کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

نامه‌هانامه ۴۰۱ دقیقه خواندن

هشدار به مصقله: سهم همه در بیت‌المال برابر

نامهٔ امام (ع) به مصقله بن هبیره شیبانی، کارگزار او در اردشیرخُرّه

کوفه و جنگ صفینمیان ۳۶ تا ۳۹ قکوفه (نامه به اردشیر خرّه فرستاده شد)تاریخ تقریبی

امام شنید که مصقله بن هبیره، فرماندار اردشیر خرّه، فیء (مال عمومی مسلمانان) را مثل گردو میان عرب‌های قوم خود، درخواست‌کنندگان و شاعران چاپلوس پخش می‌کند. هشدار داد که بازرسی می‌کند و در فیء حق همهٔ مسلمانان برابر است.

خطاب به: مصقله بن هبیره شیبانی، فرماندار اردشیر خرّه (فارس)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: نامهٔ ۴۳

به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

از بندهٔ خدا، علی، امیر مؤمنان، به مصقله بن هبیره شیبانی.

من عبد اللّه علیّ أمیر المؤمنین إلی مصقلة بن هبیرة الشّیبانی.

اما بعد، از تو کاری به گوشم رسیده که اگر انجامش داده باشی، معبودت را به خشم آورده‌ای و امامت را خشمگین کرده‌ای.

أمّا بعد؛ فقد بلغنی عنك أمر إن كنت فعلته فقد أسخطت إلهك، و أغضبت إمامك.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۳
منابع (۲)
  1. ورد فی تاریخ الیعقوبی ج 2 ص 201. مرسلا.
  2. عصیت. ورد فی هامش نسخة الإسترابادی ص 446. و نسخة الصالح ص 415.

به من خبر رسیده است که تو فیءِ (داراییِ عمومیِ) مسلمانان را، که نیزه‌ها و اسب‌هایشان به دستش آورده و خون‌هایشان بر سر آن ریخته شده است، میان بادیه‌نشینان قومت که تو را برگزیده‌اند، و گدایان و دسته‌ها و شاعران دروغگو که به سراغت آمده‌اند، چنان پخش می‌کنی که انگار گردو تقسیم می‌کنی.

بلغنی أنّك تقسم فیء المسلمین الّذی حازته رماحهم و خیولهم، و أریقت علیه دماؤهم، فیمن اعتامك من أعراب قومك، و من اعتراك من السّألة و الأحزاب و أهل الكذب من الشّعراء، كما تقسم الجوز.

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۳
منابع (۴)
  1. ورد فی أنساب الأشراف ج 2 ص 160 الحدیث 178. مرسلا. و فی نثر الدر ج 1 ص 320. مرسلا. و فی تاریخ الیعقوبی ج 2 ص 201. مرسلا.
  2. تعتام. ورد فی لسان العرب ج 12 ص 433. مرسلا.
  3. بكر بن وائل. ورد فی أنساب الأشراف ج 2 ص 160 الحدیث 178. مرسلا.و فی نثر الدر ج 1 ص 320. مرسلا. و ورد من عشیرتك فی لسان العرب ج 12 ص 433. مرسلا.
  4. ورد فی تاریخ الیعقوبی ج 2 ص 201. مرسلا.

سوگند به کسی که دانه را شکافت و جاندار را آفرید و دانشش همه چیز را در بر گرفته است، این کار را کامل و تا روشن شدنِ تهِ ماجرا پیگیری خواهم کرد؛ و سوگند می‌خورم اگر این خبر درست باشد، پیش من خوار می‌شوی و وزنت نزد من سبک خواهد شد. پس حق پروردگارت را کوچک مشمار و دنیای خود را با نابود کردن دینت آباد مکن؛ وگرنه از کسانی می‌شوی که «بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالاً الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعاً»، یعنی زیان‌کارترین مردم در کردارند؛ همان کسانی که تلاششان در زندگی دنیا تباه شده است و گمان می‌کنند که کار نیک انجام می‌دهند.

فو الّذی فلق الحبّة، و برأ النّسمة، و أحاط بكلّ شیء علما لأفتّشنّ عن ذلك تفتیشا شافیا؛ ف لئن كان ذلك حقا لتجدنّ بك علیّ هوانا، و لتخفّنّ عندی میزانا. فلا تستهن بحقّ ربّك، و لا تصلح دنیاك بمحق دینك، فتكون من بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالاً الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعاً .

نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۳
منابع (۳)
  1. ورد فی المصدر السابق. و أنساب الأشراف. باختلاف.
  2. لك. ورد فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 3 ص 209.عن نسخة.
  3. الكهف/ 104. و وردت الفقرة فی أنساب الأشراف. و نثر الدر. و تاریخ الیعقوبی.

بدان که حق مسلمانانی که نزد تو هستند و مسلمانانی که نزد ما هستند، در تقسیم این فیء یکسان است؛ نزد من همگی بر سر آن می‌آیند و از سر آن برمی‌گردند (مثل تشنگانی که با هم بر سر آب می‌آیند و سیراب بازمی‌گردند).

ألا و إنّ حقّ من قبلك و قبلنا من المسلمین فی قسمة هذا الفیء سواء؛ یردون عندی علیه، و یصدرون عنه.

و درود.

و السّلام.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۷، صفحهٔ ۱۲۷. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن