کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

دعاهادعا ۹۱۲ دقیقه خواندن

دعای کمیل

دعایی از امام (ع) که به کمیل بن زیاد (رحمت خدا بر او) آموخت و به نام او مشهور شد

ورود به بصره، بخشش شکست‌خوردگان و گماردن ابن‌عباسجمادی‌الاول ۳۶ قبصره (مسجد بصره، سپس منزل امام)تاریخ تقریبی

دعای کمیل (دعای خضر). به روایت کمیل بن زیاد نخعی، او در مسجد بصره نزد امام نشسته بود که از امام دربارهٔ آیهٔ «فیها یفرق کل امر حکیم» پرسیدند. امام گفت منظور شب نیمهٔ شعبان است. همان شب کمیل به خانهٔ امام رفت و آن دعا را خواست و امام آن را به او آموخت.

خطاب به: خداوند (آموخته به کمیل بن زیاد)

روی خط زمان
بخش‌های این متن (۹)
  1. درخواستِ آمرزشِ گونه‌های گناهان از خدا
  2. برشمردنِ نعمت‌ها و بخشش‌های خدای بزرگ و ارجمند بر بندگانش
  3. خواهش‌های نفسانی که بنده را فریب می‌دهد و سرانجامِ آن‌ها
  4. گسترهٔ کرم خدای پاک و برتر
  5. دوستی خدا که امام (ع) در دل پنهان دارد
  6. حال امیدواران به کرم خدا در دوزخ
  7. درخواست بخشش گناهان از خدا
  8. درخواست امام (ع) از خدا که شب و روزش را در یاد او قرار دهد
  9. درخواست امام (ع) از خدا که زبانش را به یاد او گویا سازد

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

خدایا! از تو می‌خواهم؛ به رحمتت که همه‌چیز را فرا گرفته است؛ و به نیرویت که با آن بر همه‌چیز چیره شدی، و همه‌چیز در برابرش فروتن شد و همه‌چیز در برابرش خوار شد؛ و به جبروتت (بزرگی و چیرگیِ بی‌چون‌وچرا) که با آن بر همه‌چیز پیروز شدی؛ و به عزتت که هیچ‌چیز تابِ ایستادن در برابرش را ندارد؛ و به عظمتت که همه‌چیز را پر کرده است؛ و به فرمانروایی‌ات که بر فرازِ همه‌چیز قرار گرفته است؛ و به ذاتِ تو که پس از نابودیِ همه‌چیز ماندگار است؛ و به نام‌هایت که پایه‌های همه‌چیز را پر کرده است؛ و به دانشت که همه‌چیز را در بر گرفته است؛ و به نورِ ذاتت که همه‌چیز با آن روشن شده است.

اللّهمّ إنّی أسألك برحمتك الّتی وسعت كلّ شیء، و بقوّتك الّتی قهرت بها كلّ شیء، و خضع لها كلّ شیء، و ذلّ لها كلّ شیء، و بجبروتك الّتی غلبت بها كلّ شیء، و بعزّتك الّتی لا یقوم لها شیء، و بعظمتك الّتی ملأت كلّ شیء، و بسلطانك الّذی علا كلّ شیء، و بوجهك الباقی بعد فناء كلّ شیء، و بأسمائك الّتی ملأت أركان كلّ شیء، و بعلمك الّذی أحاط بكلّ شیء، و بنور وجهك الّذی أضاء له كلّ شیء.

ای نور، ای پاک از هر عیب، ای آغازِ آغازها و ای پایانِ پایان‌ها!

یا نور یا قدّوس، یا أوّل الأوّلین، و یا آخر الآخرین.

درخواستِ آمرزشِ گونه‌های گناهان از خدا

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که پرده‌های پناه و آبرو را می‌درند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تهتك العصم.

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که کیفرها را فرود می‌آورند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تنزل النّقم.

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که نعمت‌ها را دگرگون می‌کنند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تغیّر النّعم.

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که جلوِ بالا رفتنِ دعا را می‌گیرند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تحبس الدّعاء.

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که امید را می‌بُرند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تقطع الرّجاء.

خدایا! برایم بیامرز گناهانی را که بلا را فرود می‌آورند.

اللّهمّ اغفر لی الذّنوب الّتی تنزل البلاء.

خدایا! هر گناهی را که کرده‌ام و هر خطایی را که از من سر زده برایم بیامرز.

اللّهمّ اغفر لی كلّ ذنب أذنبته، و كلّ خطیئة أخطأتها.

خدایا! من با یادِ تو به تو نزدیک می‌شوم، و تو را نزدِ خودت شفیعِ خویش می‌گیرم؛ و به بخشندگیت از تو می‌خواهم که مرا به جایگاهِ قُربِ خود نزدیک کنی، و مرا به شکرِ خودت وا داری، و یادِ خودت را به دلم بیندازی.

اللّهمّ إنّی أتقرّب إلیك بذكرك، و أستشفع بك إلی نفسك؛ و أسألك بجودك أن تدنینی من قربك، و أن توزعنی شكرك، و أن تلهمنی ذكرك.

خدایا! از تو می‌خواهم، خواستنِ کسی که فروتن، خوار و خشوع‌پیشه است، که بر من آسان بگیری و به من رحم کنی، و مرا به آنچه برایم قسمت کرده‌ای خشنود و قانع سازی، و در همهٔ حال‌ها فروتن قرار دهی.

اللّهمّ إنّی أسألك سؤال خاضع متذلّل خاشع أن تسامحنی و ترحمنی و تجعلنی بقسمك راضیا قانعا، و فی جمیع الأحوال متواضعا.

منابع (۱)
  1. ذلیل. ورد فی المصباح للكفعمی ص 556. مرسلا.

خدایا! و از تو می‌خواهم، خواستنِ کسی که ناداری و نیازش سخت شده، و هنگامِ سختی‌ها حاجتش را نزدِ تو آورده، و اشتیاقش به آنچه نزدِ توست بزرگ شده است.

اللّهمّ و أسألك سؤال من اشتدّت فاقته، و أنزل بك عند الشّدائد حاجته، و عظم فیما عندك رغبته.

خدایا! فرمانرواییِ تو بزرگ است، و جایگاهت بلند است، و تدبیرِ تو پنهان است، و فرمانت آشکار است، و چیرگیِ تو غالب است، و قدرتت روان است، و گریز از حکومتِ تو ممکن نیست.

اللّهمّ عظم سلطانك، و علا مكانك، و خفی مكرك، و ظهر أمرك، و غلب قهرك، و جرت قدرتك، و لا یمكن الفرار من حكومتك.

خدایا! جز تو، برای گناهانم آمرزنده‌ای، و برای زشتی‌هایم پوشاننده‌ای، و کسی را که کارِ زشتم را به نیکی بدل کند نمی‌یابم.

اللّهمّ لا أجد لذنوبی غافرا، و لا لقبائحی ساترا، و لا لشیء من عملی القبیح بالحسن مبدّلا، غیرك.

معبودی جز تو نیست؛ پاکی تو و ستایش از آنِ توست. به خودم ستم کردم، و از سرِ نادانی گستاخی کردم، و به اینکه از دیرباز به یادِ من بوده‌ای و به من بخشش داشته‌ای دلگرم و آسوده شدم.

لا إله إلاّ أنت؛ سبحانك و بحمدك، ظلمت نفسی، و تجرّأت بجهلی، و سكنت إلی قدیم ذكرك لی، و منّك علیّ.

برشمردنِ نعمت‌ها و بخشش‌های خدای بزرگ و ارجمند بر بندگانش

خدایا، مولای من! چه بسیار زشتی که پوشاندی، و چه بسیار بلای سنگین که از دوشم برداشتی، و چه بسیار لغزش که مرا از آن نگه داشتی، و چه بسیار ناخوشایند که از من دور کردی، و چه بسیار ستایشِ زیبا که سزاوارش نبودم و تو بر زبان‌ها انداختی!

اللّهمّ مولای، كم من قبیح سترته، و كم من فادح من البلاء أقلته، و كم من عثار وقیته، و كم من مكروه دفعته، و كم من ثناء جمیل لست أهلا له نشرته؟.

خدایا! بلایم بزرگ شده، و بدحالی‌ام از اندازه گذشته، و کارهایم کم آورده، و زنجیرهایم مرا زمین‌گیر کرده، و دورودرازیِ آرزوهایم مرا از آنچه به سودم است بازداشته، و دنیا با فریب‌هایش، و نَفْسم با جنایتش، و امروز و فردا کردنم مرا فریفته‌اند.

اللّهمّ عظم بلائی، و أفرط بی سوء حالی، و قصرت بی أعمالی، و قعدت بی أغلالی، و حبسنی عن نفعی بعد آمالی، و خدعتنی الدّنیا بغرورها، و نفسی بجنایتها، و مطالی.

ای سرورم! پس به عزتت از تو می‌خواهم که بدیِ کار و رفتارم، دعایم را از تو در پرده نگذارد؛ و با رازهای پنهانم که از آن‌ها آگاهی رسوایم نکنی؛ و برای آنچه در خلوت‌هایم کرده‌ام — از کارِ بد و بدکاری‌ام، و پیوستگیِ کوتاهی و نادانی‌ام، و بسیاریِ شهوت‌ها و غفلتم — در کیفردادنم شتاب نکنی.

یا سیّدی، فأسألك بعزّتك أن لا یحجب عنك دعائی سوء عملی و فعالی، و لا تفضحنی بخفیّ ما اطّلعت علیه من سرّی، و لا تعاجلنی بالعقوبة علی ما عملته فی خلواتی، من سوء فعلی و إساءتی، و دوام تفریطی و جهالتی، و كثرة شهواتی و غفلتی.

و خدایا! به عزتت، در همهٔ حال‌ها با من پرمهر، و در همهٔ کارها بر من مهربان باش.

و كن اللّهمّ بعزّتك لی فی كلّ الأحوال رؤوفا، و علیّ فی جمیع الأمور عطوفا.

خواهش‌های نفسانی که بنده را فریب می‌دهد و سرانجامِ آن‌ها

معبود من و پروردگار من! جز تو که را دارم که برطرف‌کردنِ گرفتاری‌ام و نظرِ لطف در کارم را از او بخواهم؟

إلهی و ربّی؛ من لی غیرك أسأله كشف ضرّی، و النّظر فی أمری؟.

معبود من و مولای من! حکمی بر من جاری کردی که در آن پیروِ خواهشِ نَفْسِ خود شدم، و در برابرِ آرایشِ فریبندهٔ دشمنم از خود نگهبانی نکردم؛ پس دشمنم مرا با آنچه دلم می‌خواست فریب داد، و قضا و تقدیر هم در این کار یاری‌اش کرد؛ تا با آنچه از این رهگذر بر من گذشت، از برخی مرزهایت فراتر رفتم و با برخی فرمان‌هایت مخالفت کردم. پس در همهٔ این‌ها ستایشِ تو بر من لازم است، و در آنچه قضای تو بر من جاری شده و حکم و آزمایشِ تو بر من واجب کرده، هیچ بهانه‌ای ندارم.

إلهی و مولای؛ أجریت علیّ حكما اتّبعت فیه هوی نفسی، و لم أحترس فیه من تزیین عدوّی؛ فغرّنی بما أهوی، و أسعده علی ذلك القضاء؛ فتجاوزت بما جری علیّ من ذلك بعض حدودك، و خالفت بعض أوامرك؛ فلك الحمد علیّ فی جمیع ذلك، و لا حجّة لی فیما جری علیّ فیه قضاؤك، و ألزمنی فیه حكمك و بلاؤك.

و ای معبود من! پس از کوتاهی و زیاده‌روی در حقِ خودم، اینک به سوی تو آمده‌ام: عذرخواه، پشیمان، دل‌شکسته، خواهانِ گذشت، آمرزش‌جو، بازگشته‌به‌سوی‌تو، اقرارکننده، گردن‌نهاده و اعتراف‌کننده. نه گریزگاهی از آنچه از من سر زده می‌یابم، و نه پناهگاهی که در کارم به آن رو کنم، جز اینکه عذرم را بپذیری و مرا در گسترهٔ رحمتت درآوری.

و قد أتیتك، یا إلهی، بعد تقصیری و إسرافی علی نفسی، معتذرا، نادما، منكسرا، مستقیلا، مستغفرا، منیبا، مقرّا، مذعنا، معترفا، لا أجد مفرّا ممّا كان منّی، و لا مفزعا أتوجّه إلیه فی أمری، غیر قبولك عذری، و إدخالك إیّای فی سعة رحمتك.

خدایا! پس عذرم را بپذیر، و به سختیِ گرفتاری‌ام رحم کن، و مرا از بندِ محکمی که گرفتارم کرده رها ساز.

اللّهمّ فاقبل عذری، و ارحم شدّة ضرّی، و فكّنی من شدّ وثاقی.

منابع (۱)
  1. تضرّعی. ورد فی البلد الأمین ص 189. مرسلا. و فی المصباح للكفعمی ص 557. مرسلا.

پروردگارا! به ناتوانیِ تنم، و نازکیِ پوستم، و باریکیِ استخوانم رحم کن.

یا ربّ ارحم ضعف بدنی، ورقّة جلدی، و دقّة عظمی.

ای کسی که آفرینشِ من، یادکردن و نام‌بردن از من، پرورشِ من، نیکی به من و روزی‌دادنِ مرا آغاز کرد! مرا به همان بخششِ نخستینت و نیکیِ دیرینه‌ات به من ببخش.

یا من بدأ خلقی و ذكری و تربیتی و برّی و تغذیتی؛ هبنی لابتداء كرمك، و سالف برّك بی.

ای خدای من و سرورم و پروردگارم! آیا به راستی مرا با آتشت عذاب می‌کنی، پس از آنکه تو را به یکتایی شناختم؟ پس از آنکه دلم از شناختت لبریز شد، و زبانم به یادت گویا گشت، و جانم به دوستی‌ات دل بست، و پس از اعتراف راستین و دعای فروتنانه‌ام در برابر پروردگاری‌ات؟!

یا إلهی و سیّدی و ربّی؛ أتراك معذّبی بنارك بعد توحیدك، و بعد ما انطوی علیه قلبی من معرفتك، و لهج به لسانی من ذكرك، و اعتقده ضمیری من حبّك، و بعد صدق اعترافی و دعائی خاضعا لربوبیّتك؟!.

گسترهٔ کرم خدای پاک و برتر

هرگز! تو بزرگوارتر از آنی که پروردهٔ خود را تباه کنی، یا کسی را که نزدیک برده‌ای دور برانی، یا کسی را که پناه داده‌ای آواره سازی، یا کسی را که بی‌نیاز کرده‌ای و به او رحم آورده‌ای به دست بلا بسپاری.

هیهات، أنت أكرم من أن تضیّع من ربّیته، أو تبعّد من أدنیته، أو تشرّد من آویته، أو تسلّم إلی البلاء من كفیته و رحمته.

ای کاش می‌دانستم، ای سرورم و خدای من و مولایم! آیا آتش را مسلط می‌کنی بر چهره‌هایی که در برابر بزرگی تو به سجده افتاده‌اند، و بر زبان‌هایی که راست‌گویانه به یکتایی تو سخن گفته‌اند و به شکرانه‌ات تو را ستوده‌اند، و بر دل‌هایی که از سرِ یقین (باوری که شک در آن نیست) به خدایی تو اعتراف کرده‌اند، و بر جان‌هایی که شناخت تو را در خود جای داده‌اند تا فروتن شده‌اند، و بر اندام‌هایی که فرمان‌بردارانه به سوی جایگاه‌های پرستش تو شتافته‌اند و با اقرار به گناه، آمرزش تو را خواسته‌اند؟!

و لیت شعری، یا سیّدی و إلهی و مولای؛ أتسلّط النّار علی وجوه خرّت لعظمتك ساجدة، و علی ألسن نطقت بتوحیدك صادقة و بشكرك مادحة، و علی قلوب اعترفت بإلهیّتك محقّقة، و علی ضمائر حوت من العلم بك حتّی صارت خاشعة، و علی جوارح سعت إلی أوطان تعبّدك طائعة و أشارت باستغفارك مذعنة؟!.

ای بخشنده! نه چنین گمانی به تو می‌رود و نه از فضل تو چنین به ما خبر داده‌اند.

ما هكذا الظّنّ بك، و لا أخبرنا بفضلك عنك، یا كریم.

پروردگارا! تو خود ناتوانیِ مرا در برابر اندکی از بلاها و کیفرهای دنیا، و سختی‌هایی که در آن بر اهلش می‌گذرد می‌دانی؛ با آنکه این بلا درنگش کم، ماندگاری‌اش ناچیز و مدتش کوتاه است.

یا ربّ، و أنت تعلم ضعفی عن قلیل من بلاء الدّنیا و عقوباتها، و ما یجری فیها من المكاره علی أهلها، علی أنّ ذلك بلاء قلیل مكثه، یسیر بقاؤه، قصیر مدّته.

پس چگونه تابِ بلای آخرت و رخدادهای سخت و بزرگ آن را بیاورم؟ بلایی که مدتش دراز است، و ماندنش همیشگی است، و از بارِ اهلش کاسته نمی‌شود؛ زیرا آن بلا جز از خشم و انتقام و ناخشنودی تو سرچشمه نمی‌گیرد، و این چیزی است که آسمان‌ها و زمین تابِ آن را ندارند!

فكیف احتمالی لبلاء الآخرة، و جلیل وقوع المكاره فیها، و هو بلاء تطول مدّته، و یدوم مقامه، و لا یخفّف عن أهله؛ لأنّه لا یكون إلاّ عن غضبك و انتقامك و سخطك، و هذا ما لا تقوم له السّماوات و الأرض؟.

منابع (۱)
  1. بقاؤه. ورد فی ملحقات جمال الأسبوع ص 544. مرسلا.

ای سرورم! پس با من چه خواهد شد، در حالی که من بندهٔ ناتوان، خوار، کوچک، بیچاره و درماندهٔ تو هستم؟

یا سیّدی، فكیف بی و أنا عبدك الضّعیف الذّلیل الحقیر المسكین المستكین؟.

ای خدای من و سرورم و مولایم! از کدام یک از این کارها به درگاهت شکایت ببرم، و برای کدامشان ضجه بزنم و گریه کنم؟ برای عذاب دردناک و سختی‌اش، یا برای بلای طولانی و مدت درازش؟

یا إلهی و سیّدی و مولای؛ لأیّ الأمور إلیك أشكو، و لما منها أضجّ و أبكی، لألیم العذاب و شدّته، أو لطول البلاء و مدّته؟.

دوستی خدا که امام (ع) در دل پنهان دارد

پس اگر مرا در کیفرها با دشمنانت قرار دهی، و میان من و اهل بلایت جمع کنی، و میان من و دوستان و اولیایت جدایی اندازی؛ ای خدای من و سرورم و مولایم و پروردگارم، گیرم که بر عذابت صبر کردم، چگونه بر دوری‌ات صبر کنم؟ و گیرم که بر گرمای آتشت صبر کردم، چگونه از نگریستن به کرامتت چشم بپوشم و صبر کنم؟ یا چگونه در آتش بمانم در حالی که امیدم عفو و گذشت توست؟

فلئن صیّرتنی فی العقوبات مع أعدائك، و جمعت بینی و بین أهل بلائك، و فرّقت بینی و بین أحبّائك و أولیائك؛ فهبنی، یا إلهی و سیّدی و مولای و ربّی، صبرت علی عذابك، فكیف أصبر علی فراقك، وهبنی صبرت علی حرّ نارك، فكیف أصبر عن النّظر إلی كرامتك؛ أم كیف أسكن فی النّار و رجائی عفوك؟.

پس ای سرورم و مولایم، به عزتت راست‌گویانه سوگند می‌خورم که اگر مرا گویا بگذاری، از میان اهل آتش به درگاهت ضجه خواهم زد، ضجهٔ آرزومندان؛ و به سویت فریاد خواهم کشید، فریادِ فریادخواهان؛ و در فراقت گریه خواهم کرد، گریهٔ گم‌کردگان؛ و صدایت خواهم زد که کجایی ای سرپرست مؤمنان، ای نهایت آرزوهای عارفان، ای فریادرسِ فریادخواهان، ای محبوب دل‌های راست‌گویان، و ای خدای جهانیان؟

فبعزّتك، یا سیّدی و مولای، أقسم صادقا، لئن تركتنی ناطقا، لأضجّنّ إلیك من بین أهلها ضجیج الآملین، و لأصرخنّ إلیك صراخ المستصرخین، و لأبكینّ علیك بكاء الفاقدین، و لأنادینّك أین كنت یا ولیّ المؤمنین، یا غایة آمال العارفین، یا غیاث المستغیثین، یا حبیب قلوب الصّادقین، و یا إله العالمین؟.

ای خدای من، تو پاک و منزهی و ستایش از آنِ توست! آیا به راستی در دوزخ، صدای بندهٔ مسلمانی را می‌شنوی که به خاطر نافرمانی‌اش در آن زندانی شده، و به سزای گناهش مزهٔ عذابش را چشیده، و به سبب جرم و خطایش میان طبقات آن حبس شده است، در حالی که به درگاه تو ضجهٔ کسی را می‌زند که آرزومند رحمتت است، و با زبان یکتاپرستان صدایت می‌زند، و به پروردگاری‌ات دست توسل می‌زند؟

أفتراك، سبحانك یا إلهی و بحمدك، تسمع فیها صوت عبد مسلم سجن فیها بمخالفته، و ذاق طعم عذابها بمعصیته، و حبس بین أطباقها بجرمه و جریرته، و هو یضجّ إلیك ضجیج مؤمّل لرحمتك، و ینادیك بلسان أهل توحیدك، و یتوسّل إلیك بربوبیّتك؟.

حال امیدواران به کرم خدا در دوزخ

ای مولای من! پس چگونه در عذاب بماند در حالی که به بردباری و مهربانیِ پیشین تو امید بسته است؟

یا مولای؛ فكیف یبقی فی العذاب و هو یرجو ما سلف من حلمك و رأفتك؟.

یا چگونه آتش به او درد برساند در حالی که آرزومند فضل و رحمت توست؟

أم كیف تؤلمه النّار و هو یأمل فضلك و رحمتك؟.

یا چگونه زبانه‌های آتش او را بسوزاند در حالی که تو صدایش را می‌شنوی و جایش را می‌بینی؟

أم كیف یحرقه لهیبها و أنت تسمع صوته و تری مكانه؟.

یا چگونه غرشِ آتش او را در بر بگیرد در حالی که تو ناتوانی‌اش را می‌دانی؟

أم كیف یشتمل علیه زفیرها و أنت تعلم ضعفه؟.

یا چگونه در میان طبقات آتش دست‌وپا بزند در حالی که تو راست‌گویی‌اش را می‌دانی؟

أم كیف یتغلغل بین أطباقها و أنت تعلم صدقه؟.

یا چگونه مأموران دوزخ او را با تندی برانند در حالی که تو را صدا می‌زند: «ای پروردگارم»؟

أم كیف تزجره زبانیتها و هو ینادیك: یا ربّه؟.

یا چگونه برای آزادی‌اش از آتش به فضل تو امید ببندد و تو او را در آن رها کنی؟

أم كیف یرجو فضلك فی عتقه منها فتتركه فیها؟.

هرگز! نه چنین گمانی به تو می‌رود، و نه از فضل تو چنین چیزی شناخته شده است، و نه این کار شبیه نیکی و احسانی است که با یکتاپرستان کرده‌ای.

هیهات، ما ذلك الظّنّ بك، و لا المعروف من فضلك، و لا مشبه لما عاملت به الموحّدین من برّك و إحسانك.

پس با یقین و قاطعیت می‌گویم: اگر فرمانت به عذابِ منکرانت، و حکمت به ماندگاریِ همیشگیِ دشمنانِ لجوجت نبود، سراسر آتش را سرد و سلامت قرار می‌دادی، و برای هیچ‌کس در آن قرارگاه و جای ماندنی نمی‌ماند؛ ولی تو که نام‌هایت پاک و مقدس است، سوگند خورده‌ای که دوزخ را از همهٔ کافران، از جن و انس، پر کنی، و دشمنانِ لجوج را برای همیشه در آن نگه داری؛ و تو ـ که ستایشت والاست ـ از همان آغاز فرمودی و از سرِ بزرگواری با نعمت‌بخشیدن منت نهادی که:

فبالیقین أقطع، لو لا ما حكمت به من تعذیب جاحدیك، و قضیت به من إخلاد معاندیك، لجعلت النّار كلّها بردا و سلاما، و ما كان لأحد فیها مقرّا و لا مقاما؛ لكنّك، تقدّست أسماؤك، أقسمت أن تملأها من الكافرین، من الجنّة و النّاس أجمعین، و أن تخلّد فیها المعاندین، و أنت - جلّ ثناؤك - قلت مبتدئا، و تطوّلت بالإنعام متكرّما:

منابع (۱)
  1. ما كانت لأحد. ورد فی البد الأمین ص 190. مرسلا.

«أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً لا یَسْتَوُونَ» آیا کسی که مؤمن است مانند کسی است که نافرمان و بدکار است؟ این دو یکسان نیستند.

أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا یَسْتَوُونَ .

منابع (۱)
  1. السجدة/ 18.

درخواست بخشش گناهان از خدا

ای معبود من و سرور من! پس تو را سوگند می‌دهم به قدرتی که مقدر کرده‌ای، و به فرمانی که حتمی و استوار ساخته‌ای و بر هر کس که بر او روانه کرده‌ای چیره شده‌ای؛ از تو می‌خواهم در این شب و در این ساعت بر من ببخشی: هر جرمی را که مرتکب شده‌ام، و هر گناهی را که کرده‌ام، و هر کار زشتی را که پنهان داشته‌ام، و هر نادانی‌ای را که به کار بسته‌ام — چه پوشانده باشم و چه آشکار کرده باشم، چه پنهان داشته باشم و چه نمایان ساخته باشم — و هر بدی‌ای را که به فرشتگانِ بزرگوارِ نویسنده فرمان دادی ثبتش کنند؛ همان فرشتگانی که مأمورشان کردی هر چه از من سر می‌زند نگه دارند، و آنان را همراه اعضای بدنم گواهِ بر من قرار دادی؛ و خودت از پسِ آنان مراقب من بودی و گواهِ آنچه از ایشان پنهان ماند، و به رحمتت پنهانش کردی و به بخششت پوشاندی‌اش. و از تو می‌خواهم بهرهٔ مرا فراوان کنی از هر خیری که فرو می‌فرستی، یا احسانی که می‌بخشی، یا نیکی‌ای که می‌گسترانی، یا روزی‌ای که گشاده می‌داری، یا گناهی که می‌آمرزی، یا خطایی که می‌پوشانی.

إلهی و سیّدی؛ فأسألك بالقدرة الّتی قدّرتها، و بالقضیّة الّتی حتمتها و حكمتها، و غلبت من علیه أجریتها، أن تهب لی فی هذه اللّیلة، و فی هذه السّاعة، كلّ جرم أجرمته، و كلّ ذنب أذنبته، و كلّ قبیح أسررته، و كلّ جهل عملته، كتمته أو أعلنته، أخفیته أو أظهرته، و كلّ سیّئة أمرت بإثباتها الكرام الكاتبین الّذین وكّلتهم بحفظ ما یكون منّی، و جعلتهم شهودا علیّ مع جوارحی، و كنت أنت الرّقیب علیّ من ورائهم، و الشّاهد لما خفی عنهم، و برحمتك أخفیته، و بفضلك سترته؛ و أن توفّر حظّی من كلّ خیر تنزله، أو إحسان تفضله، أو برّ تنشره، أو رزق تبسطه، أو ذنب تغفره، أو خطإ تستره.

منابع (۱)
  1. من كلّ خیر أنزلته، أو إحسان فضّلته، أو برّ نشرته، أو رزق بسطته.ورد فی البلد الأمین ص 191. مرسلا. و فی المصباح للكفعمی ص 559. مرسلا

ای پروردگار، ای پروردگار، ای پروردگار! ای معبود من و سرور من و مولای من و اختیاردارِ بندگی من! ای کسی که مهارِ من به دست توست! ای دانا به خواری و بیچارگی من! ای آگاه از فقر و نیازمندی من!

یا ربّ، یا ربّ، یا ربّ؛ یا إلهی و سیّدی و مولای و مالك رقّی، یا من بیده ناصیتی، یا علیما بذلّی و مسكنتی، یا خبیرا بفقری و فاقتی.

منابع (۱)
  1. بضرّی. ورد فی ملحقات جمال الأسبوع ص 545. مرسلا.

درخواست امام (ع) از خدا که شب و روزش را در یاد او قرار دهد

ای پروردگار، ای پروردگار، ای پروردگار! به حقِ خودت و پاکی‌ات و بزرگ‌ترین صفات و نام‌هایت از تو می‌خواهم که وقت‌های مرا در شب و روز به یادت آباد کنی، و به خدمتت پیوسته داری، و کارهایم را نزد خودت پذیرفته سازی؛ تا همهٔ کارها و ذکرهایم یک ذکرِ پیوسته شود و حالم در خدمت تو همیشگی باشد.

یا ربّ، یا ربّ، یا ربّ؛ أسألك بحقّك و قدسك و أعظم صفاتك و أسمائك، أن تجعل أوقاتی فی اللّیل و النّهار بذكرك معمورة، و بخدمتك موصولة، و أعمالی عندك مقبولة؛ حتّی تكون أعمالی و أورادی كلّها وردا واحدا، و حالی فی خدمتك سرمدا.

منابع (۲)
  1. من. ورد فی البد الأمین ص 191. مرسلا.
  2. و إرادتی. ورد فی المصدر السابق. و فی المصباح.

ای سرور من! ای کسی که تکیه‌گاه من اوست! ای کسی که شکایتِ حال‌هایم را به او برده‌ام!

یا سیّدی، یا من علیه معوّلی، یا من إلیه شكوت أحوالی؛

ای پروردگار، ای پروردگار، ای پروردگار! اعضای بدنم را بر خدمتت نیرومند کن، و دلم را بر عزم و اراده محکم ساز، و به من کوششی جدی در ترس از خودت، و پیوستگیِ همیشگی به خدمتت ببخش؛ تا در میدان‌های پیشتازان بتازم، و در میان شتابندگان به سوی تو بشتابم، و در میان مشتاقان به نزدیکیِ تو مشتاق باشم، و همچون خالصان به تو نزدیک شوم، و همچون اهل یقین از تو بترسم، و در جوار تو با مؤمنان گرد آیم.

یا ربّ، یا ربّ، یا ربّ؛ قوّ علی خدمتك جوارحی، و اشدد علی العزیمة جوانحی، وهب لی الجدّ فی خشیتك، و الدّوام فی الإتّصال بخدمتك، حتّی أسرح فی میادین السّابقین، و أسرع إلیك فی المبادرین، و أشتاق إلی قربك فی المشتاقین، و أدنو منك دنوّ المخلصین، و أخافك مخافة الموقنین، و أجتمع فی جوارك مع المؤمنین.

درخواست امام (ع) از خدا که زبانش را به یاد او گویا سازد

خدایا! هر که برای من بد بخواهد، تو برایش بد بخواه؛ و هر که به من نیرنگ بزند، تو به او نیرنگ بزن. و مرا از خوش‌بهره‌ترینِ بندگانت نزد خودت، و نزدیک‌ترینشان در جایگاه به خودت، و ویژه‌ترینشان در نزدیکی به درگاهت قرار ده؛ که کسی جز به فضل و بخشش تو به این مقام نمی‌رسد. به بخشندگی‌ات به من ببخش، و به بزرگواری‌ات به من رو کن، و به رحمتت مرا نگه دار، و زبانم را به یادت گویا و شیفته ساز، و دلم را دل‌باختهٔ محبتت گردان. و با اجابتِ نیکویت بر من منت بگذار، و از لغزشم درگذر، و خطایم را بیامرز؛ چرا که تو بندگیِ خودت را بر بندگانت مقرر کرده‌ای، و فرمانشان داده‌ای که تو را بخوانند، و اجابت را برایشان ضمانت کرده‌ای. پس ای پروردگار، رویم را به سوی تو گرفته‌ام، و ای پروردگار، دستم را به سوی تو دراز کرده‌ام؛ پس به عزتت دعایم را مستجاب کن، و مرا به آرزویم برسان، و امیدم را از بخشش خودت مَبُر، و شرِ دشمنانم را از جن و انس از من دور کن.

اللّهمّ و من أرادنی بسوء فأرده، و من كادنی فكده؛ و اجعلنی من أحسن عبیدك نصیبا عندك، و أقربهم منزلة منك، و أخصّهم زلفة لدیك؛ فإنّه لا ینال ذلك إلاّ بفضلك؛ وجد لی بجودك، و اعطف علیّ بمجدك، و احفظنی برحمتك، و اجعل لسانی بذكرك لهجا، و قلبی بحبّك متیّما؛ و منّ علیّ بحسن إجابتك، و أقلنی عثرتی، و اغفر لی زلّتی؛ فإنّك قضیت علی عبادك بعبادتك، و أمرتهم بدعائك، و ضمنت لهم الإجابة؛ فإلیك یا ربّ نصبت وجهی، و إلیك یا ربّ مددت یدی، فبعزّتك استجب لی دعائی، و بلّغنی منای، و لا تقطع من فضلك رجائی، و اكفنی شرّ الجنّ و الإنس من أعدائی.

منابع (۱)
  1. عبادك. ورد فی ملحقات جمال الأسبوع ص 546. مرسلا. و فی المصباح للكفعمی ص 560. مرسلا.

ای کسی که زود خشنود می‌شوی! بیامرز کسی را که جز دعا چیزی ندارد؛ که تو هر چه بخواهی انجام می‌دهی.

یا سریع الرّضا، إغفر لمن لا یملك إلاّ الدّعاء، فإنّك فعّال لما تشاء.

ای کسی که نامش دواست، و یادش شفاست، و فرمان‌برداری‌اش بی‌نیازی است! رحم کن به کسی که سرمایه‌اش امید است و سلاحش گریه.

یا من اسمه دواء، و ذكره شفاء، و طاعته غناء؛ ارحم من رأس ماله الرّجاء، و سلاحه البكاء.

ای کامل‌کنندهٔ نعمت‌ها!

یا سابغ النّعم؛

ای دورکنندهٔ بلاها!

یا دافع النّقم؛

ای نورِ وحشت‌زدگان در تاریکی‌ها! ای دانایی که آموزش ندیده است!

یا نور المستوحشین فی الظّلم؛ یا عالما لا یعلّم؛

بر محمد و خاندان محمد درود فرست، و با من آن کن که تو سزاوار آنی. و درودِ خدا و سلامِ بسیارِ او بر فرستاده‌اش و امامانِ خجسته از خاندانش باد.

صلّ علی محمّد و آل محمّد، و افعل بی ما أنت أهله، و صلّی اللّه علی رسوله و الأئمّة المیامین من آله و سلّم تسلیما كثیرا.

منابع (۱)
  1. ورد فی البد الأمین ص 188. مرسلا. و فی المصباح للكفعمی ص 555. مرسلا.و فی ملحقات جمال الأسبوع ص 542. مرسلا. باختلاف یسیر.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۶، صفحهٔ ۴۷۶. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن