کلام علیسخن امیر مؤمنان، به فارسی ساده

سخنانسخن ۱۲۵۱ دقیقه خواندن

به شامیان دشنام ندهید؛ برای آشتی دعا کنید

سخنی از امام (ع) در روزهای جنگ صفین، هنگامی که شنید گروهی از یارانش به شامیان ناسزا می‌گویند

کوفه و جنگ صفینمیان ۳۶ تا ۳۷ قنامشخص: در سپاه امام؛ شاید هنگام آماده‌سازی در کوفه/نخیله یا در راه صفین، یا در اردوگاه صفینتاریخ محتمل

در روزهای جنگ صفین امام شنید که گروهی از یارانش شامیان را دشنام و لعنت می‌کنند (نصر بن مزاحم از حجر بن عدی و عمرو بن حمق نام می‌برد). کسی را فرستاد تا آنان را از این کار بازدارد. آنان آمدند و پرسیدند: مگر ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟ امام گفت آری، اما دوست ندارم شما دشنام‌گو و لعنت‌کننده باشید. به‌جای دشنام، از آنان خواست بدی کارشان را بیان کنند و دعا کنند که خدا خون‌ها را حفظ کند، میان دو سپاه آشتی دهد و گمراهان را راه نشان دهد.

خطاب به: گروهی از یارانش در سپاه صفین (به نقل نصر: حجر بن عدی و عمرو بن حمق)

بخش‌هایی از این متن در نهج‌البلاغهٔ سید رضی هم آمده است: خطبهٔ ۲۰۲

پس امام (ع) برایشان پیام فرستاد که از آنچه دربارهٔ شما به گوشم می‌رسد دست بردارید.

فأرسل علیه السّلام إلیهم أن كفّوا عمّا یبلغنی عنكم.

آنان نزد او آمدند و گفتند: ای امیر مؤمنان! مگر ما بر حق نیستیم؟

فأتوه، فقالوا: یا أمیر المؤمنین؛ أ لسنا علی الحق؟.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

چرا.

بلی.

گفتند: مگر کسی که با ما مخالفت کرده بر باطل نیست؟

قالوا: أ لیس من خالفنا علی الباطل؟.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

چرا، سوگند به پروردگارِ کعبهٔ پرده‌پوش!

بلی و ربّ الكعبة المسدّنة.

گفتند: پس چرا ما را از دشنام دادن و لعنت کردنِ آنان بازمی‌داری؟

قالوا: فلم تمنعنا من شتمهم و لعنهم؟.

منابع (۱)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 103. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن عبد الرحمن، عن الحارث بن حصیرة، عن عبد اللّه بن شریك، عن علی علیه السّلام. و فی الأخبار الطوال ص 165. مرسلا. و فی المعیار و الموازنة ص 137. مرسلا. و فی مختلف الشیعة ج 1 ص 120. مرسلا. و فی قواعد الأحكام ج 1 ص 121. مرسلا.و فی إرشاد الأذهان ج 1 ص 141. مرسلا. باختلاف بین المصادر.

امام (ع) فرمود:

فقال علیه السّلام:

من برایتان نمی‌پسندم که بسیار ناسزاگو، بسیار دشنام‌دهنده و بسیار لعنت‌کننده باشید؛ که دشنام دهید و بیزاری بجویید. اما اگر زشتی‌های کارهایشان را وصف می‌کردید و حال و رفتارشان را می‌گفتید، در گفتار درست‌تر و در عذرآوری رساتر بود.

إنّی أكره لكم أن تكونوا سبّابین شتّامین لعّانین، تشتمون و تتبرّؤون. و لكنّكم لو وصفتم مساوئ أعمالهم، و ذكرتم حالهم و سیرتهم؛ كان أصوب فی القول، و أبلغ فی العذر.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۲
منابع (۳)
  1. ورد فی وقعة صفین ص 103. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن عبد الرحمن، عن الحارث بن حصیرة، عن عبد اللّه بن شریك، عن علی علیه السّلام. و فی الأخبار الطوال ص 165. مرسلا. و فی مختلف الشیعة ج 1 ص 120. مرسلا. و فی قواعد الأحكام ج 1 ص 121. مرسلا. و فی إرشاد الأذهان ج 1 ص 141. مرسلا.و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 79. مرسلا.
  2. ورد فی وقعة صفین. بالسند السابق. و مختلف الشیعة. و قواعد الأحكام. و إرشاد الأذهان. و المستدرك لكاشف الغطاء.
  3. ورد فی المصادر السابقة.

و اگر به جای ناسزا گفتن به آنان و لعنت کردنشان و بیزاری جستن از آنان می‌گفتید:

و لو قلتم مكان سبّكم [لهم]، و لعنكم إیّاهم، و براءتكم منهم:

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۲
منابع (۲)
  1. ورد فی المصادر السابقة. و الأخبار الطوال. باختلاف بین المصادر.
  2. ورد فی المصادر السابقة.

«خدایا! خون‌های ما و خون‌های آنان را حفظ کن، میان ما و آنان آشتی برقرار ساز، و آنان را از گمراهی‌شان هدایت کن؛ تا هر کس از آنان که حق را نشناخته است بشناسد، و هر که به بیراهه و دشمنی خو گرفته است از آن دست بکشد»، این نزد من محبوب‌تر و برای شما بهتر بود.

اللّهمّ احقن دماءنا و دماءهم، و أصلح ذات بیننا و بینهم، و اهدهم من ضلالتهم، حتّی یعرف الحقّ منهم من جهله، و یرعوی عن الغیّ و العدوان من لهج به؛ لكان هذا أحبّ إلیّ، و خیرا لكم.

نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۲۰۲
منابع (۲)
  1. ورد فی المصادر السابقة. و فی ناسخ التواریخ (مجلد أمیر المؤمنین علیه السّلام) ج 1 ص 383. مرسلا.
  2. ورد فی وقعة صفین ص 103. عن نصر، عن عمر بن سعد، عن عبد الرحمن، عن الحارث بن حصیرة، عن عبد اللّه بن شریك، عن علی علیه السّلام. و فی المعیار و الموازنة ص 137. مرسلا. و فی الأخبار الطوال ص 165. مرسلا. و فی مختلف الشیعة ج 1 ص 120. مرسلا. و فی قواعد الأحكام ج 1 ص 121. مرسلا.و فی إرشاد الأذهان ج 1 ص 141. مرسلا. و فی المستدرك لكاشف الغطاء ص 79. مرسلا. باختلاف یسیر.

متن عربی: «تمام نهج البلاغه»، جلد ۵، صفحهٔ ۴۹۸. «منابع» زیر هر بند، یادداشت‌های گردآورنده به عربی است. گزارش خطا در این متن