کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۵۶۲ دقیقه خواندن

پند به معاویه: دنیا سرای تجارت است

نامه‌ای از او (ع) در پند دادن به معاویه

میان ۳۶ تا ۴۰ قتاریخ تقریبی

علی به معاویه پندی برای دوری از دنیا می‌دهد: دنیا بازار سود و زیان آخرت است. معاویه مردم بسیاری را با گمراهی خود به نابودی کشانده و فقط آگاه‌دلان از او جدا شده‌اند. مناسبت و زمان آن در منابع نیامده.

خطاب به: معاویه بن ابی‌سفیان

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۴۲

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به معاویه پسر ابوسفیان.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی معاویة بن أبی سفیان.

اما بعد، دنیا سرای تجارت است، و سود یا زیانش آخرت است.

أمّا بعد؛ فإنّ الدّنیا دار تجارة، و ربحها أو خسرها الآخرة.

پس خوشبخت کسی است که سرمایه‌اش در دنیا کارهای شایسته باشد، و دنیا را همان‌گونه که هست ببیند و به اندازهٔ ارزشش، برای آن ارزش قائل شود.

فالسّعید من كانت بضاعته فیها الأعمال الصّالحة، و من رأی الدّنیا بعینها، و قدّرها بقدرها.

من تو را پند می‌دهم، هرچند از دانشِ پیشینِ الهی دربارهٔ تو آگاهم؛ همان دانشی که تا اجرا نشود، هیچ چیز جلودارش نیست. اما خدای برتر از دانشمندان پیمان گرفته است که امانت را ادا کنند، و با گمراه و هدایت‌یافته خیرخواهانه سخن بگویند.

و إنّی لأعظك مع علمی بسابق العلم فیك ممّا لا مردّ له دون نفاذه؛ و لكنّ اللّه - تعالی - أخذ علی العلماء أن یؤدّوا الأمانة، و أن ینصحوا الغویّ و الرّشید.

پس از خدا پروا کن. از کسانی مباش که برای خدا شکوه و بزرگی قائل نیستند و فرمان عذاب بر آنان قطعی شده است؛ چراکه خدا در کمین چنین کسی است.

فاتّق اللّه، و لا تكن ممّن لا یرجو للّه وقارا، و من حقّت علیه كلمة العذاب، فإنّ اللّه له بالمرصاد.

دنیایت به‌زودی به تو پشت می‌کند و برایت مایهٔ حسرت می‌شود؛ پس با این سنِ بالا و عمری که رو به پایان است، از این کج‌روی و گمراهی که در آن هستی دست بکش.

و إنّ دنیاك ستدبر عنك، و ستعود حسرة علیك؛ فأقلع عمّا أنت علیه من الغیّ و الضّلال، علی كبر سنّك، و فناء عمرك.

وضعیت دینی یاران معاویه

حالِ امروزِ تو همچون جامه‌ای نخ‌نما و فرسوده است که از هر طرف درست شود، از طرف دیگر پاره می‌شود.

فإنّ حالك الیوم كحال الثّوب المهلهل الّذی لا یصلح من جانب إلاّ فسد من آخر.

منابع (۱)
  1. ورد فی شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید ج 16 ص 133. مرسلا. و فی شرح نهج البلاغة لابن میثم ج 5 ص 68. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 1 ص 357. مرسلا. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 127.مرسلا. و فی نهج السعادة ج 4 ص 203. عن المدائنی مرسلا.

تو گروه بزرگی از مردم را به نابودی کشاندی؛ با کج‌رویِ خود فریبشان دادی و به موجِ دریایت افکندی. تاریکی‌ها آنان را فرو می‌پوشاند و شبهه‌ها (تردیدهای فکری و دینی) همچون موج به این‌سو و آن‌سو می‌کوبدشان. پس از راهشان منحرف شدند، عقب‌گرد کردند، به حق پشت کردند و به اصل و نسبِ خود تکیه زدند. مگر کسانی از اهل بصیرت (بینش و آگاهی) که بازگشتند؛ آنان پس از آنکه تو را شناختند، از تو جدا شدند و از یاریِ تو به سوی خدای پاک گریختند؛ زیرا تو آنان را به راهِ دشوار و ناهموار کشاندی و از راهِ میانه و درست منحرفشان کردی.

و قد أردیت جیلا من النّاس كثیرا؛ خدعتهم بغیّك، و ألقیتهم فی موج بحرك، تغشاهم الظّلمات، و تتلاطم بهم الشّبهات. فجاروا عن وجهتهم، و نكصوا علی أعقابهم، و تولّوا علی أدبارهم، و عوّلوا علی أحسابهم. إلاّ من فاء من أهل البصائر؛ فإنّهم فارقوك بعد معرفتك، و هربوا إلی اللّه - سبحانه - من مؤازرتك؛ إذ حملتهم علی الصّعب، و عدلت بهم عن القصد.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۲
منابع (۱)
  1. فجازوا. ورد فی نسخة عبده ص 572. و نسخة الصالح ص 409. و ورد فحادوا فی هامش نسخة ابن المؤدب ص 261.

ای معاویه! دربارهٔ خودت از خدا پروا کن، و مهارِ خود را از دست شیطان بیرون بکش؛ چراکه دنیا از تو بریده می‌شود و آخرت به تو نزدیک است؛ «وَ إِنَّ الدّارَ اَلْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوانُ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ»؛ و بی‌گمان، سرای آخرت همان زندگیِ حقیقی است، اگر می‌دانستند.

فاتّق اللّه، یا معاویة، فی نفسك، و جاذب الشّیطان قیادك، فإنّ الدّنیا منقطعة عنك، و الآخرة قریبة منك؛ وَ إِنَّ الدّارَ اَلْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوانُ لَوْ كانُوا یَعْلَمُونَ .

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۲
منابع (۱)
  1. العنكبوت/ 64. و الآیة وردت فی المعیار و الموازنة ص 138. مرسلا.

و درود.

و السّلام.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۲

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۸۱. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن