نامههانامه ۵۸۲ دقیقه خواندن
مبادلهٔ اسیران با معاویه
نامهای از او (ع) به معاویه دربارهٔ مبادلهٔ اسیران
علی به معاویه نوشت: دنیا سرای آزمایش است، خدا یکی را با دیگری آزموده و شامیها را بهخاطر او بر ضد علی برانگیخته است. علی خواست اسیران دو طرف با هم عوض شوند و برای این کار سعد، غلام آزادشدهٔ خود را فرستاد. زمان دقیق معلوم نیست؛ پیش از آن لشکرکشی یا درگیریهایی شده بود که اسیر به جا گذاشته بود.
خطاب به: معاویه بن ابیسفیان
بخشهایی از این متن در نهجالبلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۵۵
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
از بندهٔ خدا، علی بن ابیطالب، امیر مؤمنان، به معاویة بن ابیسفیان.
من عبد اللّه علیّ بن أبی طالب أمیر المؤمنین إلی معاویة بن أبی سفیان.
سلام بر تو.
سلام علیك.
منابع (۱)
- ورد فی المعیار و الموازنة ص 137. مرسلا.
بیرغبت کردن معاویه به دنیا و تشویق او به زهد (دل نبستن به دنیا) از سوی امام (ع)
اما بعد، ای معاویه! خدای پاک و برتر، دادگری است که ستم نمیکند و توانایی است که شکست نمیخورد. نیکی را با نیکی پاداش میدهد و به آنچه بندگان میکنند بیناست.
أمّا بعد؛ یا معاویة، فإنّ اللّه - سبحانه و تعالی - عدل لا یجور، و عزیز لا یغلب؛ یجزی بالإحسان إحسانا، و هو بصیر بما یعمل العباد.
منابع (۱)
- ورد فی كتاب الفتوح ج 4 ص 225. مرسلا.
او دنیا را برای سرای پس از آن قرار داد و اهل دنیا را در آن آزمود، تا بنگرد چگونه عمل میکنند و بداند کدامیک از آنان «أَحْسَنُ عَمَلاً وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْغَفُورُ» نیکوکارتر است، و او توانا و آمرزنده است.
و قد جعل الدّنیا لما بعدها، و ابتلی فیها أهلها، لینظر كیف یعملون، و لیعلم أیّهم أَحْسَنُ عَمَلاً وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْغَفُورُ .
منابع (۳)
- ورد فی كتاب الفتوح ج 4 ص 225. مرسلا.
- ورد فی المعیار و الموازنة ص 137. مرسلا.
- الملك/ 2. و وردت الفقرة فی المعیار و الموازنة.
ما نه برای دنیا آفریده شدهایم و نه به تلاش در آن فرمان یافتهایم.
و لسنا للدّنیا خلقنا، و لا بالسّعی فیها أمرنا.
منابع (۱)
- لها. ورد فی غرر الحكم ج 1 ص 268 الحدیث 320. مرسلا. و فی عیون الحكم و المواعظ ص 148. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 6 ص 74. مرسلا.
ما را فقط در دنیا گذاشتهاند تا با آن آزموده شویم.
و إنّما وضعنا فیها لنبتلی بها.
خدا مرا به تو آزموده و تو را به من آزموده است؛ پس یکی از ما را حجت (دلیلی که جای هیچ عذری نمیگذارد) بر دیگری قرار داده است.
و قد ابتلانی اللّه بك، و ابتلاك بی؛ فجعل أحدنا حجّة علی الآخر.
تو با تأویل قرآن (تفسیرِ دلخواه از آیات)، به طلب دنیا یورش بردی و مرا به گناهی بازخواست کردی که نه دستم آن را کرده بود و نه زبانم. تو و شامیان آن را به گردن من بستید؛ دانایتان نادانتان را و ایستادهتان نشستهتان را برانگیخت، و تهمتی بزرگ و گناهی آشکار به بار آوردید.
فعدوت علی طلب الدّنیا بتأویل القرآن، فطلبتنی بما لم تجن یدی و لا لسانی، و عصبته أنت و أهل الشّام بی؛ و ألّب عالمكم جاهلكم، و قائمكم قاعدكم، و أتیتم بهتانا و إثما مبینا.
پس عقلت را به کار انداز، اختیار کار خویش را به دست گیر، دربارهٔ خودت تقوای خدا (خودنگهداری از گناه) پیشه کن، مهار خود را از دست شیطان بیرون بکش و رویت را به سوی آخرت برگردان؛ که راه ما و راه تو همان است.
فاعقل عقلك، و املك أمرك، و اتّق اللّه فی نفسك، و نازع الشّیطان قیادك، و اصرف إلی الآخرة وجهك، فهی طریقنا و طریقك.
منابع (۳)
- ورد فی غرر الحكم ج 1 ص 120 الحدیث 182. مرسلا.
- و اجعل للّه جدّك. ورد فی المصدر السابق.
- و اعمل للآخرة جهدك. ورد فی المصدر السابق.
و بپرهیز از اینکه خدا از سوی خویش، بلایی زودرس و کوبنده بر تو فرود آورد که به ریشه بزند و دنباله را ببُرد.
و احذر أن یصیبك اللّه منه بعاجل قارعة تمسّ الأصل، و تقطع الدّابر.
مبادا آرزوهای باطل و فریبخوردگی، تو را به سرکشی بکشاند؛ که من برای تو به خدا سوگند یاد میکنم، سوگندی راست و بیدروغ، که اگر تقدیرها من و تو را با هم روبهرو کند، از میدان و سرای تو دست برنمیدارم «حَتّی یَحْکُمَ اللّهُ بَیْنَنا وَ هُوَ خَیْرُ الْحاکِمِینَ» تا خدا میان ما داوری کند، و او بهترینِ داوران است.
و لا تطغینّك الأمانیّ الباطلة و الغرور؛ فإنّی أولی لك باللّه ألیّة غیر فاجرة، لئن جمعتنی و إیّاك جوامع الأقدار لا أزال بباحتك حَتّی یَحْكُمَ اللّهُ بَیْنَنا وَ هُوَ خَیْرُ الْحاكِمِینَ .
منابع (۴)
- ورد فی كتاب الفتوح ج 4 ص 225. مرسلا.
- صروف. ورد فی العقد الثمین ص 6. مرسلا.
- بناحیتك. ورد فی نسخة الإسترابادی ص 491. و متن منهاج البراعة ج 20 ص 330. و ورد بساحتك فی كتاب الطراز ج 2 ص 293. مرسلا.
- الأعراف/ 87.
پس کسانی از برادران ما را که در دست داری آزاد کن، تا ما نیز کسانی از یاران تو را که در دست داریم آزاد کنیم؛ من در این باره، وابسته و دستپروردهام، سعد را به سوی تو فرستادهام.
فأطلق من فی یدیك من إخواننا حتّی نطلق من فی أیدینا من أصحابك؛ فإنّی قد بعثت إلیك فی ذلك مولای سعدا.
و السّلام.
و السّلام.
منابع (۱)
- ورد فی كتاب الفتوح ج 4 ص 225. مرسلا.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۸۵. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن





