کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده
تصویر خیالی

۳۶ تا ۳۷ ق (۶۵۷ تا ۶۵۷ م)

کوفه و جنگ صفین

علی کوفه را مرکز حکومت کرد و از معاویه، فرماندار شام، خواست بیعت کند. معاویه نپذیرفت و دو سپاه در صفین، کنار فرات، رو‌به‌رو شدند؛ نبرد با بالا رفتن قرآن‌ها بر نیزه و پیمان داوری متوقف شد.

  1. دوشنبه ۱۲ رجب ۳۶ ق (حدود ۲ تا ۴ ژانویه ۶۵۷ م) علی ۵۹ ساله

    ورود به کوفه، پایتخت تازه

    کوفه

    علی در رجب سال ۳۶ وارد کوفه شد و این شهر مرکز حکومت او شد. او در کاخ فرمانداری ساکن نشد، آن را «کاخ تباهی» خواند و ساده در میان مردم زندگی کرد. از همین‌جا کار سامان دادن سپاه و نامه‌نگاری با معاویه آغاز شد.

    همهٔ ۳ متن این رخداد
  2. رجب تا شوال ۳۶ ق (دسامبر ۶۵۶ تا آوریل ۶۵۷ م) علی ۵۹ ساله

    فرستادن جریر نزد معاویه و پیوستن عمرو عاص به او

    دمشق

    علی جریر بن عبدالله بجلی را با نامه‌ای به دمشق فرستاد و از معاویه خواست مانند دیگران بیعت کند. معاویه ماه‌ها پاسخ را عقب انداخت، پیراهن خونین عثمان را به مردم نشان داد و شامیان را به خون‌خواهی برانگیخت. عمرو عاص هم در برابر وعدهٔ حکومت مصر به او پیوست.

    همهٔ ۱۰ متن این رخداد
  3. رمضان ۳۶ ق (فوریه–مارس ۶۵۷ م) علی ۵۹ ساله

    فرستادن محمد بن ابی‌بکر به مصر

    فسطاط، مصر

    قیس بن سعد مصر را با احتیاط اداره می‌کرد و با گروهی که بیعت نکرده بودند کنار می‌آمد. نیرنگ‌های معاویه و بدگمانی برخی اطرافیان باعث شد علی او را برکنار کند و محمد بن ابی‌بکر را با فرمان‌نامه‌ای پر از سفارش به مصر بفرستد.

    همهٔ ۲ متن این رخداد
  4. ۵ شوال ۳۶ ق (۲۷ مارس ۶۵۷ م) علی ۵۹ ساله

    حرکت سپاه از نخیله به سوی شام

    اردوگاه نخیله، بیرون کوفه

    علی پس از ناامیدی از پاسخ معاویه، سپاه کوفه را در اردوگاه نخیله گرد آورد و با خطبه‌ای کوتاه راهی شام شد. سپاه از راه مدائن و کنارهٔ فرات رفت و نزدیک رقه از رود گذشت. پیشاهنگان با سفارش‌های روشن دربارهٔ رفتار با مردم سر راه جلو رفتند.

    همهٔ ۱۷ متن این رخداد
  5. ذی‌الحجه ۳۶ ق (مه–ژوئن ۶۵۷ م) علی ۵۹ ساله

    نبرد بر سر آب فرات در صفین

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    سپاه معاویه زودتر به صفین رسید و راه آب فرات را بر سپاه علی بست. علی با سخنانی کوبنده یارانش را برانگیخت و آنان کنارهٔ رود را پس گرفتند. با این حال علی دستور داد شامیان را از آب بازندارند.

    صفحهٔ این رخداد
  6. محرم ۳۷ ق (ژوئن–ژوئیه ۶۵۷ م) علی ۶۰ ساله

    آتش‌بس ماه محرم و گفت‌وگوها

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    با رسیدن ماه محرم، که جنگ در آن حرام بود، دو طرف آتش‌بس کردند و فرستادگان بارها رفت‌وآمد کردند. معاویه تحویل قاتلان عثمان یا واگذاری کار به شورا را می‌خواست و علی بر بیعت و پیروی پای می‌فشرد. گفت‌وگوها به جایی نرسید و در پایان ماه، علی اعلام کرد جنگ از سر گرفته می‌شود.

    صفحهٔ این رخداد
  7. آغاز صفر تا ۱۰ صفر ۳۷ ق؛ سخت‌ترین روزها ۸ تا ۱۰ صفر (۱۹–۲۸ ژوئیه ۶۵۷ م) علی ۶۰ ساله

    نبرد بزرگ صفین

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    جنگ اصلی با آغاز صفر شروع شد و در روزهای پایانی به اوج رسید. علی پیش از نبرد به سپاهش سفارش کرد که آغازگر جنگ نباشند، فراری را نکشند و زخمی را آزار ندهند. هزاران تن از دو سپاه کشته شدند و بنا بر برخی گزارش‌ها سپاه عراق در آستانهٔ پیروزی بود.

    همهٔ ۱۰ متن این رخداد
  8. حدود ۹ صفر ۳۷ ق (حدود ۲۷ ژوئیه ۶۵۷ م) علی حدود ۶۰ ساله

    شهادت عمار یاسر

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    عمار یاسر، از نخستین مسلمانان، در حالی که حدود نود سال داشت، در سپاه علی جنگید و کشته شد. پیامبر دربارهٔ او گفته بود «گروه ستمکار تو را می‌کشد»، و کشته شدنش به دست شامیان در هر دو سپاه تکان بزرگی پدید آورد.

    صفحهٔ این رخداد
  9. شب و صبح ۱۰ صفر ۳۷ ق (حدود ۲۸ ژوئیه ۶۵۷ م) علی حدود ۶۰ ساله

    لیلة الهریر و بالا رفتن قرآن‌ها بر نیزه

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    پس از شبی که جنگ تا صبح ادامه یافت (لیلة الهریر)، سپاه علی به پیروزی نزدیک شده بود. به پیشنهاد عمرو عاص، شامیان قرآن‌ها را بر سر نیزه کردند و داوری کتاب خدا را خواستند. علی گفت این نیرنگ است، اما گروه بزرگی از سپاهش، از جمله اشعث بن قیس و گروهی از قاریان، او را به پذیرش آتش‌بس و بازگرداندن مالک اشتر از میدان واداشتند.

    صفحهٔ این رخداد
  10. حدود ۱۵ صفر ۳۷ ق (حدود ۲ اوت ۶۵۷ م) علی حدود ۶۰ ساله

    نوشتن پیمان داوری

    صفین، کنار فرات نزدیک رقه

    سپاه عراق، برخلاف خواست علی که ابن‌عباس یا مالک اشتر را پیشنهاد می‌کرد، ابوموسی اشعری را داور خود کرد و شامیان عمرو عاص را. هنگام نوشتن پیمان، شامیان با عنوان «امیرالمؤمنین» مخالفت کردند و علی پذیرفت آن را پاک کنند و ماجرای حدیبیه را به یاد آورد. قرار شد داوران تا ماه رمضان بر پایهٔ قرآن و سنت رأی دهند.

    همهٔ ۱ متن این رخداد

در همین سال‌ها