی إسحاق، عن علی بن ربیعة، عن علی علیه السّلام. و فی السنن الكبری للنسائی ج 5 ص 248 الحدیث 8800. عن محمد بن قدامة، عن جریر، عن منصور، عن أبی إسحاق، عن علی علیه السّلام. و فی ج 6 ص 129 الحدیث 10336. بالسند السابق. و فی مسند أبی یعلی ج 1 ص 439 الحدیث 586. عن أبی خیثمة، عن جریر بن منصور، عن أبی إسحاق، عن علی بن ربیعة الأسدی، عن علی علیه السّلام. و فی صحیح ابن حبان ج 6 ص 414. عن عمر بن محمد الهمدانی، عن عمرو بن عثمان بن سعید، عن الولید بن مسلم، عن أبی نوفل علی بن سلیمان، عن أبی إسحاق السبیعی، عن علی بن ربیعة الأسدی، عن علی علیه السّلام. و فی المصنف للصنعانی ج 10 ص 396 الحدیث 19480. عن عبد الرزاق، عن معمر، عن أبی إسحاق، عن علی بن ربیعة، عن علی علیه السّلام. و فی تفسیر القرآن للصنعانی

پناه بردن امام (ع) به خدای برتر از رنج‌های سفر

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

خدایا، از رنج و سختی سفر، و اندوهِ بازگشت، و سرگردانی پس از یقین (باوری که شک در آن نیست)، و دیدنِ منظره‌ای ناگوار در جان و خانواده و مال و فرزند به تو پناه می‌برم. خدایا، تو همسفر در سفری، و تو جانشین و سرپرست در خانواده‌ای، و جز تو هیچ‌کس این دو را با هم ندارد؛

اللّهمّ إنّی أعوذ بك من وعثاء السّفر، و كآبة المنقلب، و الحیرة بعد الیقین، و سوء المنظر فی النّفس و الأهل و المال و الولد. اللّهمّ أنت الصّاحب فی السّفر، و أنت الخلیفة فی الأهل، و لا یجمعهما غیرك.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۴۶
منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 132. عن عمرو بن شمر و عمر بن سعد و محمد بن عبد اللّه، عن رجل من الأنصار، عن الحارث بن كعب الوالبی، عن عبد الرحمن بن عبید بن أبی الكنود، عن علی علیه السّلام. و فی دعائم الإسلام ج 1 ص 347.مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 2 ص 20.مرسلا. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 35. مرسلا.

چرا که آن‌که جانشین در خانه می‌شود همسفر نیست، و آن‌که همسفر می‌شود جانشین در خانه نیست.

لأنّ المستخلف لا یكون مستصحبا، و المستصحب لا یكون مستخلفا.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۴۶

خدایا، راه دور را برایمان کوتاه کن، و ناهمواری‌ها را برایمان آسان ساز، و کار بزرگ و دشوارمان را سامان ده؛ که تو بر هر چیزی توانایی.

اللّهمّ اطو لنا البعید، و سهّل لنا الحزونة، و اكفنا المهمّ، إنّك علی كلّ شیء قدیر.

منابع (۱)
  1. ورد فی نثر الدر ج 1 ص 246. مرسلا. و فی دعائم الإسلام ج 1 ص 347. مرسلا.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۶، صفحهٔ ۴۸۹. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن