کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۱۲۱ دقیقه خواندن

بیعت مروانِ اسیر و آیندهٔ فرزندانش

سخنی از امام (ع) خطاب به مروان بن حکم هنگامی که در روز جمل اسیر شد

ورود به بصره، بخشش شکست‌خوردگان و گماردن ابن‌عباسجمادی‌الاول ۳۶ قبصره، پس از جنگ جملتاریخ قطعی

پس از جنگ جمل، مروان بن حکم اسیر شد. حسن و حسین برایش میانجی‌گری کردند و امام آزادش کرد. وقتی گفتند مروان می‌خواهد با او بیعت کند، امام بیعتش را بی‌ارزش دانست. به مروان از آیندهٔ فرزندانش در قدرت گفت و در پایان کسانی را که اطرافش بودند از آن فرزندان برحذر داشت.

خطاب به: حسن و حسین (شفیعان مروان)، مروان بن حکم و کسانی که گرد او بودند

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۷۳

روی خط زمان

سخنی از امام (ع) خطاب به مروان بن حکم، هنگامی که در روز جمل اسیر شد و حسن و حسین (ع) برای او

كلام له علیه السّلام لمروان بن الحكم لمّا أسر یوم الجمل، و[1] استشفع له الحسن و الحسین علیهما السّلام

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳

نزد امیر مؤمنان وساطت کردند و دربارهٔ او با امام سخن گفتند؛ پس امام (ع) خواهش آن دو را پذیرفت و او را رها کرد.

إلی أمیر المؤمنین و كلّماه فیه؛ فاستجاب علیه السّلام لهما و خلّی سبیله

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳

سپس آن دو به امام گفتند: «ای امیر مؤمنان! با تو بیعت (پیمان فرمان‌برداری) می‌کند.»

ثم قالا له: یبایعك یا أمیر المؤمنین.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳

مگر پس از کشته شدن عثمان با من بیعت نکرد؟

أ لم یبایعنی بعد قتل عثمان؟.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳
منابع (۱)
  1. أولم. ورد فی نسخة العام 400. ص 66. و نسخة نصیری ص 25. و نسخة الإسترابادی ص 70. و متن شرح ابن أبی الحدید ج 6 ص 146. و نسخة عبده ص 176. و نسخة الصالح 102. و نسخة العطاردی ص 68.

مرا به بیعت او نیازی نیست؛ این دستی یهودی است.

لا حاجة لی فی بیعته؛ إنّها كفّ یهودیّة.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳

اگر با دستش بیست بار با من بیعت کند، با نشیمنگاهش پیمان می‌شکند.

لو بایعنی بكفّه عشرین مرّة لغدر بسبّته.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳
منابع (۳)
  1. بیده. ورد فی نسخة ابن شذقم ص 105.
  2. ورد فی الخرائج و الجرائح ج 1 ص 197 الحدیث 35. عن أبی الصیرفی، عن رجل من مراد، عن علی علیه السّلام.
  3. بإسته. ورد فی الجمل لابن شذقم ص 149. مرسلا. و ورد بقبله فی

سپس امام (ع) رو به مروان کرد و فرمود:

ثم خاطب علیه السّلام مروان و قال:

هان ای پسر حکم! ترسیدی ببینی در این کارزار سرت بریده می‌شود!

هیه، یا ابن الحكم؛ خفت أن تری رأسك یقطع فی هذه المعمعة!

هرگز! به خدا سوگند چنین نمی‌شود تا آنکه از نسل تو طاغوت‌هایی (سرکشان ستمگر) بیرون آیند که بر این امت فرمانروا می‌شوند.

كلاّ باللّه، لا یكون حتّی یخرج من صلبك طواغیت یملكون هذه الأمّة.

منابع (۱)
  1. ورد فی الخرائج و الجرائح. بالسند السابق. و فی الهدایة الكبری ص 151. عن الحسین بن حمدان الخصیبی، عن أبیه، عن محمد بن میمون، عن الحسن بن علی، عن أبی حمزة، عن حیان بن سدیر الصیرفی، عن مراد، عن علی علیه السّلام. و فی مشارق أنوار الیقین ص 121. مرسلا. باختلاف بین المصادر.

سپس امام (ع) به اطرافیان خود فرمود:

ثم قال علیه السّلام لمن حوله:

بدانید! او پس از آنکه موی دو شقیقه‌اش سفید شود، پرچم گمراهی بر دوش خواهد کشید. و او را فرمانرواییِ کوتاهی است، به اندازهٔ آنکه سگی بینیِ خود را بلیسد.

أما إنّه لیحملنّ رایة ضلالة بعد ما یشیب صدغاه. و له إمرة كلعقة الكلب أنفه.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳
منابع (۱)
  1. ورد فی الطبقات الكبری ج 5 ص 43. مرسلا. و فی تاریخ مدینة دمشق ج 57 ص 263. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 6 ص 146. مرسلا.

او پدرِ چهار قوچ است؛ این امت را به ترس و ستم و بیداد می‌کشند و جامی تلخ به کامشان می‌ریزند.

و هو أبو الأكبش الأربعة؛ یسومون هذه الأمّة خوفا و ظلما و جورا، و یسقونها كأسا مصبّرة.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳
منابع (۱)
  1. ورد فی الخرائج و الجرائح ج 1 ص 197 الحدیث 35. عن أبی الصیرفی، عن رجل من مراد، عن علی علیه السّلام. و فی الهدایة الكبری ص 151. الحسین بن حمدان الخصیبی، عن أبیه، عن محمد بن میمون، عن الحسن بن علی، عن أبی حمزة، عن حیان بن سدیر الصیرفی، عن مراد، عن علی علیه السّلام. و فی إرشاد القلوب ج 2 ص 277. مرسلا.

و این امت از دست او و فرزندانش روزی سرخ (خونین و سخت) خواهد دید.

و ستلقی الأمّة منه و من ولده یوما أحمر.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۷۳
منابع (۱)
  1. موتا. ورد فی نسخة ابن أبی المحاسن ص 68. و نسخة ابن النقیب ص 46.و نسخة العطاردی ص 69. عن نسخة مكتبة ممتاز العلماء فی لكهنو - الهند.

مروان پس از بیعت با امیر مؤمنان (ع) به مدینهٔ منوره رفت و در آنجا ماند تا آنکه معاویه، پس از چیره شدن بر سرزمین‌های مسلمانان، او را فرماندار مدینه کرد.

و انتقل مروان بعد بیعته أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی المدینة المنورة، و بقی فیها حتی عیّنه معاویة والیا علیها بعد غلبته علی بلاد المسلمین.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۵۱. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن