سخنانسخن ۹۷۱ دقیقه خواندن
شرطهای بیعت ولید، سعید و مروان
سخنی از امام (ع) هنگامی که ولید بن عقبه، سعید بن عاص و مروان بن حکم نزدش آمدند
مردم در مدینه با علی بیعت کردند. پس از آن، ولید بن عقبه از طرف خودش، سعید بن عاص و مروان بن حکم سخن گفت. او از کشتهشدن پدرانشان در جنگ بدر و شکایتهای دیگر گفت. شرط بیعتشان را این گذاشت که علی از کارهای گذشتهٔ آنان بگذرد، آنچه در دست دارند به آنان ببخشد و قاتلان عثمان را بکشد. علی پاسخ داد حق خدا و مسلمانان را نمیبخشد. او آنان را به عمل به کتاب خدا و روش پیامبر دعوت کرد.
خطاب به: ولید بن عقبه، سعید بن عاص و مروان بن حکم
ادامه از جایی که بودید: رفتن به همان بند
ولید از طرف آنان گفت: ای ابوالحسن! تو همهٔ ما را داغدار کردهای و به ما آسیب زدهای. اما من؛ پدرم را در روز بدر پس از اسارت کشتی، بر من حد (کیفر شرعی) زدی و برادرم را در «روز خانه» (محاصرهٔ خانهٔ عثمان) تنها گذاشتی و یاری نکردی.
فقال الولید عنهم: یا أبا الحسن؛ إنك قد وترتنا جمیعا. أما أنا فقد قتلت أبی یوم بدر صبرا، و ضربتنی حدا، و خذلت أخی یوم الدار.
و اما سعید؛ در روز بدر پدرش را کشتی و جایگاهش را خوار کردی. و اما مروان؛ هنگامی که عثمان پدرش را نزد خود آورد، تو پدر او را پیش عثمان سبک و بیارزش شمردی. ما امروز با تو بیعت (پیمان فرمانبرداری) میکنیم، به این شرط که از کارهای گذشتهمان بگذری، هرچه در دست ماست به خودمان واگذاری و قاتلان عثمان را بکشی. که اگر از تو بترسیم، رهایت میکنیم و از پیش تو به دیگران میپیوندیم.
و أما سعید فقد قتلت یوم بدر أباه، و أهنت مثواه. و أما مروان، فإنك سخّفت أباه عند عثمان إذ ضمّه إلیه. و نحن نبایعك الیوم علی أن تضع عنا ما صنعنا، و تعفی لنا عمّا فی أیدینا و تقتل قتلة عثمان. فإنّا إن خفناك تركناك و التحقنا عنك إلی غیرك.
پس امام (ع) فرمود:
فقال علیه السّلام:
اما اینکه گفتید من شما را داغدار کردهام و به شما آسیب زدهام؛ این حق بوده که شما را داغدار کرده و به شما آسیب زده است.
أمّا ما ذكرتم من وتری إیّاكم، فالحقّ و تركم.
و اما اینکه از آنچه به چنگ آوردهاید و کردهاید بگذرم؛ من حق ندارم حقِ خدا را از دوش شما یا دیگران بردارم.
و أمّا وضعی عنكم ما أصبتم، فلیس لی أن أضع حقّ اللّه عنكم و لا عن غیركم.
و اما اینکه مال خدا و مسلمانان را که در دست شماست به خودتان واگذارم؛ عدالت برای شما هم جا دارد.
و أمّا إعفائی عمّا فی أیدیكم ممّا كان للّه و للمسلمین، فالعدل یسعكم.
و اما اینکه قاتلان عثمان را بکشم؛ اگر کشتن آنان امروز بر من لازم بود، دیروز میکشتمشان.
و أمّا قتلی قتلة عثمان، فلو لزمنی قتلهم الیوم لقتلتهم بالأمس.
ولی حقِ شما بر گردن من این است که شما را بر پایهٔ کتاب خدا و سنت پیامبرش (ص) راه ببرم؛ پس هر که حق بر او تنگ بگیرد، باطل بر او تنگتر خواهد گرفت.
و لكن لكم علیّ أن أحملكم علی كتاب اللّه و سنّة نبیّه [صلّی اللّه علیه و آله]؛ فمن ضاق الحقّ علیه فالباطل علیه أضیق.
و اگر خواستید، به همان جاهایی که میخواهید بروید و بپیوندید.
و إن شئتم فالحقوا بملاحقكم.
منابع (۱)
- ورد فی الجمل لابن شذقم ص 68. مرسلا. و فی تاریخ الیعقوبی ج 2 ص 179.مرسلا. باختلاف.
متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۱۳. «منابع» زیر هر بند، یادداشتهای گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن




