کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۵۵۱ دقیقه خواندن

در سوگ مالک اشتر

سخنی از امام (ع) هنگامی که خبر مرگ مالک اشتر، رحمت خدا بر او، به ایشان رسید

خبر مرگ مالک اشتر به امام رسید. مالک از سوی امام به فرمانداری مصر می‌رفت و در راه، در قلزم، با زهر کشته شد. امام او را ستود: «مالک چه مردی بود! اگر کوه بود، کوهی بلند و تنومند بود…» برای او رحمت خدا خواست و گفت مرگش جهانی را سوگوار و جهانی را شاد می‌کند. گفت: پس از مصیبت پیامبر، ما شکیبایی در هر مصیبتی را بر خود آسان کرده‌ایم.

خطاب به: یاران و حاضران در مجلس او

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: حکمت ۴۴۳

روی خط زمان

پس امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

آفرینِ خدا بر مالک!

للّه درّ مالك.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۳
منابع (۱)
  1. ورد فی الغارات ص 170. عن محمد بن عبد اللّه، عن ابن أبی سیف المدائنی، عن فضیل بن خدیج، عن أشیاخ النخع، عن علی علیه السّلام. و فی أمالی المفید ص 83 المجلس 9 الحدیث 4. عن أبی الحسن علی بن محمد بن حبیش الكاتب، عن الحسن بن علی الزعفرانی، عن إبراهیم بن محمد الثقفی، عن محمد بن زكریا، عن عبد اللّه بن الضحاك، عن هشام بن محمد، عن علی علیه السّلام. و فی الإختصاص ص 81. عن احمد بن علی، عن أبی القاسم حمزة بن القاسم العلوی، عن بكر بن عبد اللّه بن حبیب، عن سمرة بن علی، عن المنهال بن جبیر الحمیری، عن عوانة، عن علی علیه السّلام. و فی تاریخ مدینة دمشق ج 56 ص 391. عن أبی عبد اللّه الحسین بن محمد، عن أبی الحسن بن أیوب، عن الحسن ابن احمد بن إبراهیم، عن احمد بن إسحاق بن نیخاب، عن إبراهیم بن الحسین ابن علی، عن یحیی، عن سلیمان الجعفی، عن احمد بن بشیر، عن عوانة بن الحكم و غیره، عن علی علیه السّلام. و فی الكامل فی التاریخ ج 3 ص 227.مرسلا. و فی مجمع البحرین ج 2 ص 481. مرسلا. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 296. مرسلا. باختلاف یسیر.

و مالک چه بود؟

و ما مالك؟.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۳

به خدا سوگند، اگر او کوه بود، کوهی تک و بلند بود؛ و اگر سنگ بود، سنگی سخت و یکپارچه بود.

و اللّه لو كان جبلا لكان فندا، و لو كان حجرا لكان صلدا.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۳

نه هیچ سُم‌داری از آن بالا می‌رفت، و نه هیچ پرنده‌ای به بلندایش می‌رسید.

لا یرتقیه الحافر، و لا یوفی علیه الطّائر.

نهج‌البلاغه، حکمت ۴۴۳

بدانید، به خدا سوگند که مرگِ تو جهانی را در هم می‌شکند و جهانی را شادمان می‌کند.

أما و اللّه لیهدّنّ موتك عالما، و لیفرّحنّ عالما.

پس آیا امیدِ کسی همچون مالک هست؟

فهل مرجوّ كمالك؟.

پس آیا امیدِ کسی همچون مالک هست؟

فهل مرجوّ كمالك؟.

و آیا زنان کسی چون مالک زاده‌اند؟

و هل قامت النّساء عن مثل مالك؟.

پس بر کسی چون مالک، باید زنانِ سوگوار بگریند.

فعلی مثل مالك فلتبك البواكی.

سپس امام (ع) فرمود:

ثم قال علیه السّلام:

«إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ»؛ ما از آنِ خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم.

إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ .

منابع (۱)
  1. البقرة/ 156.

و «اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ»؛ ستایش از آنِ خداست، پروردگار جهانیان.

و اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ .

منابع (۱)
  1. فاتحة الكتاب/ 2.

خدایا، من پاداشِ سوگِ او را نزد تو می‌جویم؛ چراکه مرگِ او از مصیبت‌های روزگار است.

اللّهمّ إنّی أحتسبه عندك؛ فإنّ موته من مصائب الدّهر.

پس خدا مالک را رحمت کند؛ او به پیمانش وفا کرد، روزگارش را به پایان رساند، و پروردگارش را دیدار کرد.

فرحم اللّه مالكا؛ فقد و فی بعهده، و قضی نحبه، و لقی ربّه.

با این همه، ما خود را آماده کرده‌ایم که پس از مصیبتِ رسول خدا (ص) بر هر مصیبتی شکیبایی کنیم؛ چراکه آن بزرگ‌ترینِ مصیبت‌هاست.

مع أنّا قد وطّنّا أنفسنا أن نصبر علی كلّ مصیبة بعد مصابنا برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فإنّها أعظم المصیبات.

منابع (۱)
  1. ورد فی الغارات ص 170. عن محمد بن عبد اللّه، عن ابن أبی سیف المدائنی، عن فضیل بن خدیج، عن أشیاخ النخع، عن علی علیه السّلام. و فی أمالی المفید ص 83 المجلس 9 الحدیث 4. عن أبی الحسن علی بن محمد بن حبیش الكاتب، عن الحسن بن علی الزعفرانی، عن إبراهیم بن محمد الثقفی، عن محمد بن زكریا، عن عبد اللّه بن الضحاك، عن هشام بن محمد، عن علی علیه السّلام. و فی الإختصاص

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۶۳۳. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن