کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۹۷۱ دقیقه خواندن

شرط‌های بیعت ولید، سعید و مروان

سخنی از امام (ع) هنگامی که ولید بن عقبه، سعید بن عاص و مروان بن حکم نزدش آمدند

بیعت مردم با علیمیان ۳۵ تا ۳۶ قمدینهتاریخ محتمل

مردم در مدینه با علی بیعت کردند. پس از آن، ولید بن عقبه از طرف خودش، سعید بن عاص و مروان بن حکم سخن گفت. او از کشته‌شدن پدرانشان در جنگ بدر و شکایت‌های دیگر گفت. شرط بیعتشان را این گذاشت که علی از کارهای گذشتهٔ آنان بگذرد، آنچه در دست دارند به آنان ببخشد و قاتلان عثمان را بکشد. علی پاسخ داد حق خدا و مسلمانان را نمی‌بخشد. او آنان را به عمل به کتاب خدا و روش پیامبر دعوت کرد.

خطاب به: ولید بن عقبه، سعید بن عاص و مروان بن حکم

روی خط زمان

ولید از طرف آنان گفت: ای ابوالحسن! تو همهٔ ما را داغدار کرده‌ای و به ما آسیب زده‌ای. اما من؛ پدرم را در روز بدر پس از اسارت کشتی، بر من حد (کیفر شرعی) زدی و برادرم را در «روز خانه» (محاصرهٔ خانهٔ عثمان) تنها گذاشتی و یاری نکردی.

فقال الولید عنهم: یا أبا الحسن؛ إنك قد وترتنا جمیعا. أما أنا فقد قتلت أبی یوم بدر صبرا، و ضربتنی حدا، و خذلت أخی یوم الدار.

و اما سعید؛ در روز بدر پدرش را کشتی و جایگاهش را خوار کردی. و اما مروان؛ هنگامی که عثمان پدرش را نزد خود آورد، تو پدر او را پیش عثمان سبک و بی‌ارزش شمردی. ما امروز با تو بیعت (پیمان فرمان‌برداری) می‌کنیم، به این شرط که از کارهای گذشته‌مان بگذری، هرچه در دست ماست به خودمان واگذاری و قاتلان عثمان را بکشی. که اگر از تو بترسیم، رهایت می‌کنیم و از پیش تو به دیگران می‌پیوندیم.

و أما سعید فقد قتلت یوم بدر أباه، و أهنت مثواه. و أما مروان، فإنك سخّفت أباه عند عثمان إذ ضمّه إلیه. و نحن نبایعك الیوم علی أن تضع عنا ما صنعنا، و تعفی لنا عمّا فی أیدینا و تقتل قتلة عثمان. فإنّا إن خفناك تركناك و التحقنا عنك إلی غیرك.

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

اما این‌که گفتید من شما را داغدار کرده‌ام و به شما آسیب زده‌ام؛ این حق بوده که شما را داغدار کرده و به شما آسیب زده است.

أمّا ما ذكرتم من وتری إیّاكم، فالحقّ و تركم.

و اما این‌که از آنچه به چنگ آورده‌اید و کرده‌اید بگذرم؛ من حق ندارم حقِ خدا را از دوش شما یا دیگران بردارم.

و أمّا وضعی عنكم ما أصبتم، فلیس لی أن أضع حقّ اللّه عنكم و لا عن غیركم.

و اما این‌که مال خدا و مسلمانان را که در دست شماست به خودتان واگذارم؛ عدالت برای شما هم جا دارد.

و أمّا إعفائی عمّا فی أیدیكم ممّا كان للّه و للمسلمین، فالعدل یسعكم.

و اما این‌که قاتلان عثمان را بکشم؛ اگر کشتن آنان امروز بر من لازم بود، دیروز می‌کشتمشان.

و أمّا قتلی قتلة عثمان، فلو لزمنی قتلهم الیوم لقتلتهم بالأمس.

ولی حقِ شما بر گردن من این است که شما را بر پایهٔ کتاب خدا و سنت پیامبرش (ص) راه ببرم؛ پس هر که حق بر او تنگ بگیرد، باطل بر او تنگ‌تر خواهد گرفت.

و لكن لكم علیّ أن أحملكم علی كتاب اللّه و سنّة نبیّه [صلّی اللّه علیه و آله]؛ فمن ضاق الحقّ علیه فالباطل علیه أضیق.

و اگر خواستید، به همان جاهایی که می‌خواهید بروید و بپیوندید.

و إن شئتم فالحقوا بملاحقكم.

منابع (۱)
  1. ورد فی الجمل لابن شذقم ص 68. مرسلا. و فی تاریخ الیعقوبی ج 2 ص 179.مرسلا. باختلاف.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۱۳. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن