کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۶۰۱ دقیقه خواندن

سه جمله‌ای که دانایان در نامه‌ها می‌نوشتند

سخنی از او (ع) دربارهٔ آداب نامه‌نگاری

بی‌تاریخ

امام دربارهٔ شیوهٔ نامه‌نویسی دانشمندان گفت: فقیهان (دین‌شناسان) و عالمان به هم نامه می‌نوشتند؛ نادان‌ترین مردم کسی است که نامه‌اش را از سخنان بیهوده پر کند. عالمان و دانایان و پرهیزگاران فقط سه جمله می‌نوشتند و جملهٔ چهارمی نداشتند: هر که رابطهٔ خود با خدا را درست کند، خدا رابطهٔ او با مردم را درست می‌کند؛ هر که کار آخرتش را بسازد، خدا کار دنیایش را می‌سازد؛ هر که پنددهنده‌ای از درون خود داشته باشد، نگهبانی از جانب خدا بر او خواهد بود. مخاطب و زمان گفتن آن معلوم نیست.

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۸۹

و آنچه دین‌شناسان و دانشمندان به یکدیگر می‌نوشتند

و ما كان الفقهاء و العلماء یتكاتبون فیما بینهم

نادان‌ترین مردم کسی است که نامه‌اش را با سخنان بیهوده پر کند.

أحمق النّاس من حشی كتابه بالتّرّهات.

دین‌شناسان، دانشمندان، خردمندان و پرهیزکاران، هرگاه به یکدیگر نامه می‌نوشتند، تنها سه چیز می‌نوشتند و چهارمی با آن‌ها نبود:

إنّما كان الفقهاء و العلماء و الحكماء و الأتقیاء إذا كتب بعضهم إلی بعض، كتبوا بثلاث لیس معهنّ رابعة:

منابع (۱)
  1. ورد فی الجعفریات ص 236. عن عبد اللّه، عن محمد، عن موسی، عن أبیه، عن أبیه، عن جده، عن جعفر الصادق، عن أبیه، عن جده علی بن الحسین، عن أبیه، عن علی علیه و علیهم السّلام. و فی الكافی للكلینی ج 8 ص 255 الحدیث 477.عن علی بن إبراهیم، عن أبیه، عن النوفلی، عن السكونی، عن جعفر الصادق، عن علی علیهما السّلام. و فی الخصال للصدوق ص 129 باب الثلاثة الحدیث 133. عن محمد بن موسی بن المتوكل، عن علی بن إبراهیم بن هاشم، عن أبیه، عن النوفلی، عن السكونی، عن جعفر الصادق، عن أبیه، عن آبائه، عن علی علیه و علیهم السّلام. و فی ربیع الأبرار ج 2 ص 173 الحدیث 96. مرسلا.

هر کس رابطهٔ میان خود و خدای پاک را اصلاح کند، خدا رابطهٔ میان او و مردم را اصلاح می‌کند. و هر کس کار آخرتش را سامان دهد، خدا کار دنیایش را برایش سامان می‌دهد.

من أصلح ما بینه و بین اللّه - سبحانه - أصلح اللّه ما بینه و بین النّاس. و من أصلح أمر آخرته أصلح اللّه له أمر دنیاه.

نهج‌البلاغه، حکمت ۸۹
منابع (۱)
  1. من كانت الآخرة همّته كفاه اللّه همّه من الدّنیا. ورد فی الكافی.و الجعفریات. بالسندین السابقین. و فی المواعظ العددیة ص 175. مرسلا.

و هر کس از درونِ خود پنددهنده‌ای داشته باشد، از سوی خدا نگهبانی بر او خواهد بود.

و من كان له من نفسه واعظ كان علیه من اللّه حافظ.

نهج‌البلاغه، حکمت ۸۹
منابع (۱)
  1. له. ورد فی نسخة العام 400 ص 44.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۲۷۰. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن