کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۶۰۲ دقیقه خواندن

رد ادعای معاویه برای حکومت بر مسلمانان

نامه‌ای دیگر از امام (ع) به معاویه

میان ۳۶ تا ۳۸ قکوفهتاریخ تقریبی

پاسخ علی به نامه‌ای پرپیچ‌وخم از معاویه که در آن به حکومت بر مسلمانان چشم دوخته بود. علی او را به‌خاطر ادعاهای نادرستش سرزنش می‌کند، می‌گوید هرگز او را بر مسلمانان فرمانروا نمی‌کند و هشدار می‌دهد پیش از آنکه بندگان خدا به سوی او بتازند به خود بیاید.

خطاب به: معاویه بن ابی‌سفیان

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۶۵

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به معاویه پسر ابوسفیان.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی معاویة بن أبی سفیان.

منابع (۱)

اما بعد، دیگر وقت آن رسیده که با نگاهی روشن، از دیدنِ حقیقت‌های آشکار بهره ببری. تو با ادعاهای باطل و فرو رفتن در فریبِ یاوه‌ها و دروغ‌ها، راهِ پیشینیانت را در پیش گرفتی؛ به خود بستنِ جایگاهی که بالاتر از توست، و قاپیدنِ چیزی که دور از دسترسِ تو انباشته شده است. این کار را برای گریز از حق کردی، و برای انکارِ حقیقتی که از گوشت و خونت به تو نزدیک‌تر است؛ حقیقتی که گوش‌هایت آن را شنیده و در خود نگه داشته، و سینه‌ات از آن پر شده است.

أمّا بعد؛ فقد آن لك أن تنتفع باللّمح الباصر من عیان الأمور. فلقد سلكت مدارج أسلافك بادّعائك الأباطیل، و إقحامك غرور المین و الأكاذیب، من انتحالك ما قد علا عنك، و ابتزازك لما قد اختزن دونك؛ فرارا من الحقّ، و جحودا لما هو ألزم لك من لحمك و دمك، ممّا قد وعاه سمعك، و ملئ به صدرك.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵
منابع (۲)
  1. اقتحامك. ورد فی نسخة الإسترابادی ص 502. و ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 4 ص 158. عن نسخة. و نسخة الصالح ص 456. و نسخة العطاردی ص 393.
  2. و بانتحالك. ورد فی المصادر السابقة. و نسخة العام 400 ص 421. و هامش نسخة ابن المؤدب ص 298. و نسخة ابن أبی المحاسن ص 362. و نسخة عبده ص 639.

«فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلالُ» (پس بعد از حق، جز گمراهی چیست؟) و بعد از روشنی، جز سرگردانی و ابهام چه خواهد بود؟

فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلاَّ الضَّلالُ ؛ و بعد البیان إلاّ اللّبس؟.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵
منابع (۱)
  1. سورة یونس/ 32.

نهی امام (ع) از شبهه‌افکنی برای افتادن در فتنه

پس از شبهه (سخنِ فریبندهٔ حق‌نما) و پیچیده شدنش در پردهٔ ابهام بپرهیز؛ چرا که فتنه و آشوب، چه‌بسا پرده‌های سیاهش را فرو افکنده و تاریکی‌اش چشم‌ها را کم‌سو کرده است.

فاحذر الشّبهة و اشتمالها علی لبستها، فإنّ الفتنة طالما أغدفت جلابیبها، و أعشت الأبصار ظلمتها.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

نامه‌ای از تو به من رسید، با سخنانی رنگارنگ که رشته‌هایش سست‌تر از آن است که به آشتی رسد، و افسانه‌هایی که نه دانشی از تو آن‌ها را بافته است و نه بردباری‌ای.

و قد أتانی كتاب منك ذو أفانین من القول ضعفت قواها عن السّلم، و أساطیر لم یحكها منك علم و لا حلم.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

با این سخنان، مانند کسی شده‌ای که در زمینِ نرم و ریگزار فرو رفته و در سیاهچالِ تاریک، کورکورانه دست‌وپا می‌زند.

أصبحت منها كالخائض فی الدّهاس، و الخابط فی الدّیماس.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

و به جایگاهی بلند بالا رفته‌ای که رسیدن به خواسته‌اش دور و نشانه‌های راهش ناپیداست؛ بلندایی که کرکس از رسیدن به آن بازمی‌ماند و با ستارهٔ عَیّوق (ستاره‌ای درخشان در اوج آسمان) هم‌تراز است.

و ترقّیت إلی مرقبة بعیدة المرام، نازحة الأعلام؛ تقصر دونها الأنوق، و یحاذی بها العیّوق.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

پناه بر خدا که پس از من، سررشتهٔ هیچ کارِ خُرد یا کلانِ مسلمانان را به دست بگیری، یا من برای تو بر گردنِ یکی از آنان پیمان یا عهدی ببندم.

و حاش للّه أن تلی للمسلمین من بعدی صدرا أو وردا، أو أجری لك علی أحد منهم عقدا أو عهدا.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

پس از همین اکنون به دادِ خودت برس و به حالِ خویش بنگر؛ که اگر کوتاهی کنی تا بندگان خدا به سویت خیز بردارند، درِ کارها به رویت بسته می‌شود، و از کاری که امروز از تو پذیرفته است، محروم خواهی شد.

فمن الآن فتدارك نفسك و انظر لها، فإنّك إن فرّطت حتّی ینهد إلیك عباد اللّه أرتجت علیك الأمور، و منعت أمرا هو منك الیوم مقبول.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

و درود.

و السّلام.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۶۵

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۹۱. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن