کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۶۸۱ دقیقه خواندن

به پدر فرزدق: به پسرت قرآن بیاموز

سخنی از امام (ع) با غالب بن صعصعه، پدر فرزدق

غالب بن صعصعه، پیرمرد سرشناس قبیلهٔ تمیم و پدر فرزدق شاعر، همراه پسر نوجوانش همام (همان فرزدق) در بصره نزد امام آمد. امام از شتران بسیارش پرسید. او گفت مصیبت‌ها، حق‌ها و دیه‌هایی که به گردن گرفته، آن‌ها را برده است. فرمود: این بهترین راهِ رفتنِ آن‌هاست. دربارهٔ پسرش که شعر می‌خواند فرمود قرآن به او یاد بده، که برایش از شعر بهتر است. فرزدق پس از شنیدن این سخن خود را بست تا قرآن را حفظ کند.

خطاب به: غالب بن صعصعه (پدر فرزدق) و پسرش همام (فرزدق)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۴۴۶

روی خط زمان

هنگامی که در بصره، در کهنسالی، نزد امام آمد، امام (ع) به او فرمود:

لمّا دخل علیه بالبصرة و هو شیخ كبیر فقال له علیه السّلام:

تو کیستی؟

من أنت؟.

گفت: من غالب بن صعصعهٔ مجاشعی هستم.

قال: أنا غالب بن صعصعة المجاشعی.

منابع (۱)
  1. ورد فی لسان العرب ج 8 ص 98. مرسلا.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

شتران فراوانت چه شدند؟ گفت: ای امیر مؤمنان! پیشامدهای روزگار پراکنده‌شان کرد، پرداختِ حقِ دیگران از هم جدایشان ساخت و به گردن گرفتنِ تاوان‌ها و بدهی‌های مردم برای آشتی، از میانشان برد.

ما فعلت إبلك الكثیرة؟. قال: ذعذعتها النوائب، و فرّقتها الحقوق، و أذهبتها الحمالات، یا أمیر المؤمنین.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۶
منابع (۱)
  1. ورد فی تصحیفات المحدثین ص 420. عن محمد بن یزید، عن رفیع بن سلمة، عن أبی عبیدة، عن أعین بن لبطة عمرو، عن أبیه، عن جده الفرزدق، عن علی علیه السّلام. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 10 ص 21. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن میثم ج 5 ص 456. مرسلا. و فی الإصابة فی معرفة الصحابة ج 5 ص 301 الرقم 7050. مرسلا عن المرزبانی، عن علی علیه السّلام. و فی كنز العمال ج 2 ص 288 الحدیث 4026. مرسلا عن الفرزدق، عن علی علیه السّلام.و فی ربیع الأبرار ج 2 ص 256 الحدیث 70. مرسلا. و فی المستطرف ج 1 ص 17.مرسلا. باختلاف بین المصادر.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۶

این ستوده‌ترین راهِ خرج کردنشان بود.

ذاك أحمد سبلها.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۶

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۶

ای ابوالأخطل! این نوجوان که همراه توست کیست؟

یا أبا الأخطل؛ من هذا الغلام الّذی معك؟.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۶

غالب گفت: ای امیر مؤمنان! او پسرم هَمّام است. شعر و سخنِ عرب را به او آموخته‌ام و چیزی نمانده که شاعری توانا شود. اگر بخواهی، برایت شعر می‌خواند.

قال غالب: هو ابنی همّام، رویته الشعر، یا أمیر المؤمنین، و كلام العرب؛ و یوشك أن یكون شاعرا مجیدا. و إن شئت أنشدك.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

قرآن را به او بیاموز، که قرآن برایش بهتر از شعر است.

علّمه القرآن، فهو خیر له من الشّعر.

هنگامی که فرزدق سخن امیر مؤمنان (ع) را شنید، شعر سرودن را کنار گذاشت و یک سال خود را به بند کشید و سوگند خورد که بند از خود باز نکند تا قرآن را از بر شود.

فلما سمع الفرزدق كلام أمیر المؤمنین علیه السّلام امتنع عن نظم الشعر، و قیّد نفسه لمدة سنة، و آلی علی نفسه أن لا یحلّ نفسه حتی یحفظ القرآن.

منابع (۱)
  1. ورد فی الأغانی ج 21 ص 286. عن محمد بن یحیی، عن محمد بن القاسم یعنی أبی العیناء، عن أبی زید النحوی، عن أبی عمرو، عن علی علیه السّلام.و فی ص 398. عن هاشم الخزاعی، عن أبی غسان، عن أبی عبیدة، عن یونس أبی البیداء، عن الفرزدق، عن علی علیه السّلام. و فی تصحیفات المحدثین ص 420. عن محمد بن یزید، عن رفیع بن سلمة، عن أبی عبیدة، عن أعین بن لبطة عمرو، عن أبیه، عن جده الفرزدق، عن علی علیه السّلام. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 10 ص 21. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن میثم ج 5 ص 456. مرسلا. و فی الإصابة فی معرفة الصحابة ج 5 ص 301 الرقم 7050. مرسلا عن المرزبانی، عن علی علیه السّلام. و فی ربیع الأبرار ج 2 ص 256 الحدیث 70.مرسلا. و فی كنز العمال ج 2 ص 288 الحدیث 4026. مرسلا عن الفرزدق، عن علی علیه السّلام. و فی المستطرف ج 1 ص 17. مرسلا. باختلاف بین المصادر.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۲۷۸. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن