کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۴۵۱ دقیقه خواندن

پاسخ به غلام آزادشده‌ای که مال خواست

نامهٔ امام (ع) به یکی از وابستگانش که از او مالی خواست

میان ۳۶ تا ۴۰ قکوفه (احتمالاً)؛ مخاطب در شام نزد معاویه بودتاریخ تقریبی

یکی از غلامان آزادشدهٔ امام از او مال خواست. امام گفت وقتی عطایم (سهمم از بیت‌المال، خزانهٔ حکومت) برسد، با تو بخش می‌کنم. اما او نزد معاویه رفت، جایزه و مال فراوان گرفت و به امام نامه نوشت. امام در پاسخ نوشت: مال دنیا یا به کار خیر می‌رسد یا به گناه، پس برای خودت پیش بفرست و به فکر آخرتت باش.

خطاب به: یکی از موالی (غلام‌آزادشدگان) امام که نزد معاویه رفته بود؛ رضی همین سخن را اندرز امام به فرزندش حسن آورده است

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۴۱۶

و امام (ع) به او فرمود: «مستمری من که برسد، آن را با تو تقسیم می‌کنم.» پس او به سوی معاویه رفت و معاویه به او بخششی کلان و مالی فراوان داد.

فقال له علیه السّلام یخرج عطائی فأقاسمك، فخرج إلی معاویة فأعطاه جائزة سنیّة و مالا كثیرا.

پس آن مرد به امیر مؤمنان (ع) نامه‌ای نوشت و او را از مالی که به دست آورده بود باخبر کرد.

فكتب إلی أمیر المؤمنین علیه السّلام یخبره بما أصاب من المال.

پس امام (ع) به او نوشت:

فكتب إلیه علیه السّلام:

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

بی‌نیازیِ امام (ع) از کسی که به ناچار به جهاد (پیکار در راهِ خدا) می‌آید

اما بعد، این مالِ دنیا که در دست توست، پیش از تو صاحبان دیگری داشت و پس از تو نیز به صاحبان دیگری می‌رسد؛ و از این مال، تنها چیزی از آنِ توست که برای خودت از پیش فرستاده‌ای.

أمّا بعد؛ فإنّ الّذی فی یدیك من مال الدّنیا قد كان له أهل قبلك، و هو صائر إلی أهل بعدك؛ و إنّما لك منه ما مهّدت لنفسك.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶
منابع (۱)
  1. ورد فی الكافی للكلینی ج 8 ص 59 الحدیث 22. عن علی بن إبراهیم، عن محمد بن عیسی، عن یونس، عن بعض أصحابه، عن جعفر الصادق، عن علی علیهما السّلام. و فی مناقب آل أبی طالب ج 2 ص 128. مرسلا. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 103. مرسلا.

پس خودت را بر سامان دادنِ کار فرزندانت مقدم بدار.

فآثر نفسك علی صلاح ولدك.

چرا که تو تنها برای یکی از این دو نفر مال جمع می‌کنی:

ف إنّما أنت جامع لأحد رجلین:

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶
منابع (۱)
  1. ورد فی الكافی للكلینی ج 8 ص 59 الحدیث 22. عن علی بن إبراهیم، عن محمد بن عیسی، عن یونس، عن بعض أصحابه، عن جعفر الصادق، عن علی علیهما السّلام. و فی مناقب آل أبی طالب ج 2 ص 128. مرسلا. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 103. مرسلا.

مردی که آنچه را اندوخته‌ای در راه فرمان‌برداری از خدا به کار می‌گیرد؛ پس با چیزی که تو برایش بدبخت شدی، او خوشبخت می‌شود.

رجل عمل فیما جمعته بطاعة اللّه، فسعد بما شقیت به.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶

یا مردی که آن را در راه نافرمانی خدا به کار می‌گیرد؛ پس تو با آنچه برایش اندوخته‌ای بدبخت می‌شوی.

أو رجل عمل فیه بمعصیة اللّه، فشقیت بما جمعت له.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶

و هیچ‌یک از این دو سزاوار نیست که او را بر خودت مقدم بداری، و نه اینکه به خاطر او باری بر پشت خود بکشی.

و لیس أحد هذین أهلا أن تؤثره علی نفسك، و لا أن تحمل له علی ظهرك.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶

پس برای کسی که درگذشته به رحمت خدا امیدوار باش، و برای کسی که مانده به روزیِ خدا اعتماد کن.

فارج لمن مضی رحمة اللّه، و ثق لمن بقی برزق اللّه.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۱۶
منابع (۱)
  1. ورد فی المصادر السابقة.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۳۷. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن